ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣೇ ಭವತಾಮ್ ಸರ್ವೇಷಾಮ ಹಾರ್ದಮ ಸ್ವಾಗತಮ್।
ನಮೋ ನಮಃ।
ಸಂಸ್ಕೃತಮ್ ಅತ್ಯಂತಮ್ ಸರಲಾ ಭಾಷಾ।
ಸಂಸ್ಕೃತೇ ಸಂಭಾಷಣಮ್ ಇತೋಪಿ ಸರಲಮ್।
ವಯಮ ಸರ್ವೇ ಅಪಿ ಸ್ವಲ್ಪೇಣ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ನಿತ್ಯ ಜೀವನೇ ಸಂಸ್ಕೃತಸ್ಯ ಉಪಯೋಗಮ್ ಕರ್ತ್ತುಮ ಶಕ್ನುವಃ।
ಆಗಚ್ಛನ್ತು।

ವಯಮ್ ಏದಾನೀಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಭಾಷಣಸ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸಮ್ ಕುರ್ಮಃ।

ಆರಮ್ಭೇ ಮಮ ಪರಿಚಯ ವದಾಮಿ।

ಮಮ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ।
ಭವತಃ ನಾಮ ಕಿಮ್? (ಪು.)
ಭವತ್ಯಾಃ ನಾಮ ಕಿಮ್?(ಸ್ತ್ರೀ.)
ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ವದತು। ಮಮ ನಾಮ ಕಿಮ?
ಮಮ ನಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ/ಶ್ರೀಃ/ಲತಾ/ರಮಾ/ಪ್ರೀತಿ/ಪ್ರಭಾ/ಸ್ವಾತಿ।
ಮಮ ನಾಮ ರಾಮಃ/ಶ್ಯಾಮಃ/ರಾಜೇನ್ದ್ರಃ।

ಭವತಃ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ।
ಸಮೀಚೀನಮ್।

ಭವತ್ಯಾಃ ನಾಮ ಕಿಮ?
ಮಮ ನಾಮ ರಜ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ।
ನ ರಾಜ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ।
ಮಮ ನಾಮ ರಾಜ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ।
ಬಹು ಸಮೀಚೀನಮ್।
ಸಂಸ್ಕೃತೇಣ ಪ್ರಥ ಪರಿಚಯಃ ಕರಣೀಯಃ ಇತಿ ಭವಂತಃ ಜ್ಞಾತವಂತಃ।
ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಆಗಚ್ಛಂತು।
ಸಃ ಉದಯನಃ। ಸಃ ಶಶಿಧರಃ।
ಸಃ ಕಃ।

ಸಃ ಉದಯನಃ। ಸಃ ಶಶಿಧರಃ।

ಉತ್ತಮಮ್।
ಅಭಿನಯಮ್ ಕುರ್ವಂತು। ವದಂತು।
ಸಃ ಶ್ರೀ ಅರವಿನ್ದಃ। ಸಾ ಶ್ರೀಮಾಂ।
ಸಃ ಕಃ। ಸಾ ಕಾ।

ಸಃ ಶ್ರೀ ಅರವಿನ್ದಃ। ಸಾ ಶ್ರೀಮಾಂ।

ಸಃ ಕಃ।ಸಾ ಕಾ।
ಸಃ ರಾಮಃ।ಸಾ ಪ್ರಿಯಾ।

ಕಾ ಶ್ರೀ ಮಾಂ। ಸಾ ಶ್ರೀ ಮಾಂ।

ತತ್ ಫಲಮ್। ತತ್ ಪುಸ್ತಕಮ್। ತತ್ ಕೃಷ್ಣಫಲಕಮ್।

ತತ್ ಕಿಮ್। ಕಿಮ್ ಪುಸ್ತಕಮ್।

ಕಿಮ್ ವಾತಾಯನಮ್।

ಏಷಃ ಮಂಜುನಾಥಃ। ಸಃ ಉದಯನಃ।
ಏಷಃ ಕಃ। ಸಃ ಕಃ।
ಏಷಾ ಪ್ರಿಯಾ। ಸಾ ಶ್ರೀಮಾಂ।
ಏಷಾ ಕಾ। ಸಾ ಕಾ।
ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕಮ್/ಉಪನೇತ್ರಮ್/ಕಙ್ಕತಮ್।
ತತ್ ಕೃಷ್ಣಫಲಕಮ್/ಫಲಮ್।
ಏತತ್ ಕಿಮ್। ತತ ಕಿಮ್। ಏಷಃ(ಪು.)/ಏಷಾ(ಸ್ತ್ರೀ.ಲಿ.)/ಏತತ(ನಪು.ಲಿ.)- ಲಗ ವಸ್ತುಕ ಹೇತು।
ಸಃ/ಸಾ/ತತ- ದೂರ ವಸ್ತುಕ ಹೇತು।

ಇದಾನೀಮ್ ಅಹಮ್ ಏಕಮ್ ಏಕಂ ವಸ್ತುಂ ದರ್ಶಯಾಮಿ। ಏತತ ಕಿಮ್।

ತತ ಉಪನೇತ್ರಮ। ತತ ಪರ್ಣಮ್।
ಇದಾನೀಮ ಭವಂತಃ ಏಕಮ್ ಏಕಂ ವಸ್ತುಂ ದರ್ಶಯತು। ಏತತ ಕಿಮ್? ಏತತ ಕಿಮ್? ಪೃಚ್ಛತು।

ತತ ಯುತಕಮ್- (ಅಂಗಾ)।

ಪೇನ- ಲೇಖನೀ। ಪೇಂಸಿಲ- ಅಙ್ಕಣೀ।
ಏತೇಷಾಮ್ ಶಬ್ದಾನಾಮ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕೃತವಂತಃ। ಏತೇಷಾಮ್ ಉಪಯೋಗಃ ಕಥಮ್ ಕರಣೀಯಃ ಇತ್ಯಪಿ ಭವಂತಃ ಜ್ಞಾತವಂತಃ।

ಫಲಮ್/ಲೇಖನೀ/ಚಶಕಃ/ಜಲಮ್/ಧನಸ್ಯುತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಧನಮ್ ನಾಸ್ತಿ।

ಶ್ರೀ ಅರವಿನ್ದಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಸರ್ವತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಯುತಕಮ್ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಅತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ವಾಯುಃ ಸರ್ವತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಜಲಮ್ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಅನ್ಯತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಭವತಃ ವಾಹನಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ತತ್ರ ಅಸ್ತಿ।

ಸುಭಾಷಿತಮ್

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೇ ಸುಭಾಷಿತಾನಾಮ್ ನಿತರಾಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮ ಅಸ್ತಿ। ಸುಷ್ಠಿ ಭಾಷಿತಮ ಸುಭಾಷಿತಮ। ಉತ್ತಮಮ್ ವಚನಮೇವ ಸುಭಾಷಿತಃ। ಅಪಾರ ಜೀವನಾನುಭವಃ ಸುಭಾಷಿತೇಷು ನಿಹಿತಃ ಭವತಿ।
ವಯಮ ಇದಾನೀಮ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುಣ್ವಃ।

ಉದ್ಯಮನೈವ ಸಿಧ್ಯಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ನ ಮನೋರಥೈಃ। ನಹಿ ಸುಪ್ತಸ್ಯ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಪ್ರವಿಶಂತಿ ಮುಖೇ ಮೃಗಾ।
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ ಯತ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮಸ್ತಿ।
ಮನುಷ್ಯಃಪ್ರಯತ್ನಮ್ ನ ಕರೋತಿ ಚೇತ್ ಕಿಮಪಿ ಫಲಮ್ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ। ಕೇವಲಮ್ ಇಚ್ಛಾಃ ಸಂತಿ ಚೇತ್ ಕಾರ್ಯಮ್ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ। ಸಿಂಹಃ ಅತ್ಯಂತಂ ಬಲವಾನಃ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಮೃಗರಾಜಃ ಅಸ್ತಿ।ತಥಾಪಿ ಸಿಂಹಃ ಪ್ರತ್ನಂ ಕರೋತಿ ಚೇತೇವ ಆಹಾರಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ಮೃಗಃ ಆಗತ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಮುಖೇ ನ ಪತತಿ।ಪ್ರತ್ನಂ ನ ಕುರ್ಮಃ ಚೇತ್ ಕಿಂಚಿದಪಿ ಫಲಮ್ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ। ವಯಮಪಿ ಅವಶ್ಯಂ ಪ್ರತ್ನಂ ಕುರ್ಮಃ।

ಕಥಾ
ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ ಏಕಂ ಕಥಾ ವದಾಮಿ। ಲಘು ಕಥಾ ಸರಲಾಂ ಕಥಾ ಅಸ್ತಿ।ಸಂಸ್ಕೃತೇ ಕಥಾ ಶ್ರವಣೇನ ಭಾಷಾಭ್ಯಾಸಃ ಶೀಘ್ರಮ್ ಭವತಿ। ಭವಂತಾಃ ಸಾವಧಾನೇನ ಕಥಾಮ್ ಶ್ರುಣವಂತು।
ಏಕಃ ಕಾಕಃ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಕಾಕಃ ತೃಷಿತಃ ಅಸ್ತಿ। ತಸ್ಯ ಬಹು ಪಿಪಾಸಾ ಭವತಿ। ಜಲಮ್ ಪಾತವ್ಯಮ ಇತಿ ಇಚ್ಛಾ ಭವತಿ। ಕಾಕಃ ಜಲಸ್ಯ ಅಂವೇಷಣಂ ಕರಿತಿ। ಅತ್ರ ಪಶ್ಯತಿ। ತತ್ರ ಪಶ್ಯತಿ। ಸರ್ವತ್ರ ಪಶ್ಯತಿ। ಕುತ್ರಪಿ ಜಲಂ ನಾಸ್ತಿ। ಕಾಕಃ ಅಗೇ-ಅಗ್ರೇ ಗಚ್ಛತಿ। ದೂರೇ ಏಕಂ ಘಟಂ ಪಶ್ಯತಿ।ಕಾಕಸ್ಯ ಬಹುಸಂತೋಷಃ ಭವತಿ। ಸಃ ಘಟಸ್ಯ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಘಟಸ್ಯ ಉಪರಿ ಉಪವಿಶತಿ। ಪಶ್ಯತಿ। ಘಟೇ ಜಲಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಪರಂತು ಸ್ವಲ್ಪಂ ಜಲಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಕಾಕಃ ಜಲಮ್ ಪಾತುಮ ನ ಶಕ್ನೋತಿ। ಕಿಂ ಕರೋಮಿ-ಇತಿ ಚಿಂತಯತಿ। ಸಃ ಕಾಕಃ ಬುದ್ಧಿಮಾನಸ್ತಿ। ಸಃ ಅನ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ। ಶಿಲಾಖಣ್ಡಮ್ ಆನಯತಿ। ಘಟೇ ಪೂರಯತಿ। ಪುನಃ ಗಚ್ಛತಿ। ಶಿಲಾಖಣ್ಡಮ್ ಆನಯತಿ। ಪೂರಯತಿ। ಏವಮೇವ ಬಹುವಾರಃ ಕರೋತಿ।
ಜಲಮ್ ಉಪರಿ-ಉಪರಿ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಜಲಂ ಬಹಿಃ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಕಾಕಸ್ಯ ಬಹುಸಂತೋಷಃ ಭವತಿ।ಸಃ ಜಲಂ ಪಿಬತಿ।ಆನನ್ದೇನ ಜಲಂ ಪಿಬತಿ। ಅನನ್ತರಂ ದೂರಂ ಗಚ್ಛತಿ।ಕಾಕಃ ಚತುರಃ ಅಸ್ತಿ ಖಲು।ಚತುರಃ ಕಾಕಃ।
ಕಥಾಯಾಃ ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾತಃ?

ಪ್ರಯಾಣ-ಗೀತಮ್

ಪದಂ ಧರತಿ ಪ್ರವರ್ಧತೇ, ಭಾರತೀಯ ವೀರ ಸೈನಿಕಃ। ಪದೇ ಪದೇ ದೃಶ್ಯತೇ, ತಸ್ಯ ದೇಶಪ್ರೇಮ ಗುಣಃ। ಪದಂ ಧರತಿ ಪ್ರವರ್ಧತೇ, ಭಾರತೀಯ ವೀರ ಸೈನಿಕಃ।
ಗಾಯತಿ ದೇಶ ಭಕ್ತ್ತಿ ಗೀತ,ಸ್ವತಂತ್ರತಾ ರಕ್ಷಕಃ। ಹಸ್ತೇ ಅಸ್ತಿ ಶೋಭಿತಃ ತ್ರಿವಾರ್ಣಿಕಃ ಧ್ವಜಃ, ಪದಂ ಧರತಿ ಪ್ರವರ್ಧತೇ, ಭಾರತೀಯ ವೀರ ಸೈನಿಕಃ।
ಮಸ್ತಕೇ ಲೇಪಿತ ಚನ್ದನಃ ಹಸ್ತೇ ಅಸ್ತಿ ಶಸ್ತ್ರಃ, ಯತಃ ಹೃದಯೇ ವಸತಿ ವೀರತಾ, ಶತ್ರು ಭವತಿ ಕ್ಷಯಃ।
ಪದಂ ಧರತಿ ಪ್ರವರ್ಧತೇ, ಭಾರತೀಯ ವೀರ ಸೈನಿಕಃ।

॥ಸಿದ್ಧಿರಸ್ತು॥
II.
ಇತಿ ಭವಂತಃ ಸರ್ವೇ ಪೂರ್ವತನ್ ಪಾಠೇವ ಜ್ಞಾತವಂತಃ।ಸಂಸ್ಕೃತೇನ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಃ ಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯಃ। ಅದ್ಯ ಅನ್ಯೇನಕ್ರಮೇಣ ಅಪಿ ಪರಿಚಯಸ್ಯ ಅನ್ಯೇಷಾಮ್ ಅಪಿ ಅಭ್ಯಾಸಂ ವಯಂ ಕುರ್ಮಃ।

ಅಹಂ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ। ಭವಾನ್ ಕಃ। ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಕಃ। ಭವತೀ ಕಾ। ಅಹಮ್ ಅಭಿನೇತ್ರೀ। ಅಹಂ ಛಾತ್ರಾ। ಅಹಂ ವೈದ್ಯಾ।
ಅಹಂ ಗೃಹಿಣೀ। ಅಹಂ ಕೃಷಕಃ। ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಿಕಾಃ। ಅಹಂ ಪಾಚಕಃ। ಅಹಂ ತಂತ್ರಜ್ಞಃ। ಅಹಂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾ।
ಏತದ್ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವಯಂ ಪರಿಚಯಂ ವದಾಮಃ। ಏತೈವ ಸುಖೇನ ಪರಿಚಯಂ ವದಾಮಃ।ಮಮ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ। ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಕಃ। ಏತೇನ ಕ್ರಮೇಣ ಭವಂತಃ ವದಂತು। ಭವಾನ ವದತು। ಮಮ ನಾಮ ಇಂದುಶೇಖರಃ।ಅಹಂ ತಂತ್ರಜ್ಞಃ।
ಮಮ ನಾಮ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮೀಃ। ಅಹಂ ಅಭಿನೇತ್ರೀ। ಸಃ ಉದಯನಃ। ಸಃ ಛಾತ್ರಃ। ಸಃ ಛಾತ್ರಃ ವಾ। ಆಮ್। ಸಃ ಛಾತ್ರಃ।
ತತ್ರ ಕೃಷ್ಣಫಲಕಮ ವಾ?
ಆಮ್। ತತ್ರ ಕೃಷ್ಣಫಲಕಮ್। ನ। ಸಃ ವೈದ್ಯಃ ನ। ಏತತ್ ಫೇನಕಮ ವಾ। ಆಮ್। ತತ ಉಪನೇತ್ರಮ್/ಕಙ್ಕತಮ್। ಪ್ರಶಾಂತಃ ಸಜ್ಜನಃ ವಾ।
ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸರಲಂ ವಾ।
ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಮಧುರಂ ವಾ।
ಆಮ್। ಸತ್ಯಮ್।

ಇದಾನೀಮ ಅಹಂ ವದಾಮಿ। ಭವಂತಃ ಅಪಿ ಅಭಿನಯಂ ಕುರ್ವಂತು।

ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ತಸ್ಯ ನಾಮ ಉದಯನಃ। ತಸ್ಯ ನಾಮ ಕಿಮ್। ಕಸ್ಯ ನಾಮ ಇಂದುಶೇಖರಃ। ತಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಚನ್ದ್ರಿಕಾ। ತಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಕಿಮ್। ಕಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಚನ್ದ್ರಿಕಾ।
ಏತಸ್ಯ ನಾಮ ಇನ್ದುಶೇಖರಃ। ತಸ್ಯ ನಾಮ ಕಿಮ್।
ಸಾಧುಃ। ತಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀಃ। ಕಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀಃ। ತಸ್ಯ ನಾಮ ಇಂದುಶೇಖರಃ। ಏತಸ್ಯ ನಾಮ ಸುಧೀರಃ। ತಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಶಾಂತಲಾ। ಏತಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮೀಃ।
ಘಟೀ। ಸುಧೀರಸ್ಯ ಘಟೀ।
ಕಸ್ಯ ಮುಖಮ್। ಸುಧೀರಸ್ಯ ಉಪನೇತ್ರಮ್। ನಾಶಿಕಾ। ಕರ್ಣಃ। ಗೀತಾಯಾಃ ಘಟೀ। ಗೀತಾಯಾಃ ಘಟೀ। ಗೀತಾಯಾಃ ಸ್ಯೂತಃ। ಕಸ್ಯಾಃ ಕರವಸ್ತ್ರಮ। ದದಾತು। ಕಸ್ಯಾಃ ಕುಞ್ಚಿಕಾ। ಸೀತಾಯಾಃ। ಲತಾಯಾಃ। ಸಾ ದೇವೀ। ದೇವ್ಯಾಃ ನಾಮ ಕಿಮ್। ದೇವ್ಯಾಃ ನಾಮ ಸರಸ್ವತೀ। ಕಸ್ಯಾಃ ಆಭೂಷಣಮ್। ನರ್ತಕ್ಯಾಃ ಆಭೂಷಣಮ್। ಕಸ್ಯಾಃ ಕಣ್ಠಾಹಾರಃ। ಗೃಹಣ್ಯಾಃ ಕ್ಣ್ಠಾಹಾರಃ। ಪಾರ್ವತೀ। ಪಾರ್ವತ್ಯಾಃ। ಪುಸ್ತಕಸ್ಯ ನಾಮ ಶ್ರೀಮದಭಾಗವದಗೀತಾ। ಕಾವ್ಯಸ್ಯ ನಾಮ ಅಭಿಜ್ಞಾನಶಾಕುಂತಲಮ್। ಅಸ್ಮಾಕಂ ದೇಶಸ್ಯ ನಾಮ ಭಾರತಮ್। ಶಿಕ್ಷಕಸ್ಯ ನಾಮ ವಿಶ್ವಾಸಃ। ಗೀತಾಯಾಃ। ಪ್ರಿಯಾಯಾಃ। ರಾಜೇಶ್ವರಯಾಃ। ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ। ರಾಮಃ ಅಸ್ತಿ। ಸರ್ವೇ ರಾಮಸ್ಯ ವದಂತಿ। ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ। ಪ್ರಮೋದಸ್ಯ। ಬಾಬೂಲಾಲಸ್ಯ। ರಮಾನನ್ದಸ್ಯ। ರಾಮಶರಣಸ್ಯ।
ರಾಧೇಶ್ಯಾಮಸ್ಯ। ಶಿಕ್ಷಕಸ್ಯ। ಲೇಖಕಸ್ಯ। ಛಾತ್ರಸ್ಯ।
ಫಲಸ್ಯ। ಪುಷ್ಪಸ್ಯ। ಮನ್ದಿರಸ್ಯ। ನಗರಸ್ಯ। ಸೀತಾಯಾಃ। ರಾಧಾಯಃ। ಅನಿತಾಯಾಃ। ಮಾಲವಿಕಾಯಾಃ। ಕವಿತಾಯಾಃ। ಸುಶೀಲಾಯಾಃ। ಗಙ್ಗಾಯಾಃ। ಶಾರದಾಯಾಃ। ಭಾರತ್ಯಾಃ। ನದ್ಯಾಃ। ಲೇಖನ್ಯಾಃ। ರಾಖ್ಯಾಃ। ಅಙ್ಕನ್ಯಾಃ। ರಾಮಸ್ಯ। ರಾಮಃ ದಶರಥಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ।
ಕೃಷ್ಣಃ ಕಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ। ಕೃಷ್ಣಃ ವಸುದೇವಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ। ರಾಮಃ ಕಸ್ಯಾಃ ಪತಿಃ। ರಾಮಃ ಸೀತಾಯಾಃ ಪತಿಃ। ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಉರ್ಮಿಲಾಯಾಃ ಪತಿಃ।
ಕೃಷ್ಣಃ ರುಕಮಣ್ಯಾಃಪತಿಃ।
ದಿಲ್ಲೀ ಭಾರತಸ್ಯ ರಾಜಧಾನೀ। ಬೇಙ್ಗಲುರು ಕರ್ಣಾಟಕಸ್ಯ ರಾಜಧಾನೀ। ಬಾಲ್ಮೀಕಿಃ ರಾಮಾಯಣಸ್ಯ ಲೇಖಕಃ। ವ್ಯಾಸಃ ಮಹಾಭಾರತಸ್ಯ ಲೇಖಕಃ।
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ। ಅಹಮ್ ಏಕಂ ಕೋಷ್ಠಕಂ ದರ್ಶಯಾಮಿ। ಸರ್ವೇ ಅಭ್ಯಾಸಃ ಕುರ್ಮಃ।
ದಶರಥಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ರಾಮಃ। ಶಿವಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಗಣೇಶಃ। ರಾವಣಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಮೇಘನಾದಃ। ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಅಭಿಮನ್ಯುಃ। ರಘುವಂಶಸ್ಯ ಲೇಖಕಃ ಕಾಲಿದಾಸಃ। ರಾಮಾಯಣಸ್ಯ ಲೇಖಕಃ ಬಾಲ್ಮೀಕಿಃ। ಸೀತಾಯಾಃ ಪತಿಃ ರಾಮಃ। ಉರ್ಮಿಲಾಯಾಃ ಪತಿಃ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ।
ಸತ್ಯಭಾಮಾಯಾಃ ಪತಿಃ ಕೃಷ್ಣಃ।
ಪಾರ್ವತ್ಯಾಃ ಪತಿಃ ।
ದೇವಕ್ಯಾಃ
ಮನ್ದೋದರಯಾಃ ದಮಯನತ್ಯಾಃ ಗಾನ್ಧೀ ಮಹಾಭಾಗಸ್ಯ ಮಹೋದಯಸ್ಯ ರೇಣು ಮಹೋದಯಾಯಾಃ ಮೇರೀ ಮಹಾಭಾಗಾಯಾಃ

ಸುಭಾಷಿತಮ್

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಅದ್ಯಾಪಿ ಏಕಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸಃ ಕುರ್ಮಃ। ಭವಂತಃ ಇದಾನೀಂ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುಣವಂತು।
ಅಯಂ ನಿಜಃ ಪರೋವೇತ್ತಿ ಗಣನಾ ಲಘುಚೇತಸಾಮ್। ಉದಾರಚರಿತಾನಾಂ ತು ವಸುಧೈವ ಕುಟುಮ್ಬಕಮ್॥
ಇದಾನೀಂ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುಣ್ವಂತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಲೋಕೇ ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಜನಾಃ ಭವತಿ। ಕೇಚನ್ ಲಘು ಮನಸ್ಕಾಃ।ತೇ ಚಿಂತಯಂತಿ, ಏಷಃ ಮಮ ಜನಃ। ಏಷಃ ಮಮ ಜನಃ ನ। ಇತಿ ಚಿಂತಯಂತಿ। ಅನ್ಯೇ ಕೇಚನ್ ಸಂತಿ, ಮಹಾತ್ಮಾನಾಮಃ। ಉದಾರ ಚ್ರಿತಾಃ। ತೇ ಚಿನ್ತಯನ್ತಿ-ಜಗತ ಏವ ಮಮ ಕುಟುಮ್ಬಃ। ಲಘು ಕುಟುಮ್ಬಃ। ತೇಷಾಂ ದೃಷ್ಟಯಾಸಮಗ್ರಃ ಪ್ರಪಞ್ಚಃಏವ ಮಮ ಕುಟುಮ್ಬಃ। ಸಜ್ಜನಾಃ ಏವಂ ಚಿಂತನಂ ಕುರ್ವಂತಿ। ಧನ್ಯವಾದ:।
ಕಥಾ
ಅಹಂ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಲಘುಕಥಾಂ ವದಾಮಿ।
ಕಾಶೀಃ ನಗರೇ ಏಕಃ ಮಹಾನ್ ಪಣ್ಡಿತಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಬಹುಷು ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಪಾರಂಗತಃ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಬಹುಛಾತ್ರಾಃ ಅಧ್ಯಯನಂ ಕುರ್ವಂತಿ ಸ್ಮ। ತಸ್ಯ ಖ್ಯಾತಿಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಸಾರಿತಾ ಆಸೀತ್। ಅತಃ ದೂರ-ದೂರತಃ ಛಾತ್ರಾಃ ಆಗಚ್ಛಂತಿ ಸ್ಮ।
ಏಕದಾ ಕಶ್ಚನ್ ಶಿಷ್ಯಃ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತವಾನ್। ಸಃ ಗುರೋಃ ನಮಸ್ಕಾರಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೃಷ್ಠವಾನ್- ಭೋಃ। ಅಹಂ ಭವತಃ ಸಮೀಪೇ ಅಧ್ಯಯನಂ ಕರ್ತ್ತುಮ ಇಚ್ಛಾಮಿ। ಅತಃ ಮಾಮ ಶಿಷ್ಯತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರೋತು। ಇತಿ ಸಃ ಉಕ್ತತವಾನ್। ಕಿಂತುಃ ಸರ್ವೇಷಾಮ ಛಾತ್ರಾಣಾಂ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಏವ ತಾನ ಸ್ವೀಕರೋತಿ ಸ್ಮ। ಅತಃ ಏತಸ್ಯ ಅಪಿ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷಾಂ ಕರ್ತ್ತುಮ ಸಃ ಏಕಂ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಷ್ಠವಾನ। ಭೋಃ ವತ್ಸಃ। ದೇವಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಇತಿ ಪೃಷ್ಠವಾನ। ತದಾ ಶಿಷ್ಯಃ ಉಕ್ತವಾನ। ಭಗವನ್। ದೇವಃ ಕುತ್ರ ನಾಸ್ತಿ। ಸಃ ಸರ್ವೋವ್ಯಾಪೀ ಅಸ್ತಿ। ಇತಿ। ಪ್ರಸ್ನರೂಪೇಣ ಏವ ಗುರುಃ ಪೃಷ್ಠವಾನ। ಏತಸ್ಯ ಉತ್ತರಮ್ ಶ್ರುತ್ವಾಗುರುಃ ಅತ್ಯನ್ತಂ ಸಂತುಷ್ಟಃ ಜಾತಃ। ಸಃ ಹರ್ಷೇಣ ತಮ್ ಆಲಿಙ್ಗಿತವಾನ। ತಮ ಉಕ್ತವಾನ ಅಪಿ। ಭೋಃ ವತ್ಸಃ। ಭವಾನ್ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಬಾಲಕಃ ಅಸ್ತಿ। ಭವಂತಮ್ ಅಹಂ ಶಿಷ್ಯತ್ವೇನ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ। ಸತ್ಯಂ ದೇವಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಸ್ತಿ। ಇತಿ ತಮ ಉಕ್ತವಾನ, ಶಿಷ್ಯತ್ವೇನ ಅಂಗೀಕೃತವಾನ। ಏವಂ ಸಃ ಶಿಷ್ಯಃ ತತ್ರೈವ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಂ ಕೃತವಾನ,ಗುರೋಃ ಆಶೀರ್ವಾದಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ। ಭವನ್ತಃ ಕಥಾಮ್ ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾತವಂತಃ ಕಿಲ।

ಶೀತಂ ಸ್ನಾನಮ್

ಉದೇತಿ ಸೂರ್ಯಃ ಕುಕ್ಕುಟಃ ಗಾಯತಿ। ಕೃಷಕಃ ಉತ್ಥತಿ ಪುಷ್ಪಂ ವಿಕಸತಿ। ಚಟಕಾ ವಿಚರತಿ,ಆಕಾಶ ಮಧ್ಯೇ,
ಶೀತಕಾಲೇ ಜಲಂ ಶೀತ ಭವತಿ, ಬಾಲಃ ಉತ್ಥತಿ ಸ್ನಾನಂ ಲಬ್ಧೇ,
ಸ್ನಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ಸಾ ಸ್ಫುರತಿ।
NEW LESSON
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ ಅತಿ ಸರಲಾಂ ರಮ್ಯಾಂ ಕಥಾಂ ಶ್ರುಣ್ವಃ। ಏಕಾಮ್ ಕಥಾಂ ವದಾಮಿ। ಕಶ್ಚನ್ ವೃದ್ಧಃ ಅಸ್ತಿ। ತಸ್ಯ ಶಕ್ತಿಃ ನಾಸ್ತಿ। ಜೀರ್ಣಮ್ ಶರೀರಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಚಲಿತಿಮ್ ಶಕ್ನುಮ ನ। ಸಃ ಬುಭುಕ್ಷಿತಃ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಏಕಮ್ ವನಮ್ ಗಚ್ಛತಿ। ವನೇ ಸರ್ವತ್ರ ಭ್ರಮಣಮ್ ಕರೋತಿ। ಖದಿತುಮ್ ಕಿಮಪಿ ಲಭ್ಯತೇ ವಾ ಇತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಭ್ರಮಣಂ ಕರೋತಿ। ಸಃ ಏಕಂವೃಕ್ಷ ಸಮೀಪಮ್ ಗಚ್ಛತಿ। ವೃಕ್ಷಂ ಪಶ್ಯತಿ। ಉತ್ತಮಾನಿ ಫಲಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಕಿಂತು ಫಲಾನಿ ಉಪರಿ ಸನ್ತಿ। ಸಃ ವೃದ್ಧಃ ಚಿನ್ತಯತಿ। ಫಲಾನಿ ಉಪರಿ ಸನ್ತಿ। ಅಹಂ ನಿಸ್ಪೃಹಃ ಅಸ್ಮಿ, ಕಥಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋಮಿ। ಕಿಮ್ ಕರೋಮಿ। ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ। ವೃಕ್ಷಃ ಉನ್ನತಃ ಅಸ್ತಿ। ಅಹಂ ನಿಷ್ಯಪ್ತಃ ಅಸ್ಮಿ। ಆರೋಹಣ ಕರ್ತ್ತುಮ್ ನ ಶಕ್ನೋಮಿ। ಕಿಮ್ ಕರೋಮಿ। ಕಥಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋಮಿ। ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ। ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಉಪರಿ ವಾನರಾಃ ಸನ್ತಿ। ವೃದ್ಧಃ ಏಕಃ ಉಪಾಯಃ ಕರೋತಿ। ಏಕಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಸ್ವೀಕರೋತಿ। ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಉಪರಿ ಕ್ಷಿಪತಿ। ವನರಾಃ ಕುಪಿತಃ ಭವನ್ತಿ। ಫಲಾನಿ ಅಧಃ ಕ್ಷಿಪನ್ತಿ। ವೃದ್ಧಃ ಸಂತೋಷೇಣ ಫಲಂ ಸರ್ವಮ ಖಾದತಿ। ಬಹುಸಂತುಷ್ಟಃ ಭವತಿ।ಕಥಾಯಾಃ ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾತವಂತಃ। ಆಮ್ ಜ್ಞಾತವಂತಃ। ಧನ್ಯವಾದಃ। ನಮೋನಮಃ।

ಮಮ್ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ। ಭವತ್ಯಾಃ ನಾಮ್ ಕಿಮ್? ಮಮ್ ನಾಮ ರಮಾ। ಭವತಃ ನಾಮ ಕಿಮ್? ಸಮೀಚೀನಮ್।
ಉತ್ತಿಷ್ಠತು।
ಆಗಚ್ಛತು। ಗಚ್ಛತು। ರೋಹಿತ ಆಗಚ್ಛತು। ರೋಹಿತಃ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ?
ರೋಹಿತಃ ಗಚ್ಛತಿ। ರೋಹಿತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಉಪವಿಶತು। ಅಭಿರಾಮಃ ಉಪವಿಶತಿ। ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಅಭಿರಾಮಃ ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ। ಸುನೀತಾ ಪಿಬತಿ। ಆಸ್ಥಾ ಪಿಬತಿ।
ಓಮ ಗಚ್ಛತಿ। ಖಾದತು।
ಸಾ ಖಾದತಿ। ಆಸ್ಥಾ ಖಾದತಿ। ಶ್ರುತಿಃ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ। ಶ್ರುತಿಃ ಖಾದತಿ। ಸ್ನೇಹಾ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ। ಸ್ನೇಹಾ ಪಠತಿ। ಲಿಖತು। ಆಸ್ಥಾ ಲಿಖತಿ। ಅಶ್ವನೀ ಹಸತು। ಆಸ್ಥಾ ಹಸತು। ಆಸ್ಥಾ ಹಸತಿ। ಸುಮನ್ತಃ ಹಸತಿ। ಪಶ್ಯತು। ಸುಮನ್ತಃ ಪಶ್ಯತಿ। ಪ್ರಿಯಙ್ಕಾ ವದತು। ಕೃಷ್ಣಫಲಕಂ ತತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಪ್ರಿಯಙ್ಕಾ ವದತಿ। ಆಗಚ್ಛತು। ಕ್ರೀಡತು। ಆಸ್ಥಾ ಆಗಚ್ಛತಿ।
ಕ್ರೀಡತಿ।
ಗಚ್ಛತಿ ಪಠತಿ ಲಿಖತಿ ಸಃ ಏಷಃ ಸಾ ಏಷಾ ಭವಾನ ಭವತೀ
ಭವಾನ ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ। ಭವಾನ ಉಪವಿಶತಿ। ಭವತೀ ಲಿಖತಿ। ಭವತೀ ಪಠತಿ। ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಅಹಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ। ಅಹಂ ಉಪವಿಶಾಮಿ। ಅಹಂ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ। ಅಹಂ ಪಿಬಾಮಿ। ಅಹಂ ಖಾದಾಮಿ। ಅಹಂ ಕ್ರೀಡಾಮಿ। ಅಹಂ ಹಸಾಮಿ। ಅಹಂ ಪಠಾಮಿ। ಅಹಂ ಲಿಖಾಮಿ। ಅಹಂ ವದಾಮಿ। ಭವಾನ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ। ಅಹಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ಭವಾನ ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಭವಾನ ಉಪವಿಶತು। ಭವತೀ ಪಠತಿ। ಭವತೀ ಪಠತು। ಭವತೀ ಲಿಖತಿ। ಭವತೀ ಲಿಖತು। ಭವತೀ ಪಶ್ಯತಿ। ಭವತೀ ಪಶ್ಯತು। ಭವತೀ ಗಚ್ಛತಿ। ಭವತೀ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಭವತೀ ಉಪವಿಶತಿ। ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ। ವದತಿ। ಲಿಖತಿ। ಅಹಂ ಪಠಾಮಿ। ಅಹಂ ವದಾಮಿ। ಅಹಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ದದಾತು। ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ। ಆಗಚ್ಛತು। ಆಗಚ್ಛತಿ। ನಯತು। ಮಾಸ್ತು-ಮಾಸ್ತು। ದದಾತು। ಕೃಪಯಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಏಕಮ್ – ಏಕಾದಶ
ದ್ವೇ ದ್ವಾದಶ ತ್ರೀಣಿ
ಚತ್ವಾರಿ ಪಞ್ಚಃ ಷಟ್
ಸಪ್ತ ಅಷ್ಟ ನವ ದಶ ಏಕಾದಶ ದ್ವಾದಶ ವಿಂಶತಿಃ ತ್ರಿಂಶತಃ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್
ಪಞ್ಚಾಶತ್
ಷಷ್ಟಿಃ ಸಪ್ತತಿಃ ಅಶೀತಿಃ ನವತಿಃ ಶತಮ್

ಸಂಸ್ಕೃತಮ್ ಕಥಂ ಸಮಯಃ ವಕ್ತ್ತವ್ಯಃ ಇತಿ ಇದಾನೀಮ್ ವಯಂ ಜಾನೀಮ। ಪಂಚ ವಾದನಮ್। ಕಃ ಸಮಯಃ। ಷಡ್ ವಾದನಮ್। ಅಷ್ಟ ವಾದನಮ್। ಸಮಯಮ್ ಅಕ್ಷರೈಃ ಲಿಖತು। ಘಟ್ಯಾಂ ಸಮಯಂ ದರ್ಶಯತು। ದಶ ವಾದನಮ್। ದಶಾಧಿಕ ನವ ವಾದನಮ್। ಪಞ್ಚನ್ಯೂನ ದಶವಾದನಮ್। ಏಕಾದಶ ವಾದನಮ್। ಸಪಾದ ಏಕಾದಶ ವಾದನಮ್। ಸಪಾದ ಪಞ್ಚವಾದನಮ್। ಸಪಾದ ಅಷ್ಟವಾದನಮ್। ಸಾರ್ಧ ಸಪ್ತವಾದನಮ್। ಪಾದೋನ ಏಕಾದಶವಾದನಮ್। ಏವಮೇವ ಸಾರ್ದ್ಧ ದಶವಾದನಮ್। ಏಕ
ದ್ವಿ
ತ್ರಿ ಚತುರ್ವಾದನಮ್
ಇದಾನೀಮ್ ವಯಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಮ ಶ್ರುಣ್ವಃ।
ಸುಭಾಷಿತಮ್

ಪ್ರಿಯವಾಕ್ಯ ಪ್ರದಾನೇನ ಸರ್ವೇ ತುಷ್ಯನ್ತಿ ಜನ್ತವಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ತದೇವ ವಕ್ತ್ತವ್ಯಂ ವಚನೇ ಕಾ ದರಿದ್ರತಾ। ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುತವಂತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಯದಿ ವಾಕ್ಯಂ ವದಾಮಃ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಅಪಿ ಸಂತುಷ್ಟಾಃ ಭವನ್ತಿ। ನ ಕೇವಲಂ ಜನಾಃ ಅಪಿತು ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಣಿನಾಃ ಅಪಿ ಸಂತುಷ್ಟಾಃ ಭವಂತಿ। ಅತಃ ಪ್ರಿಯಃ ವಾಕ್ಯಮೇವ ವದಾಮಃ। ಪ್ರಿಯ ವಾಕ್ಯಮ್ ವಕ್ತುಮ್ ಧನಂ ದಾತವ್ಯಂ ಕಿಮಪಿ ನಾಸ್ತಿ। ಪ್ರಿಯ ವಾಕ್ಯ ಕಥನೇ ದಾರಿದ್ರಯಂ ಕುತಃ।
ಸಙ್ಕಲ್ಪಗಾನಮ್

ಭವತು ಸಫಲಾರ್ಥಾಃ ವಯಮ್
ಭವತು ಸಫಲಾರ್ಥಾಃ ವಯಮ್
ಭವತು ಸಫಲಾರ್ಥಾಃ ವಯಮ್ ಏಕ ವಾಸರೇ…. ಓ ಹೋ ಹೋ, ಮನಸಿ ಮೇ ವಿಶ್ವಾಸಃ ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಶ್ವಾಸಃ ಮೇ ಮನಸಿ ವಿಶ್ವಾಸಃ ವಯಮ್ ಏಕ ವಾಸರೇ….
ಭವತು ಶಾನ್ತಿಃ ಸರ್ವತ್ರ ಭವತು ಶಾನ್ತಿಃ ಸರ್ವತ್ರ
ಭವತು ಶಾನ್ತಿಃ ಸರ್ವತ್ರ
ಏಕ ವಾಸರೇ,ಓ ಹೋ ಹೋ..। ಸನ್ತಿ ಏಕ-ತಯಾ ವಯಮ್
ಸನ್ತಿ ಏಕ-ತಯಾ ವಯಮ್
ಧೃತ್ವಾ ಹಸ್ತ-ಹಸ್ತತಲಂ ಸನ್ತಿ ಏಕ-ತಯಾ ವಯಮ್
ಏಕ ವಾಸರೇ,ಓ ಹೋ ಹೋ …..
ಅದ್ಯ ನ ಅಸ್ತಿ ದರಃ ಕಸ್ಮಾತ್

ಅದ್ಯ ನ ಅಸ್ತಿ ದರಃ ಕಸ್ಮಾತ್
ಅದ್ಯ ನ ಅಸ್ತಿ ದರಃ ಕಸ್ಮಾತ್
ಏಕ ವಾಸರೇ,ಓ ಹೋ ಹೋ….
ಸಿದ್ಧಿರಸ್ತು।
NEW LESSON
ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಥಾ
ಗಂಗಾತೀರೇ ಏಕಃ ಸಾಧುಃ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಸಜ್ಜನಃ। ಸರ್ವದಾ ಪರೋಪಕಾರಮ್ ಕರೋತಿ। ದಯಾಲುಃ ಅಪಿ ಆಸೀತ। ಸಃ ಯಃ ಕೋಪಿ ಆಗತ್ಯ ಸಹಾಯ್ಯಮ ಪೃಚ್ಛತೇತ ಸಃ ಪರೋಪಕಾರಮ ಕರೋತಿ। ಏಕಃ ಬಾಲಕಃ ಆಗತ್ಯ ಕಿಮಪಿ ಪೃಚ್ಛತಿ। ತಸ್ಯ ಸಹಾಯಮ್ ಕರೋತಿ। ಏಕದಾ ಸಃ ಸಾಧುಃ ಸ್ನಾನಾರ್ಥಮ್ ಗಂಗಾಂ ನದೀಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಃ ಗಂಗಾ ನದ್ಯಾಮ ಅವತರತಿ। ಸ್ನಾನಂ ಕರೋತಿ। ತದಾ ಪ್ರವಾಹೇ ಏಕಃ ವೃಶ್ಚಿಕಃ ಆಗಚ್ಛತಿ। ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವಃ ದಂಶನಮ್। ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವಃ। ಸಃ ವೃಶ್ಚಿಕಃ ತತ್ರ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಸಃ ಸಾಧುಃ ವೃಶ್ಚಿಕಃ ರಕ್ಷಣೀಯಃ ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ। ಸಃ ಸಾಧು ವೃಶ್ಚಿಕಂ ಗೃಹ್ಣಾತಿ। ಸಃ ವೃಶ್ಚಿಕಃ ಬಹುವಾರಂ ತಸ್ಯ ಹಸ್ತಂ ದಶತಿ। ಏಕವಾರಂ ಸಃ ತ್ಯಜತಿ, ಪುನಃ ದಶತಿ। ಪುನಃ ಗೃಹ್ಣಾತಿ, ಪುನಃ ದಶತಿ। ತಥಾಪಿ ಸಃ ಸಾಧುಃ ವೃಶ್ಚಿಕಂ ನ ತ್ಯಜತಿ।ಸಮ್ಯಕ್ ಗೃಹ್ಣಾತಿ। ಅತ್ರ ತಟಮ್ ಆನಯತುಂ ಪ್ರಯತ್ನಂ ಕರೋತಿ। ಸಃ ಸಾಧುಃ ವೃಶ್ಚಿಕಂ ತ್ಯಜತಿ। ಪುನಃ ಚಿಂತಯತಿ- ಏಷಃ ವೃಶ್ಚಿಕಃ ರಕ್ಷಣೀಯಃ ಇತಿ। ಸಃ ವೃಶ್ಚಿಕಂ ಪುನಃ ಗೃಹ್ಣಾತಿ। ಸಾವಧಾನಂ ನದೀತಟಮ್ ಆನಯೇತಿ। ತತ್ರ ಏಕಃ ಪುರುಷಃ ಸರ್ವಂ ಪಶ್ಯನ್ ಭವತಿ। ಸಾಧುಂ ಕಿಂ ಕರೋತಿ। ಇತಿ ಪಶ್ಯನ್ ಭವತಿ। ತದಾ ಸಃ ಪುರುಷಃ ಪೃಚ್ಛತಿ। ಭೋಃ। ಕಿಮರ್ಥಂ ವೃಶ್ಚಿಕಂ ರಕ್ಷತಿ। ಸಃ ದಶತಿ ಕಿಲ। ಇತಿ। ತದಾ ಸಾಧುಃ ವದತಿ। ಭೋಃ। ತಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವಃ ಸಃ। ದುಷ್ಟಃ ಸ್ವಭಾವಃ। ಮಮ್ ಸ್ವಭಾವಃ ಪರೋಪಕಾರಃ। ಕ್ಷುದ್ರಃ ಜಂತುಃ ಸಃ ಯಥಾ ಸಃ ಸ್ವಭಾವಂ ನ ತ್ಯಜತಿ ತಥಾ ಅಹಂ ಮನುಷ್ಯಃ। ಮಮ್ ಸ್ವಭಾವಂ ಕಥಂ ತ್ಯಜತಿ। ಇತಿ ಸಃ ಸಾಧುಃ ತಮ ವದತಿ। ಸಜ್ಜನಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವಃ ಕಿದೃಶಃ ಭವತಿ ಕಿಲ।
ಕಥಾಯಾಃ ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾತಃ ಖಲು। ಜ್ಞಾತಃ।
ಸುಭಾಷಿತಮ್
ನಾಭಿಷೇಕೋ ನ ಸಂಸ್ಕಾರಃ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಕ್ರಿಯತೇ ವನೇ। ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜಿತ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ಮೃಗೇನ್ದ್ರತಾ।
ವಯಂ ಇದಾನೀಂ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವಂತಃ ತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಸಿಂಹಃ ವನರಾಜಃ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ। ಕಿನ್ತು ತಸ್ಯ ಕೋಪಿ ಅಭಿಷೇಕಂ ನ ಕರೋತು। ಕಿಮಪಿ ಸಂಸ್ಕಾರಂ ನ ದದಾತಿ। ತಥಾಪಿ ಸಃ ವನರಾಜಃ। ಕಥಂ ಸಃ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥಯೇನ ಏವ ಸ್ವ ಪ್ರಯತ್ನೇನ್ ಏವ ವನಸ್ಯ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ಏವಮೇವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾನ್ ಪುರುಷಃ ಸ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಏವ ಅತ್ಯನ್ತಂ ಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಮ ಶಕ್ನೋತಿ।

ಪದ್ಯ ( ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ)
ಚಟಕಾ ಚಞ್ಚತಿ ನೃತ್ಯತಿ ಉಡ್ಡಯತಿ ಆಕಾಶೇ। ರಚಯತಿ ನೀಡಂ ಚಟಕಾ ವೃಕ್ಷೇ ಆಕಾಶೇ।
ನಗರಂ ಗ್ರಾಮಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಭ್ರಮತಿ ಚಟಕಾ ಆಕಾಶೇ। ಆಹಾರಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸಾಯಂ ದೃಶ್ಟವಾ, ನ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕರೋತಿ ಗಾಯತಿ ಸಾ ಚಟಕಾ।
ಕಲಹಃ ಕರೋತಿ ನ ಚಟಕಾ ತತ್ರ ಮಧ್ಯೇ ಆಕಾಶೇ, ಕಲಹಃ ನ ಕರೋತಿ ಚಟಕಾ ಚ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಗೃಹ ಮಧ್ಯೇ।

————————————————
ನಮೋನಮಃ। ಭವತಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಅಪಿ ಸ್ವಾಗತಮ್।
ಜಲಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಕಾಫೀ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಮಾಸ್ತು।
ಚಾಯಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಮಾಸ್ತು। ಮಾಸ್ತು। ಪರ್ಯಾಪ್ತಃ।
ಕಿಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್। ಜಲಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಕಿಂಚಿತ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಆಮ್।
ಪುನಃ ಕಿಂಚಿತ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್। ಧನಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್। ಚಾಕಲೇಹಃ ಆವಶ್ಯಕಃ। ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಮ್ ಮಧುರಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್। ಶಿಕ್ಷಣಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್। ಮಾಸ್ತು। ಸಂಸ್ಕೃತಮ್ ಆವಶ್ಯಕಂ ವಾ। ಆವಶ್ಯಕಮ್। ತಾಡನಂ ಮಾಸ್ತು। ವಸ್ತ್ರಂ ಧನಂ ಆವಶ್ಯಕಮ್। ದ್ವೇಷಃ ಕೋಲಾಹಲಃ ಮಾಸ್ತು। ಅಹಂ ಭವತಃ ಯುತಕಂ ದದಾಮಿ। ಸರ್ವೇ ವದಂತು। ಚತುರ್ವೇದಸ್ಯ ಯುತಕಮ್। ಭವಾನ ಯುತಕಮ್। ಮಮ ಯುತಕಮ್। ವದತು। ಭವತಃ ಯುತಕಮ್। ಭವತಃ ನಾಸಿಕಾ। ಸಮೀಚೀನಮ್। ಸುನೀತೇ। ಭವತಿ ಆಗಚ್ಛತು। ಅಹಂ ಭವತ್ಯಾಃ ಆಭೂಷಣಂ ವದಾಮಿ। ಭವತಿ ಮಮ್ ಆಭೂಷಣಂ ವದತು। ಭವನ್ತಃ ಸುನೀತಾಯಾಃ ಆಭೂಷಣಮ್ ಇತಿ ವದನ್ತು। ಭವತ್ಯಾಃ ಘಟೀ। ಭವತ್ಯಾಃ ಕೇಶಃ। ಸಾಧು-ಸಾಧು। ಪುನಃ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಃ ಕುರ್ಮಃ। ಕಃ ಕಸ್ಯ ಮಿತ್ರಮ್। ಅಥವಾ ಕಾ ಕಸ್ಯಾಃ ಸಖೀ। ಇತಿ ಭವನ್ತಃ। ಲತಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಕಾಯಾಃ ಸಖೀ। ವದನ್ತು। ಉದಾಹರಣಂ ವದಾಮಿ। ಇದಾನೀಮ ಭವನ್ತಃ ವದನ್ತು। ರೋಹಿತಃ ಅಭಿಷೇಕಸ್ಯ ಮಿತ್ರಮ್। ಉತ್ತಮಮ್। ಇದಾನೀಂ ವಯಂ ಬಹುವಚನಸ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ। ಛಾತ್ರಃ- ಛಾತ್ರಾಃ। ದಂತಕೂರ್ಚಃ-ದಂತಕೂರ್ಚಾ।
ಉತ್ತಮಮ್। ಚಶಕಃ- ಚಶಕಾಃ। ಬಾಲಕಃ- ಬಾಲಕಾಃ। ಸೈನಿಕಃ- ಸೈನಿಕಾಃ। ವೃಕ್ಷಃ- ವೃಕ್ಷಾಃ। ಶಿಕ್ತವರ್ತಿಕಾ- ಶಿಕ್ತವರ್ತಿಕಾಃ। ಪೇಟಿಕಾ- ಪೇಟಿಕಾಃ। ಉತ್ಪೀಠಿಕಾ- ಉತ್ಪೀಠಿಕಾಃ। ಲೇಖನೀ- ಲೇಖನ್ಯಃ। ಅಙ್ಕನೀ- ಅಙ್ಕನ್ಯಃ। ಘಟೀ- ಘಟ್ಯಃ। ಕೂಪೀ- ಕೂಪ್ಯಃ। ಪರ್ಣಮ್- ಪರ್ಣಾನಿ। ಪುಸ್ತಕಮ್- ಪುಸ್ತಕಾನಿ। ಕಙ್ಕನಮ್- ಕಙ್ಕಣಾನಿ। ಫಲಮ್- ಫಲಾನಿ। ಸಙ್ಗಣಕಮ್- ಸಙ್ಗಣಕಾನಿ।
ಅಹಮ್ ಏಕವಚನೇ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಪರಿವರ್ತ್ತನಂ ಕುರ್ವನ್।

ಛಾತ್ರಃ ಅಸ್ತಿ- ಛಾತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ। ಛಾತ್ರಾ ಅಸ್ತಿ।– ಛಾತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ। ದಂತಕೂರ್ಚಃ ಅಸ್ತಿ। – ದಂತಕೂರ್ಚಾಃ ಸನ್ತಿ। ಚಮಷಃ ಅಸ್ತಿ।– ಚಮಷಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಅಙ್ಕಣೀ ಅಸ್ತಿ। ಅಙ್ಕನ್ಯಃ ಸಂತಿ।
ಪರ್ಣಮ್ ಅಸ್ತಿ।ಪರ್ಣಾನಿ ಸನ್ತಿ।
ವೃಕ್ಷಃ ಅಸ್ತಿ।– ವೃಕ್ಷಾಃ ಸನ್ತಿ। ಬಾಲಕಃ ಅಸ್ತಿ।– ಬಾಲಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಗಾಯಕಃ ಅಸ್ತಿ।– ಗಾಯಕಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಲೇಖಕಃ ಅಸ್ತಿ।– ಲೇಖಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಬಾಲಿಕಾ ಅಸ್ತಿ। ಬಾಲಿಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಪತ್ರಿಕಾ ಅಸ್ತಿ। ಪತ್ರಿಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಪತ್ರಮ್ ಅಸ್ತಿ।ಪತ್ರಾಣಿ ಸನ್ತಿ। ಪುಷ್ಪಮ್ ಅಸ್ತಿ।ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸನ್ತಿ। ಮನ್ದಿರಮ್ ಅಸ್ತಿ।ಮನ್ದಿರಾಣಿ ಸನ್ತಿ। ಫಲಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಫಲಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಪರ್ಣಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಪರ್ಣಾನಿ ಸನ್ತಿ।
ಅಙ್ಕಣಿ ಅಸ್ತಿ। ಅಙ್ಕಣ್ಯಃ ಸನ್ತಿ। ಲೇಖನೀ ಅಸ್ತಿ। ಲೇಖನ್ಯ ಸನ್ತಿ।
ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ।
ಬಾಲಿಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಬಾಲಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಬಾಲಕಃ ಏಕವಚನಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದತಿ। ಬಾಲಿಕಾಃ ಬಹುವಚನಂ ರೂಪಂ ವದನ್ತು।ತಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಸ್ಯ ಬಹುವಚನ ರೂಪಂ ವದತಿ।
ಬಾಲಿಕಾಃ ಏಕವಚನಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದತಿ। ಬಾಲಕಾಃ ಪರಿವರ್ತ್ತನನ್ತಿ। ಅಸ್ತು ವಾ। ಅಸ್ತು। ಪುಸ್ತಕಮ್ ಅಸ್ತಿ।ಪುಸ್ತಕಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಲೇಖನೀ ಅಸ್ತಿ। ಲೇಕಣ್ಯಾಃ ಸನ್ತಿ। ಘಟೀ ಅಸ್ತಿ। ಘಟ್ಯಾಃ ಸನ್ತಿ। ಸಃ ಛಾತ್ರಃ। ತೇ ಛಾತ್ರಾಃ। ಸಃ ಪುರುಷಃ। ತೇ ಪುರುಷಾಃ। ಸಃ ಕಃ। ಸಃ ಪುರುಷಾಃ। ತೇ ಕೇ। ತೇ ಪುರುಷಃ। ಕಃ ಪುರುಷಃ। ಸಃ ಪುರುಷಃ। ತೇ ಪುರುಷಾಃ। ತೇ ಕೇ। ತೇ ಪುರುಷಾಃ। ಕೇ ಪುರುಷಾಃ। ತೇ ಪುರುಷಾಃ। ಹಸ್ತಂ ದರ್ಶಯನ್ತು। ಅಕ್ಷತಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠನ್ತು। ತಾಃ ಬಾಲಿಕಾಃ। ಸಾ ಬಾಲಿಕಾ। ಸಾ ಪೇಟಿಕಾ। ತಾಃ ಪೇಟಿಕಾಃ। ಸಾ ಕಾ। ತಾಃ ಕಾಃ। ಕಾ ಪೇಟಿಕಾ। ಸಾ ಪೇಟಿಕಾ।
ಕಾಃ ಪೇಟಿಕಾ। ತಾಃ ಪೇಟಿಕಾಃ। ತತ್ ಚಿತ್ರಮ್। ತಾಣಿ ಚಿತ್ರಾಣಿ। ತತ್ ಕಿಮ್। ತಾಣಿ ಕಾನಿ। ತೇ ವೃಕ್ಷಾಃ। ಏತೇ ವೃಕ್ಷಾಃ। ಏತೇ ಛಾತ್ರಾಃ। ತಾಃ ಘಟ್ಯಃ। ತೇ ಕೇ। ಏತೇ ಕೇ। ಏತಾಃ ಬಾಲಿಕಾಃ। ಏತಾಃ ಘಟ್ಯಃ। ತಾಃ ಬಾಲಿಕಾಃ। ಏತಾಃ ಕಾಃ। ತಾಃ ಘಟ್ಯಃ। ಕಾಃ ಘಟ್ಯಃ। ತಾನಿ ಫಲಾನಿ। ಏತಾನಿ ಫಲಾನಿ। ಏತಾನಿ ಪುಸ್ತಕಾನಿ। ತಾನಿ ಪುಸ್ತಕಾಣಿ। ಏತಾನಿ ಫಲಾನಿ। ಏತಾನಿ ಕಾನಿ। ತಾನಿ ಫಲಾನಿ। ಭವಾನ್ ಬಾಲಕಃ। ಭವನ್ತಃ ಬಾಲಕಾಃ। ಭವತೀ ಬಾಲಿಕಾ। ಭವತ್ಯಃ ಬಾಲಿಕಾಃ। ಅಹಂ ಭಾರತೀಯಾ। ವಯಂ ಕೇ। ವಯಂ ಭಾರತೀಯಾಃ। ವಯಂ ಭಾರತೀಯಾಃ।
ಅಹಂ ದೇಶಭಕ್ತ್ತಃ। ವಯಂ ದೇಶಭಕ್ತಾಃ। ಭವನ್ತಃ ಬಾಲಕಾಃ। ಭವನ್ತಃ ಕೇ। ವಯಂ ಬಾಲಕಾಃ। ಭವತ್ಯಃ ಬಾಲಿಕಾಃ। ಭವತ್ಯಃ ಕಾಃ। ವಯಂ ಬಾಲಿಕಾಃ। ಅಹಮ್ ಏಕವಚನಂ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಬಹುವಚನಂ ವದನ್ತು। ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಃ ಕೂರ್ಮಃ। ಅಹಂ ಭಾರತೀಯಃ।ಅಹಂ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಃ। ಅಹಂ ಚತುರಃ। ಅಹಂ ಮೂರ್ಖಃ। ವಯಂ ಮೂರ್ಖಾಃ।
ಸಿದ್ಧಿರಸ್ತು।

NEW LESSON
ಸುಭಾಷಿತಮ್
ವಜ್ರಾದಪಿ ಕಠೋರಾಣಿ ಮೃದುಣಿ ಕುಸುಮಾದಪಿ। ಲೋಕೋತ್ತರಾಣಾಮ ಚೇತಾಂಸಿ ಕೋ ಹಿ ವಿಜ್ಞಾತುಮರ್ಹತಿ।

ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಕದಾಚಿತ ಮಹಾಪುರುಷಾಣಾಮ್ ಚೇತಾಂಸಿ( ಮನಾಂಸಿ) ವಜ್ರಾದಪಿ ಕಠೋರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ। ಪುಷ್ಪಾದಪಿ ಮೃದುಣಿ ಭವನ್ತಿ। ಅತಃ ಸುಭಾಷಿತಕಾರಃ ವದತಿ। ಕಃ ಮಹಾಪುರುಷಾಣಾಮ್ ಜ್ಞಾತುಮ್ ಶಕ್ನೋತಿ। ಜ್ಞಾತುಮೇವ ನ ಶಕ್ನುಮಃ।

ಕಥಾ
ಚನ್ದ್ರಗುಪ್ತಃ ಇತಿ ಏಕಃ ಮಹಾರಾಜಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಮಹಾರಾಜಃ ಮಗಧದೇಶಮ್ ಪಾಲಯತಿ ಸ್ಮ। ಮಗಧ ದೇಶಸ್ಯ ರಾಜಾ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯ ಅಮಾತ್ಯಃ -ಚನ್ದ್ರಗುಪ್ತಸ್ಯ ಅಮಾತ್ಯಃ-ಚಾಣಕ್ಯಃ ಇತಿ। ಸಃ ಬಹು ವಿದ್ವಾನ್ ನಿಸ್ಪೃಹಃ ಆಚಾರ್ಯ ಆಸೀತ್। ಯದ್ಯಪಿ ಸಃ ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ಅಮಾತ್ಯ ತಥಾಪಿ ಸಃ ಸರಲ ಜೀವನಯಾಪಯತಿ ಸ್ಮ। ಏಕದಾ ಚನ್ದ್ರಗುಪ್ತಃ ಚಾಣಕ್ಯಮ್ ಪ್ರಜಾಭ್ಯಃ ದಾತುಮ್ ಕಂಬಲಮ್ ಯಚ್ಛತಿ। ಸಃ ಚಾಣಕ್ಯಃ ತಸ್ಯ ಕಂಬಲಮ್ ಕುಟೀರೇ ನಯತಿ। । ಸಃ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟೀರೇ ವಾಸಂ ಕರೋತಿ। ಶೀತಕಾಲಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಕಂಪತಿ ಸ್ಮ। ಏಕಃ ಚೋರಃ ಮಿತ್ರೇ ಸಂಗ ಆಗತವಾನ್। ಸಃ ಪಶ್ಯತಿ। ಬಹೂನಿ ಧನಾನಿ ಸಂತಿ। ಕಂಬಲಾನ್ ರಾಶಿಃ ಅಸ್ತಿ। ಪರಂತು ಚಾಣಕ್ಯಃ ನ ಧೃತವಾನ್। ಸಃ ಸುಪ್ತವಾನ್ ಅಸ್ತಿ। ಪತ್ನೀ ಅಪಿ ಸುಪ್ತವತೀ ಅಸ್ತಿ। ಚಾಣಕ್ಯ ಉಠಾಪೇತ್।ಚಾಣಕ್ಯ ಮುಖಾಪೇತ ಪೃಚ್ಛತಿ।ಭೋಃ। ಕಿಮರ್ಥಮ್ ಆಗತವನ್ತಃ। ಅನಂತರಂ ಸಃ ಚೋರಃ ವದತಿ। ಶೀತಕಾಲಃ ಅಸ್ತಿ। ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋತಿ, ಕಂಬಲಾನ ರಾಶಿಃ ಅಸ್ತಿ। ತಥಾಪಿ ನ ಧೃತವಾನ್। ಚಾಣಕ್ಯಃ ವದತಿ। ಕಂಬಲಾನಾಂ ಮದರ್ಥಂ ನ ದತ್ತವಾನ। ಪ್ರಾಜಾಭ್ಯಾಃ ವಿತರಣಮ್ ಕರ್ತ್ತುಮ್ ದತ್ತವಾನ್। ಅತಃ ಅಹಮ್ ಏತಾನಿ ಕಂಬಲಾನಿ ನ ಧರಾಮ್। ತದಾ ಚೋರಃ ಚಾಣಕ್ಯಂ ಪೃಚ್ಛತಿ। ಭವಾನ್ ಕೀದೃಶಃ ದಯಾಲುಃ।ನಿಸ್ಪೃಹಃ ಅಸ್ತಿ। ವಯಮ್ ಇತಃಪರಮ್ ಚೌರಕಾರ್ಯಂ ನ ಕುರ್ಮಃ। ಅತಃ ಭವತಃ ಸಕಾಶಃ ವಯಂ ಶಿಕ್ಷಿತವನ್ತಃ। ತೇ ಚೌರಕಾರ್ಯಂ ತ್ಯಕ್ತ್ತವಾ ಸಜ್ಜನಃ ಭವನ್ತಿ। ಕ್ಷಮಾಮ್ ಯಾಚನ್ತಿ। ಭವತಃ ನಿಸ್ಪೃಹತಾಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಲಜ್ಜಾ ಭವತಿ। ವಯಮ್ ಇತಃಪರಂ ಚೌರ್ಕಾರ್ಯಂ ನ ಕುರ್ಮಃ। ಇತಿ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನ್।

ಪದ್ಯ

ನೃತ್ಯತಿ ಪುತ್ತಲಿಕಾ ಗ್ರಾಮೇ, ಬಾಲಃ ಪಶ್ಯತಿ ಅವೈರಾಮೇ। ವಿಹಸತಿ, ಗಾಯತಿ,ರೋದತಿ ಸಾ
ಯದಾ ಸಾ ಜೀವತಿ ಬಾಲಾ। ಸಾ ಅಸ್ತಿ ಮನೋಹರಾ ಬಾಲಾ, ಅಹಂ ಇಚ್ಛಾಮಿ ಪುತ್ತಲಿಕಾ।
ನಮೋನಮಃ ।
ಸಂಸ್ಕೃತಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣೇ ಭವತಾಮ್ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಸ್ವಾಗತಮ್। ಆರಮ್ಭೇ ಮಮ ಪರಿಚಯಂ ವದಾಮಿ। ಮಮ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರರಃ।ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಕಃ। ಭವಾನ ವದತು। ಭವಾನ್ ಕಃ। ಭವತೀ ಕಾ।
ಭವಾನ್ ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಭವಾನ್ ಉಪವಿಶತು।
ಭವಾನ್ ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ। ಭವತೀ ಉಪವಿಶತಿ। ಭವಂಟಃ ಉತ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ। ಭವತ್ಯಃ ಉಪವಿಶನ್ತಿ। ಉಪವಿಶತಿ- ಉಪವಿಶನ್ತು। ವದತು- ವದನ್ತು। ಗಾಯತು- ಗಾಯನ್ತು।
ಅಹಂ ಏಕವಚನಂ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಬಹುವಚನ ವದನ್ತು। ನೃತ್ಯತು- ನೃತ್ಯನ್ತಿ। ಅಹಮ್ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ।– ಅಹಮ್ ಉಪವಿಶಾಮಿ। ಅಹಂ ಪಠಾಮಿ। ವಯಮ್ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಃ। ಭವನ್ತಃ ಉಪವಿಶಾಮಃ। ಭವಾನ್ ಗಚ್ಛತಿ।– ಭವನ್ತಃ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಭವತೀ ಗಚ್ಛತು।– ಭವತ್ಯಃ ಗಚ್ಛನ್ತು। ಸಃ-ತೇ ಏಷಃ- ಏತೇ ಕಃ- ಕೇ ತತ್- ತಾನಿ ಏತತ್- ಏತಾನಿ ಕಿಮ್- ಕಾನಿ। ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ವಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಃ। ಭವಾನ್ ಗಚ್ಛತು-।- ಭವನ್ತಃ ಗಚ್ಛನ್ತು।
ಭವತೀ ಗಚ್ಛತು- ಭವತ್ಯಾಃ ಗಚ್ಛನ್ತು।ಏತಸ್ಯ-ತಸ್ಯ(ಪು.) ಏತಸ್ಯಾಃ-ತಸ್ಯಾಃ(ಸ್ತ್ರೀ.) ಸಾ ತಾಃ ಏಷಾ- ಏತಾಃ ಕಾ- ಕಾಃ
ಗಚ್ಛತು- ಗಚ್ಛನ್ತು।
ಅತ್ರ ಕತಿ ಪುಸ್ತಕಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಚತ್ವಾರಿ ಪುಸ್ತಕಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಹರೀಶಃ ಗಣಯತು। ಕತಿ ಅಙ್ಕನ್ಯಾಃ ಸನ್ತಿ। ಕತಿ ಪರ್ಣಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಷಟ್ ಪರ್ಣಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಕತಿ ಚಮಷಾಃ ಸನ್ತಿ। ಅಷ್ಟ ಚಮಷಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಕತಿ ಜನಾಃ। ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಪಞ್ಚ ಜನಾಃ। ಕೌರವಾಃ ಕತಿ ಜನಾಃ। ಕೌರವಾಃ ಶತ ಜನಾಃ। ವರ್ಷೇ ಕತಿ ಮಾಸಾಃ ಸನ್ತಿ। ವರ್ಷೇ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸಾಃ ಸನ್ತಿ। ಮಾಸೇ ತ್ರಿಂಶಃ ದಿನಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಪಕ್ಷೇ ಪಞ್ಚದಶ ದಿನಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಅತ್ರ ತ್ರಿಂಶತ ಜನಾಃ ಸನ್ತಿ। ಅತ್ರ ಕತಿ ಜನಾಃ ಸನ್ತಿ। ತ್ರಿಂಶತ ದನ್ತಾಃ ಸನ್ತಿ। ಕತಿ ದನ್ತಾಃ ಸನ್ತಿ। ಏಷಃ ದಣ್ಡಃ/ಹಸ್ತಃ।
ದಣ್ಡಃ ಹಸ್ತೇ ಅಸ್ತಿ। ದಣ್ಡಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಏಷಃ ಆಸನ್ದೇ ಅಸ್ತಿ। ಏಷಃ ಸ್ಯೂತಃ।
ಏತತ್ ಧನಮ್। ಧನಂ ಕೋಷೇ ಅಸ್ತಿ। ವಾರ್ತ್ತಾ ಪತ್ರಿಕಾಯಾಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಸ್ಥಾಲಿಕಾ/ಫಲಂ ಸ್ಥಾಲಿಕಾಯಾಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಜಲಂ ಕೂಪ್ಯಾಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅಙ್ಗುಲ್ಯಕಮ್ ಅಙ್ಗುಲ್ಯಾಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ವೃಕ್ಷಃ- ವೃಕ್ಷೇ ಆಪಣಃ- ಆಪಣೇ ವಿತ್ತಕೋಷಃ- ವಿತ್ತಕೋಷೇ ವಿದ್ಯಾಲಯಃ- ವಿದ್ಯಾಲಯೇ ಪುಸ್ತಕಃ- ಪುಸ್ತಕೇ ಹಿಮಾಲಯಃ- ಹಿಮಾಲಯೇ ಮಾರ್ಗಃ- ಮಾರ್ಗೇ ಆಸನ್ದಃ-ಆಸನ್ದೇ
ಮನ್ದಿರಮ್- ಮನ್ದಿರೇ ನಗರಮ್- ನಗರೇ ಸ್ಥಾಲಿಕಾ- ಸ್ಥಾಲಿಕಾಯಾಮ್
ಸಂಚಿಕಾ- ಸಂಚಿಕಾಯಾಮ್
ಪೇಟಿಕಾ- ಪೇಟಿಕಾಯಾಮ್
ಕೂಪೀ- ಕೂಪ್ಯಾಃ ಘಟೀ- ಘಟ್ಯಾಃ ಅಙ್ಕನೀ- ಅಙ್ಕನ್ಯಾಃ ಲೇಖನೀ- ಲೇಖನ್ಯಾಃ]
ಸ್ಯೂತೇ ಪುಸ್ತಕಮ್ ಅಸ್ತಿ। ವಾಟಿಕಾಯಾಂ ಫಲಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಲೇಖನ್ಯಾಃ ಮಸೀ ಅಸ್ತಿ। ನದ್ಯಾಃ ನೀರಃ ಅಸ್ತಿ। ಇದಾನೀಮ್ ಅಹಂ ಶಬ್ದದ್ವಯಂ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ/ ಮಿಲಿತ್ವಾ ವದತು। ಲಖನಊ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶೇ ಅಸ್ತಿ। ಭೋಪಾಲ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶೇ ಅಸ್ತಿ। ಮುಮ್ಬಈ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೇ ಅಸ್ತಿ। ಮೈಸೂರ ಕರ್ಣಾಟಕೇ ಅಸ್ತಿ। ಇದಾನೀಂ ಭವನ್ತಃ ಏಕೇಕಂ ವಾಕ್ಯಂ ಕಥಯನ್ತಿವಃ। ಕಃ ವದತಿ ಆರಮ್ಭೇ। ಶಿಕ್ಷಕಃ ವಿದ್ಯಾಲಯೇ ಅಸ್ತಿ। ದನ್ತಾಃ ಮುಖೇ ಸನ್ತಿ। ಮಮ ಗೃಹಂ ಭಾರತ ದೇಶೇ ಅಸ್ತಿ।
ಭಾರತ ದೇಶೇ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಮಮ ಗೃಹಂ ಭಾರತ ದೇಶೇ ಬಿಹಾರ ಪ್ರದೇಶೇ ಅಸ್ತಿ। ಬಿಹಾರ ಪ್ರದೇಶೇ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಬಿಹಾರ ಪ್ರದೇಶೇ ಮಧುಬನೀ ಮಂಡಲೇ ಅಸ್ತಿ। ಮಧುಬನೀ ಮಣ್ಡಲೇ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಮಧುಬನೀ ಮಣ್ಡಲೇ ಮೇಹಥ ಗ್ರಾಮೇ ಅಸ್ತಿ। ಮೇಹಥ ಗ್ರಾಮೇ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ತತ್ರೈವ ಅಸ್ತಿ। ಅಹಂ ಪಞ್ಚವಾದನೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ। ಭವಾನ್ ಕದಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ। ಭವಾನ್ ಕದಾ ದಂತಧಾವನಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಂ ಸಾರ್ದ್ಧ ಸಪ್ತವಾದನೇ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಂ ಕರೋಮಿ। ಅಹಮ್ ಅಷ್ಟವಾದನೇ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಭವತೀ ಕದಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಭವತೀ ಕದಾ ಪೂಜಾಂ ಕರೋತಿ। ಇದಾನೀಂ ಕದಾ ಇತಿ ಶಬ್ದಮ್ ಉಪಯೋಜ್ಯ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಚ್ಛನ್ತು। ಅಹಮ್ ಉತ್ತರಂ ವದಾಮಿ। ಭವಾನ್ ಕದಾ ಪೂಜಾಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಂ ಪಞ್ಚವಾದನೇ ಪೂಜಾಂ ಕರೋಮಿ। ಅಹಂ ನ ಕ್ರೀಡಾಮಿ। ರವೀನ್ದ್ರಸ್ಯ ದಿನಚರೇ ಅತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಇದಾನೀಮ್ ಅಹಂ ಚಿತ್ರಂ ದರ್ಶಯಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು। ರವೀನ್ದ್ರಃ ಪಾದೋನ ಅಷ್ಟವಾದನೇ ಸ್ನಾನಂ ಕರೋತಿ। ರವೀನ್ದ್ರಃ ಅಷ್ಟವಾದನೇ ಅಲ್ಪಾಹಾರಂ ಸ್ವೀಕರೋತಿ।

NEW LESSON
. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ (ಆಂಗಾ) ಸುಭಾಷಿತಮ್

ಅನ್ನದಾನಂ ಪರಂ ದಾನಂ ವಿದ್ಯಾದನಮತಃ ಪರಮ್। ಅನ್ನೇನ ಕ್ಷಣಿಕಾ ತೃಪ್ತಿಃ ಯವಜ್ಜೀವಂ ಚ ವಿದ್ಯಯಾ॥ ದಾನಮ ಕರಣೇತು। ಅನ್ನದಾನಂ ಯದಿ ಕುರ್ಮಃ ಮಹಾದಾನಮ್ ಇತಿ ವದನ್ತು। ಯದಿ ಅನ್ನದಾನಂ ಕುರ್ಮಃ, ಯದಾ ವುಭುಕ್ಷಾ ಭವತಿ ತಾವತ್ ಪರ್ಯನ್ತಮ ತಿಷ್ಠತಿ। ಯದಿ ವಿದ್ಯಾದಾನಮ್ ಕುರ್ಮಃ ಯಾವತ್ ಜೀವನ್ ತಿಷ್ಠತಿ।

ಕಥಾ
ಏಕಃ ಗ್ರಾಮಃ ಅಸ್ತಿ। ಗ್ರಾಮೇ ಏಕಃ ಧನಿಕಃ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಮಹಾನ್ ಧನಿಕಃ। ತಸ್ಯ ಸುನ್ದರಂ ಭವನಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಪತ್ನೀ ಅಸ್ತಿ, ಪುತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ। ಗೃಹೇ ಸೇವಕಾಃ ಸನ್ತಿ।ಕೃಷಿಃ ಭೂಮಿಃ ಅಸ್ತಿ। ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಅಸ್ತಿ। ತಸ್ಯ ಕಾಪಿ ನ್ಯೂನತಾ ನಾಸ್ತಿ। ಅತಃ ಸಃ ಸರ್ವದಾ ಉಪವಿಶತಿ।ತಥಾ ಸಃ ಧನಿಕಃ ತಿಷ್ಠತಿ। ಪರನ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಮ್ ನಾಮಾ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಅಸ್ತಿ। ಕಿನ್ತು ಸಃ ಧನಿಕಃ ನಿದ್ರಾಮ್ ನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ರಾತ್ರೌ ನಿದ್ರಾಮೇವ ಕರ್ತ್ತುಮ್ ಸಃ ನ ಶಕ್ನೋತಿ। ಏಕದಾ ಸಃ ಸ್ವಗೃಹೇ ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ್ ಆಸೀತ್। ಚಿನ್ತನಂ ಕುರ್ವನ್ ಆಸೀತ। ತಸ್ಮಿನಪಿ ದಿನೇ ತಸ್ಯ ನಿದ್ರಾ ನ ಆಗತಾ। ಕಿಮರ್ಥಂ ಮಮ್ ಏವಂ ಭವತಿ। ಇತಿ ತಸ್ಯ ಮನಸಿ ಮಹತೀ ಚಿನ್ತಾ ಉತ್ಪನ್ನಃ। ತಸ್ಮಿನ್ನೈವ ಸಮಯೇ ದೂರತಃ ಸಃ ಏಕಮ್ ಗೀತಂ ಶ್ರುಣೋತಿ। ಮಧುರಂ ಗೀತಮ್ ಆಸೀತ್। ಕಃ ಏವಂ ಗಾಯತಿ। ಇತಿಃ ಸಃ ನ ಜಾನಾತಿ। ತಥಾಪಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಇತಿ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಸಃ ಗೀತಸ್ಯ ಧ್ವನಿಮ್ ಅನುಸರನ್ ಅಗ್ರೇ-ಅಗ್ರೇ ಗಚ್ಛತಿ।ತಸ್ಯ ಗೃಹತಃ ಸಮೀಪೇ ಏವ ಏಕಂ ಕುಟೀರಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸಃ। ತಸ್ಮಿನ್ ಕುಟೀರೇ ಕಶ್ಚನ್ ನಿರ್ಧನಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ತತ್ರ ಶಯನಂ ಕೃತವಾನ್ ಆಸೀತ್। ಶಯನಂ ಕೃತ್ವಾ, ಭಿತ್ತಿಮ್ ಆಲವ್ಯ ಶಯನಂ ಕೃತ್ವಾ ಉಚ್ಚೈಃ ಗಾಯನ್ ಆಸೀತ್। ಸಂತೋಷೇನ ಸಃ ಗಾಯತಿ। ತಸ್ಯ ಮುಖೇ ಸಂತೋಷಃ ದೃಶ್ಯತೇ। ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನಿಕಸ್ಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಭವತಿ।ಅತಃ ಸಃ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಚ್ಛತಿ।ಭೋ ಭೋ ಮಿತ್ರಾ। ಭವಾನ್ ಏತಾವತಾ ಆನನ್ದೇನ ಗಾಯನ ಅಸ್ತಿ। ಭವತಃ ಆನನ್ದಸ್ಯ ಕಿಮ್ ಕಾರಣಮ್ ಇತಿ ಪೃಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಸಃ ನಿರ್ಧನಮ್ ಉತ್ತರಂ ವದತಿ। ಮಹಾಶಯಃ, ಮಮ್ ಸಮೀಪೇ ಧನಂ ಕಿಮಪಿ ನಾಸ್ತಿ। ಸತ್ಯಮ್। ತತ್ ಅಹಂ ಜಾನಾಮಿ। ಕಿನ್ತು ಅಹಂ ಬಹಿಃ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ಇದಾನೀಂ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಕಥಂ ಶೋಭತೇ। ವಸನ್ತಕಾಲಃ ಅಸ್ತಿ। ಸರ್ವಂ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ವಿಕಸನ್ತಿ। ಭ್ರಮರಾಃ ಸಂಚಾರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ವಸನ್ತಕಾಲಸ್ಯ ಸೌನ್ದರ್ಯಂ ಸರ್ವತ್ರ ದೃಶ್ಯತೇ। ಏತದ್ ಅಸ್ತಿ ಅಹಂ ತದ್ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ಭವಾನ್ ವಸ್ತುತಃ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ। ಮಮ್ ಸಮೀಪೇ ತತ್ ನಾಸ್ತಿ, ಏತತ್ ನಾಸ್ತಿ,ಅನ್ಯತ್ ನಾಸ್ತಿ। ತದೈವ ಚಿನ್ತನಂ ಕರೋತಿ। ಯದ್ಯಪಿ ಭವತಃ ಸಮೀಪೇ ಬಹುಃ ಬಹುಃ ಅಸ್ತಿ, ತಥಾಪಿ ಭವಾನ್ ಯತ್ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ವಿಷಯೇ ಚಿನ್ತನಂ ಕರೋತಿ। ಅತಃ ದುಃಖಮ್ ಅನುಭವತಿ। ಅಹಂ ಯತ್ ಅಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ವಿಷ್ಯೇ ಚಿನ್ತನಂ ಕರೋಮಿ, ಅತಃ ಅಹಂ ಸುಖಂ ಅನುಭವಾಮಿ। ಏತದೈವ ರಹಸ್ಯಮ್ ಇತಿ ನಿರ್ಧನಃ ವದತಿ। ತಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಧನಿಕಸ್ಯ ಜ್ಞಾನೋದಯಃ ಭವತಿ। ಸತ್ಯಮೇವ ಖಲು। ವಯಂ ಸರ್ವದಾಪಿ ಅಸ್ತಿ। ತಸ್ಯ ವಿಷಯೇ ಚಿನ್ತನಂ ಕುರ್ಮಃ ಚೇತ್। ಸಂತೋಷಮ್ ಅನುಭವಾಮಃ। ಯತ್ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ವಿಷಯೇವ ಚಿನ್ತನಂ ಕುರ್ಮಃ ಚೇತ್ ವಯಮ್ ಅಪಿ ದುಃಖಮ್ ಅನುಭವಾಮಃ।
ಕಥಾಯಾಃ ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾತಃ।

ಗೀತಮ್
ವರ್ಷಾಕಾಲೇ ಆಕಾಶೇ, ಚಟಕಾ ವಿಚರತಿ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಶೀತಲ ಸಮೀರ,ಚಪಲಾ, ಮೇಘ ಗರ್ಜತಿ ತೀವ್ರಾ, ಜಲ-ಬಿನ್ದು ನಿಪತತಿ, ವಿದ್ಯುತ ಝಂಝತಿ।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ಅದ್ಯ ಶನಿವಾಸರಃ। ಶ್ವಃ ರವಿವಾಸರಃ/ಭಾನುವಾಸರಃ। ಅದ್ಯ ಕಃ ವಾಸರಃ। ಶನಿವಾರಃ ಕದಾ। ಪರಶ್ವಃ ಸೋಮವಾಸರಃ। ರವಿವಾಸರಃ ಕದಾ। ಸೋಮವಾಸರಃ ಕದಾ। ಅದ್ಯ ಶನಿವಾಸರಃ। ಹ್ಯಃ ಶುಕ್ರವಾಸರಃ।
ಪರಹ್ಯಃ ಗುರುವಾಸರಃ। ಗುರುವಾಸರಃ ಕದಾ। ಪ್ರಪರಶ್ವಃ ಮಂಗಲವಾಸರಃ। ಪ್ರಪರಹ್ಯಃ ಬುಧವಾಸರಃ।
ವಯಂ ಪ್ರತಃ ಕಾಲೇ ಮಿಲಾಮಃ। ಕಿಮ್ ವದಾಮಃ। ಸುಪ್ರಭಾತಮ್। ರಾತ್ರೌ ವದಾಮಃ। ಶುಭ ರಾತ್ರಿಃ। ಅನ್ಯ ಸಮಯೇ। ನಮೋನಮಃ/ನಮಸ್ಕಾರಃ/ನಮಸ್ತೇ।
ಯದಾ ದೂರವಾಣೀ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಹರಿಓಮ್। ಇತಿ ವದಾಮಿ-ಹಲೋ ಸ್ಥಾನೇ। ಪುನಃ ವದನ್ತು। ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ವದನ್ತು।
ಕ್ಷಮ್ಯತಾಮ್। ಆಮ್।ವೇಂಕಟರಮಣನ್ಃ।
ಕುಶಲಮ್। ಅಸ್ತು। ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ। ಪಂಚವಾದನೇ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ। ಅಸ್ತು ಧನ್ಯವಾದಃ। ಪಶ್ಯತು। ದಂತಕೂರ್ಚಃ ಅಸ್ತಿ। ದಣ್ಡಃ ಅಸ್ತಿ। ಅಹಂ ದಣ್ಡಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಶಿಕ್ತ್ತವರ್ತ್ತಿಕಾಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ। ಅಹಮ್ ಅಙ್ಕನೀಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ। ಅಹಂ ಲೇಖನೀಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ದೂರವಾಣೀಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ। ಅಹಂ ಕರವಸ್ತ್ರಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ। ಅಹಂ ಪುಸ್ತಕಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ। ಇದಾನೀಮ್ ಅಹಂ ಪುಸ್ತಕಂ/ಲೇಖನೀಂ/ಅಙ್ಕನೀಂ/ದಣ್ಡಂ/ದಂತಕೂರ್ಚಂ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಿ।
ಪುಸ್ತಕಂ/ದಣ್ಡಂ ದದಾಮಿ। ದೂರವಾಣೀಂ/ಶಿಕ್ತ್ತವರ್ತ್ತಿಕಾಂ/ ದಂತಕೂರ್ಚಂ/ಲೇಖನೀಂ/ ನ ದದಾಮಿ। ಅಹಮ್ ಅಙ್ಕಣೀಂ ನ ದದಾಮಿ। ಅಹಂ ಪುಸ್ತಕಂ/ಚಮಷಂ ನ ದದಾಮಿ।
ಭವತೀ ಕಿಮ್ ದದಾತಿ। ಅಹಂ ದಂತಕೂರ್ಚಂ ದದಾಮಿ। ಭವತೀ ಕಿಮ್ ದದಾತಿ। ಅಹಂ ಪುಸ್ತಕಂ ದದಾಮಿ। ಭವತ್ಯಾಃ ನಾಮ್ ಕಿಮ್। ಅಹಂ ವೇದವತೀಂ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ। ಭವತಃ ನಾಮ್ ಕಿಮ್। ಅಹಂ ಶುಶೀಲೇನ್ದ್ರಮ್ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ। ರಮಾನನ್ದಃ- ರಮಾನನ್ದಮ್
ವಿತ್ತಕೋಷಮ್/ವಿದ್ಯಾಲಯಮ್/ಮಂದಿರಮ್/ಪುಸ್ತಕಮ್/ಮಾಲವಿಕಾಮ್/ಶುಶೀಲಾಮ್/ಕೂಪೀಮ್/ ಘಟೀಮ್/ಅಙ್ಗುಲೀಮ್। ಅಹಂ ಭಗವತಗೀತಾಂ ಪಠಾಮಿ। ಅಹಂ ರಾಮಾಯಣಂ/ಕಾವ್ಯಂ/ಮಹಾಭಾರತಂ/ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಂ/ಸುಭಾಷಿತಂ ಪಠಾಮಿ।
ಅಹಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಕುತ್ರ-ಕುತ್ರ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಹಂ ಮುಮ್ಬಈ/ತಿರುಪತಿ ನಗರಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಹಮ್ ಅರಣ್ಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಮಾಧವಃ ಗ್ರಾಮಂ/ಮಥುರಾಂ/ವಾಟಿಕಾಂ/ಪುರೀಂ/ದಿಲ್ಲೀಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಇದಾನೀಂ ಭವನ್ತಃ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು। ಕಃ-ಕಃ ಕುತ್ರ ಗಚ್ಛತೇತಿ। ಪವಿತ್ರಾ ಚಲಚಿತ್ರಮನ್ದಿರಂ/ಇನ್ದ್ರಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಬಾಲಕಃ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಗಣೇಶಃ ವಿದೇಶಂ/ನಗರಂ/ವನಂ/ವಾಟಿಕಾಂ/ನದೀಂ ಗಚ್ಛತಿ। NEW LESSON

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ
(ಆಂಗಾ)
ಗೀತಮ್
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ಪಥಿಕಃ ಚಲಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ ದೂರೇ,
ತತ್ರ ಆಗಮಿಷ್ಯತಿ ಲಕ್ಷ್ಯಮ್ ಏಕಮ್।
ಕಿಮಪಿ ನ ಚಲಿತುಮಂ ಶಕ್ನೋಮಿ ಮಮ,
ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ ಸಃ ಪಥಿಕಃ ಭೀತೇ।
ತತ್ರ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸಾಹಸಮ್ ಏಕಮ್,
ಪೃಚ್ಛತಿ ವತ್ಸ ಚಿನ್ತಯತಿ ಕಿಮ ಹೃದಯಮ್।

ಮಸ್ತಿಷ್ಕೇ ಚಿನ್ತಯತು ಪ್ರಾಪ್ನುಮ ಲಕ್ಷ್ಯಮ್,
ಪಥಿಕಃ ಚಲತಿ ಗಚ್ಛತಿ ಅಗ್ರೇ ಶೀಘ್ರಮ್,
ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಯತಿ ಸ್ವಪ್ನಮ್।

ಸುಭಾಷಿತಮ್
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ವಃ।

ಉಪಕಾರಿಷು ಯಃ ಸಾಧುಃ ಸಾಧುತ್ವೇ ತಸ್ಯ ಕೋ ಗುಣಃ।
ಆರಿಷು ಯಃ ಸಾಧುಃ ಸ ಸಾದುರಿತಿ ಕೀರ್ತಿತಃ॥

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ ಯತ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಲೋಕೇ ಕೇಚನ್ ಜನಾಃ ಅಸ್ಮಾಕಮ್ ಉಪಕಾರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ಅನ್ಯ ಕೇಚನ್ ಅಪಕಾರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಯೇ ಉಪಕಾರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ವಿಷ್ಯೇ ಸರ್ವೇ ಸಂತುಷ್ಟಾಃ ಭವನ್ತಿ, ತೇಷಾಂ ವಿಷಯೇ ಸಾಧುತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ತಿ ಏವ, ಕಿನ್ತು ಯಃ ಅಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ತಸ್ಯ ವಿಷಯೇ ಅಪಿ ಯಃ ಸಾಧುತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ತಿ ಯಃ ತಸ್ಯಾಪಿ ಉಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ಸಃ ವಸ್ತುತಃ ಸಾಧುಃ। ಅನ್ಯಥಾ ಯಃ ಮಮ ಉಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ತಸ್ಯ ಅಹಮ್ ಉಪಕಾರಂ ಕರೋಮಿ ಚೇತ್ ತತ್ರ ಸಾಧುತ್ವಂ ಕಿಮಪಿ ನಾಸ್ತಿ। ಯಃ ಅಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ತಸ್ಯಾಪಿ ಯಃ ಉಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ಸಃ ವಸ್ತುತಃ ಸಾಧುಃ।

ಕಥಾ

ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಲಘು ಕಥಾಂ ವದಾಮಿ।

ಕಶ್ಚನ್ ಗ್ರಾಮಃ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಮಿನ್ ಗ್ರಾಮೇ ಏಕಃ ಪಣ್ಡಿತಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾನ್, ಅನೇಕೇಷು ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ನಿಷ್ಣಾತಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಪ್ರತಿದಿನಮ್ ಅಧ್ಯಯನಂ ಕರೋತಿ, ಪ್ರತಿದಿನಮ್ ಅಧ್ಯಾಪನಮ್ ಅಪಿ ಕರೋತಿ, ಪ್ರತಿದಿನಂ ಪಾಠಂ ಕರೋತಿ। ದೂರ-ದೂರತಃ ಅಪಿ ಛಾತ್ರಾಃ ಪ್ರತಿದಿನಂ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಪ್ತವನ್ತಿ।, ಪ್ರತಿದಿನಂ ಪಾಠಾರ್ಥಮ್ ಆಗಛನ್ತಿ। ತಸ್ಯ ಪಣ್ಡಿತಸ್ಯ ಏಕಃ ಪುತ್ರಃ ಆಸೀತ್। ಪುತ್ರಸ್ಯ ವಿಷಯೇ ಪಣ್ಡಿತಸ್ಯ ಮಹತೀ ಪ್ರೀತಿಃ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಪುತ್ರಃ ಅಪಿ ಸಮ್ಯಕ ಪಠತಿ ಸ್ಮ। ಏಕಸ್ಮಿನ್ ದಿನೇ ಛಾತ್ರಾಃ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಗುರೋಃ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತವನ್ತಃ। ಗುರುಃ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಪಾಠಿತವಾನ್। ವ್ಯಾಕರಣ ವಾ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಂ ವಾ ಕಿಂಚಿತ್
ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸಃ ಸರ್ವಾನ್ ಛಾತ್ರಾಣ್ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಪಾಠಿತವಾನ್। ಛಾತ್ರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಾಠಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸನ್ತುಷ್ಟಾಃ ಸ್ವ ಗ್ರಾಮಮ್ ಅನ್ನತರಂ ಗತವನ್ತಃ। ಸಾಯಾಂಕಾಲಃ ಅಭವತ್।
ತಸ್ಮಿನ್ ದಿನೇ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಯ ಪಣ್ಡಿತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಮಹಾನ್ ಜ್ವರಃ ಆಗಚ್ಛ। ಸಃ ಔಷಿಧಮ್ ಆನೀತವಾನ್। ಪರನ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಂ ನ ಭವಥ। ರಾತ್ರಿ ಸಮಯೇ ಸಃ ಬಾಲಕಃ ಮೃತಃ ಏವ ಅಭವತ್। ಪಣ್ಡಿತಸ್ಯ ಏಕಃ ಏವ ಪುತ್ರಃ। ಸಃ ಪುತ್ರಃ ಅಪಿ ಮೃತಃ ಅಭವತ್। ಪಣ್ಡಿತಸ್ಯ ಮಹತ್ ದುಃಖಂ ಜಾತಮ್। ಸಹಜಂ ಸಃ ಬಹುದುಃಖೇನ್ ಏವ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಯಾಣಿ ಕರಿಣಿಯಾನಿ ತಾನಿ ಸರ್ವಾನಿ ಕೃತವಾನ್। ತಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಅನ್ಯ ಗ್ರಾಮೇಷು ನಿವಸನ್ತು। ತೇ ಏತಾಂ ವಾರ್ತ್ತಾಂ ನ ಜಾನನ್ತು। ಅನನ್ತರ ದಿನೇ ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲೇ ತೇ ಸರ್ವೇ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಂ ಪಾಠಾರ್ಥಮ್ ಆಗತವನ್ತಃ। ಗುರುಃ ದೃಷ್ಟವಾನ್। ಸರ್ವೇ ಛಾತ್ರಾಃ ಪಾಠಾರ್ಥಮ್ ಆಗತವನ್ತಃ। ಗುರುಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ್। ಸರ್ವಾನಾಪಿ ಪಾಠಿತವಾನ್। ಪ್ರತಿದಿನಮ್ ಯಥಾ ಪಾಠಯತಿ ತಥೈವ ಏಕ ಘಣ್ಟಾ ಪರ್ಯನ್ತಂ ಪಾಠನಂ ಕೃತವಾನ್। ಪಾಠಃ ಸಮಾಪ್ತಾ ಛಾತ್ರಾಃ ಸರ್ವೇ ಗುರೋಃ ಪುತ್ರಂ ನ ದೃಷ್ಟವನ್ತಃ। ಅದ್ಯ ಪುತ್ರಃ ನ ದೃಶ್ಯತೇ। ಕುತ್ರ ಇತಿ ತೇಷಾಂ ಸಂಶಯಾಃ ಭವನ್ತಿ। ತೇ ಗುರುಂ ಪೃಷ್ಟವನ್ತಃ।
ಭವತಃ ಪುತ್ರಃ ಕುತ್ರ।
ತದಾ ಗುರುಃ ಸರ್ವಮ್ ಉಕ್ತ್ತವಾನ್।
ಛಾತ್ರಾಃ ಉಕ್ತ್ತವನ್ತಃ- ಕೀದೃಶಃ ಭವಾನ್।
ಕಿಮರ್ಥಮ್ ಅಸ್ಮಾನ್ ಪೂರ್ವಮೇವ ನ ಉಕ್ತ್ತವಾನ್। ತದಾ ಗುರುಃ ಉಕ್ತ್ತವಾನ್- ಭವನ್ತಃ ಸರ್ವೇ ದೂರ-ದೂರ ಗ್ರಾಮತಃ ಪಾಠಂ ಶ್ರೋತುಮ್ ಆಗತವಂಟಃ। ಏತಾವಂಟಃ ಶಿಷ್ಯಾಃದೂರತಃ ಪಾಠಂ ಶ್ರೋತುಮ್
ಆಗತವನ್ತಃ। ಅಹಂ ಪಾಠಂ ನ ಕರೋತಿ ಚೇತ್, ಭವತಾಮ್ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಸಮಯಃ ವ್ಯರ್ಥಃ ನ ಭವತಿ ? ಅತಃ ಪಾಠನಂ ಮಮ್ ಧರ್ಮಮ್।
——————–

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್
ವಯಮ್ ಆರಮ್ಭೇ ಪೂರ್ವತನ್ ಪಠಸ್ಯ ಕಿಂಚಿತ್ ಸ್ಮರಣ ಕುರ್ಮಃ।

ದದಾತಿ ದದಾಮಿ ದಾಪಯಾಮಿ ದಾಪಯತಿ
ಪಠತಿ ಪಠಾಮಿ ಪಾಠಯಾಮಿ ಪಾಠಯತಿ
ಅತ್ರ ಬಹೂನಿ ವಸ್ತೂನಿ ಸನ್ತಿ।
ಕರದೀಪಃ ಅಸ್ತಿ।
ಅಹಂ ಕರದೀಪಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಉಪನೇತ್ರಂ ದದಾಮಿ।
ಸ್ವೀಕರೋತು।
ಕರದೀಪಂ ದದಾಮಿ।
ತಥಾ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದಾಮಃ।
ಇದಾನೀಂ ಭವನ್ತಃ ಏಕಮ್ ಏಕಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತಿ ಏವ, ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ದದತಿ।
ವದನ್ತು।
ಭವತೀ ಫಲಂ ದದಾತಿ।
ಅಹಂ ಲೇಖನೀಂ ದದಾಮಿ।
ಕೃಪಯಾ ಉಪನೇತ್ರಂ ದದಾತು।
ಮಮ್ ಸಮೀಪೇ ಬಹೂನಿ ವಸ್ತೂನಿ ಸನ್ತಿ।
ಅಹಮ್ ಏಕಮ್ ಏಕಂ ವಸ್ತು ದರ್ಶಯಾಮಿ।
ಕರದೀಪಃ- ಕೃಪಯಾ ಕರದೀಪಂ ದದಾತು।
ದಂತಕೂರ್ಚಃ- ಕೃಪಯಾ ದಂತಕೂರ್ಚಂ ದದಾತು।
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕಾಮ್
ಸಾನ್ದ್ರಮುದ್ರಿಕಾಮ್
-ಅನ್ಯಮ್ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಮ್ ಕುರ್ಮಃ।
-ಅಹಮ್ ಏಕಮ್ ವಾಕ್ಯಂ ಲಿಖಾಮಿ।
ಮಯೂರಃ ಪಠತಿ।
ಅಹಮ್ ಅನ್ನಂ ಖಾದಾಮಿ।
ಚಿನ್ತಯನ್ತು। ಅಹಲ್ಯಾಃ ಮಮ್ ಅತಿಥಿಃ ಅಸ್ತಿ। ಸಾ ಮಮ್ ಗೃಹಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಅಹಂ ಕಥಂ ಸಮ್ಭಾಷಣಂ ಕರೋಮಿ । ಶ್ರುಣವನ್ತು।
ಭೋ:। ಆಗಚ್ಛತು। ಉಪವಿಶತು।
ಕುಶಲಂ ವಾ। ಆಮ್ ಸರ್ವಂ ಕುಶಲಮ್।
ಅತ್ರಾಪಿ ಸರ್ವಂ ಕುಶಲಂ।
ಗೃಹೇ ಸರ್ವಂ ಕುಶಲಮ್।
ಮಾತಾ ಕುಶಲಿನೀ ಅಸ್ತಿ।
ಕಿಂಚಿತ್ ಪಾನೀಯಂ ದದಾಮಿ।
ಸಂಕೋಚಂ ಮಾಸ್ತು।
ಮಾಸ್ತು।
ಕಿಂಚಿತ್ ಸ್ವೀಕರೋತು।
ಕಿಂಚಿತ್।
ಚಾಯಂ ದದಾಮಿ।
ಸಮ್ಯಕ್ ಅಸ್ತಿ।
ಕಿಂಚಿತ್ ಸ್ವೀಕರೋತು। ಮಾಸ್ತು।
ಕಿಂಚಿತ್ ಶರ್ಕರಾ ಆವಶ್ಯಕೀ।
ಕಿಂಚಿತ್ ನ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಸಾವಧಾನಂ ಸ್ವೀಕರೋತು।
ಕಃ ವಿಶೇಷಃ।
ಮಮ್ ಗೃಹೇ ಶ್ವಃ ಪೂಜಾ ಅಸ್ತಿ।
ಕಸ್ಮಿನ್ ಸಮಯೇ ಪೂಜಾ।
ಭಗಿನೀ ನಾಸ್ತಿ ವಾ।
ಸರ್ವೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತು।
ಆಗಚ್ಛಾಮಃ।
ಪುನರ್ಮಿಲಾಮಃ।
ಆಗಚ್ಛತು।
ಧನ್ಯವಾದಃ।
ಕುಶಲಮ್ ವಾ।
ಆಮ ಕುಶಲಮ್।
ಕಃ ವಿಶೇಷಃ।
ವಿಶೇಷಃ ಕೋಪಿ ನಾಸ್ತಿ।
ಗೃಹೇ ಸರ್ವಂ ಕುಶಲಮ್।
ಆಮ್ ಕುಶಲಮ್।
ಪಿತಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯಂ ಗತವಾನ್।
ಅನುಜಸ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಾಪ್ತಾ।
ಭೋ ವಿಸ್ಮೃತವಾನ್।
ಕಿಮಪಿ।
ಪಾನೀಯಂ ಕಿಮ್ ಸ್ವೀಕರೋತಿ। ಮಾಸ್ತು।
ಸಂಕೋಚಃ ಮಾಸ್ತು।
ಕಿಂಚಿತ್ ಕಿಂಚಿತ್ ದದಾತು।
ಸ್ವೀಕರೋತು ಭೋಃ।
ಕಿಮ್ ದದಾಮಿ।
ಫಲರಸಮ್ ದದಾತು।
ಅಸ್ತು ದದಾಮಿ।
ಅನ್ಯ ವಿಶೇಷಃ ಕಃ।
ಕೋಪಿ ನಾಸ್ತಿ।
ಅಸ್ತು ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಕಿಂಚಿತ್ ಕಾಲಂ ತಿಷ್ಠತು।
ನ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಸ್ತು ಧನ್ಯವಾದಃ।
ಆಸನ್ದಃ ಮಮ್ ಪುರತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಉತ್ಪೀಠಿಕಾ ಮಮ್ ಪೃಷ್ಠತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಸಂಗಣಕಂ ಪುರತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಕೂಪೀ ಪೃಷ್ಠತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಪ್ರಿಯಾ ಮೇಘಾಯಾಃ ಪುರತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಅಹಲ್ಯಾ ಮೇಘಾಯಾಃ ಪೃಷ್ಠತಃ ಅಸ್ತಿ।
ವಿಜಯಃ ಪುರತಃ ಆಗಚ್ಛತು।
ನ ನ ಪೃಷ್ಠತಃ ಗಚ್ಛತು।
ಪ್ರಸನ್ನಃ ದಕ್ಷಿಣತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಪ್ರಿಯಾ ಮಮ್ ವಾಮತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಮಮ್ ದಕ್ಷಿಣತಃ ಕಃ ಅಸ್ತಿ।
ಮಮ್ ವಾಮತಃ ಕಃ ಅಸ್ತಿ।
ಸ್ವರ್ಗಃ ಆಕಾಶಃ ಉಪರಿ ಅಸ್ತಿ।
ಪಾತಾಲಂ ಭೂಮಿಃ ಅಧಃ ಅಸ್ತಿ।
ರಘುವಂಶಃ ರಾಮಾಯಣಸ್ಯ ಉಪರಿ ಅಸ್ತಿ।
ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಂ ಮಹಾಭಾರತಸ್ಯ ಉಪರಿ/ಅಧಃ ಅಸ್ತಿ।
ರಾಮಾಯಣಂ ಮಹಾಭಾರತಸ್ಯ ಅಧಃ ಅಸ್ತಿ।
ಪುರತಃ/ಪೃಷ್ಠತಃ/ವಾಮತಃ/ದಕ್ಷಿಣತಃ/ಉಪರಿ/ಅಧಃ/
ಅಹಂ ಪಠಯಾಮಿ।
ಏವಂ ತಿಷ್ಠತು।
ಪುರತಃ/ಪೃಷ್ಠತಃ/ದಕ್ಷಿಣತಃ/ವಾಮತಃ/
ಹಸ್ತಮ್ ಏವಂ ಕರೋತು।
ಪುರತಃ/ಪೃಷ್ಠತಃ/ದಕ್ಷಿಣತಃ/ವಾಮತಃ।
NEW LESSON
. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ
(ಆಂಗಾ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ಕಥಾ
ಕಶ್ಚನ್ ಆಶ್ರಮಃ ತತ ಧೌಮ್ಯಃ ಇತಿ ಮಹರ್ಷಿಃ ಪಾಠೇತಿ ಸ್ಮ। ಬಹುಶಿಷ್ಯಾಃ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಪಾಠನಾರ್ಥಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸ್ಮ। ಏಕದಾ ಮಹತೀ ವೃಷ್ಟಿಃ ಆಸೀತ್। ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಜಲಪೂರ್ಣಮ್ ಆಸೀತ್। ಜಲಪ್ರವಾಹಃ ಆಸೀತ್। ಧೌಮ್ಯಃ ಶಿಷ್ಯಂ ವ್ದತಿ- ಶಿಷ್ಯಾ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸರ್ವಂ ಜಲಪೂರ್ಣಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರವಾಹಃ ಅಸ್ತಿ। ಅತಃ ಕುತ್ರಾಪಿ ಜಲಬನ್ದಃ ನಷ್ಟಃ। ಅಸ್ಯ ಭವಾನ್ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಂ ಗತ್ವಾ ತತ್ ನಿವಾರಯತು। ಇತಿ ವದತಿ।ಶಿಷ್ಯಃ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸರ್ವತ್ರ ಪಶ್ಯತಿ। ಏಕತ್ರ ಜಲಬನ್ದಃ ನಷ್ಟಃ ಅಸ್ತಿ। ಶಿಷ್ಯಃ ಚಿನ್ತಯತಿ। ಯತ್ರ ಜಲಬನ್ದಃ ನಷ್ಟಃ ಅಸ್ತಿ ತತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕಾಂ ಸ್ಥಾಪಯತಿ। ಕಿನ್ತು ಜಲಪ್ರಾವಾಹಃ ಅಧಿಕಃ ಅಸ್ತಿ। ಇತಿ ಕಾರಣತಃ ತತ ನ ತಿಷ್ಠತಿ। ಬಹುಜಲಂ ತತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ। ಅತಃ ಶಿಷ್ಯಃ ಚಿನ್ತಯತಿ, ಕಿಮ್ ಕರೋಮಿ।ಆಮ್। ಏವಂ ಕರೋಮಿ। ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ। ಸ್ವಸ್ಯ ಶರೀರಮೇವ ತತ್ರ ಸ್ಥಾಪಯತಿ, ಸ್ವಶಿರಃ ಸ್ಥಾಪಯತಿ। ಜಲಬಂಧಂ ಸಮ್ಯಕ ಕರೋತಿ। ಏವಂ ಜಲಬಂಧಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಕರ್ತ್ತುಂ ಸ್ವಶರೀರಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ತತ್ರ ಜಲಬಂಧಸ್ಯ ಸಮೀಕರಣಂ ಕರೋತಿ। ಕಿಂಚಿತ್ ಸಮಯಾನನ್ತರಂ ಶಿಷ್ಯಃ ನ ಆಗತಃ। ಗುರು ಚಿನ್ತಯತಿ। ಶಿಷ್ಯಃ ಕುತ್ರ ಗತಃ। ನ ಆಗತಃ। ಇತಿ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಂ ಗಚ್ಛತಿ। ತತ್ರ ಪಶ್ಯತಿ। ಶಿಷ್ಯಃ ಜಲಬಂಧೇ ಸ್ವಶರೀರಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಶಯನಂ ಕೃತವಾನ್ ಅಸ್ತಿ। ಗುರುಃ ತಮ್ ಪಶ್ಯತಿ। ಗುರೋಃ ಶಿಷ್ಯಂ ದೃಷ್ಟವಾ ಅತೀವ ಆನನ್ದಃ ಭವತಿ। ಸಃ ಅತೀವ ಸಂತುಷ್ಟಃ ತಸ್ಮೈ ಜ್ಞಾನಂ ದದಾತಿ। ಸಂತೋಷೇಣ ತಮ್ ಆಲಿಙ್ಗತಿ ಚ ಏವಂ ಸ್ವಶರೀರೇಣ ಜಲಬಂಧನಂ ಸಮೀಕೃತ್ಯ ಗುಓಃ ವಚ್ನಸ್ಯ ಪರಿಪಾಲನಂ ಕೃತವಾನ್। ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಸಮ್ಯಕ ಕೃತ್ವಾ ಸಮಾಪಿತವಾನ್। ಸದ್ವೈತ ಶಿಷ್ಯಃ ಅಸ್ತಿ ಆರುಣಿಃ ಇತಿ। ತಸ್ಯ ಉದ್ದಾಲಕಃ ಇತಿ ಅಪರಂ ನಾಮಧೇಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅಹೋ ಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಪರತಃ। ಕಥಾಯಃ ಅರ್ಥ ಜ್ಞಾತಃ ಕಿಲ।

ಸುಭಾಷಿತಮ್
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।

ಛಾಯಾಮನ್ಯಸ್ಯ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸ್ವಯಮಾತಪೇ।
ಫಲಾನ್ಯಾಪಿ ಪರಾರ್ಥಾಯ ವೃಕ್ಷಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಇವ॥

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಂ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅಸ್ಮಿನ್ ಸುಭಾಷಿತ ಸುಭಾಷಿತಕಾರಃ ವದತಿ, ವೃಕ್ಷಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಇವ- ವೃಕ್ಷಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಯಥಾ ಪರೋಪಕಾರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತಥೈವ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಕಥಮ್ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ತೇ ವೃಕ್ಷಾಃ ಸ್ವಯಮ್ ಆತಪೇ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ, ಸ್ವಯಂ ಕಷ್ಟಮ್ ಅನುಭವನ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅನ್ಯೇಷಾಂ ಜನಾನಾಂ ಛಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಯನ್ತಿ। ಛಾಯಾಮ್ ಅನ್ಯಸ್ಯ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಆತಪೇ। ತಸ್ಮಿನ್ ವೃಕ್ಷೇ ಯಾನಿ ಫಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ ತಾನಿ ಫಲಾನಿ ಅಪಿ ವೃಕ್ಷಾಃ ಸ್ವಯಂ ನ ಖಾದನ್ತಿ। ಫಲಾನಿ ಅಪಿ ಪಪರಾರ್ಥಾಯ। ಏವಮೇವ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಯತ್ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ತಿ ತದಪಿ ಅನ್ಯೇಷಾಮ್ ನಿಮಿತ್ತಮ್। ಸಮಾಜನಿಮಿತ್ತಮೇವ ತೇ ಏತಸ್ಯ ಉಪಯೋಗಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ\ ಅತಃ ವೃಕ್ಷಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾ ಇವ।
ವಯಂ ಪೂರ್ವತನ್ ಪಾಠೇ ಪುರತಃ ಪೃಷ್ಠತಃ, ಅಧಃ,, ವಾಮತಃ ಇತ್ಯಾದಿನಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕೃತವನ್ತಃ ಸ್ಮ। ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾತಃ ಏವ ಪುನಃ ಏಕವಾರಂ ತಸ್ಯ ವಿಷಯೇ ವಯಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ।
ಭವತ್ಯಾಃ ನಾಮ್ ಕಿಮ್।
ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ವಿನೋದಃ ಮಮ ಪೃಷ್ಠತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಆಕಾಶಃ ಉಪರಿ ಅಸ್ತಿ।
ಭೂಮಿಃ ಅಧಃ ಅಸ್ತಿ।
ಸಙ್ಗಣಕಸ್ಯ ಉಪರಿ ಅಸ್ತಿ।
ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣತಃ ಅಸ್ತಿ।
ಫಲಂ ಶಕಟಸ್ಯ ಉಪರಿ ಅಸ್ತಿ।
ಕೂಪೀ ಅಸ್ತಿ।
ಇತಃ ನಯತು।
ಭವಾನ್ ತತಃ ಪುಸ್ತಕಮ್ ಆನಯತು।
ತತ ಕಿಮ।ಧನಸ್ಯೂತಃ।
ಧನಸ್ಯೂತಃ ತತ । ಅತ್ರ ಪ್ರೇಷಯತು।
ಮಮ ನ ಆವಶ್ಯಕಮ್।
ಇತಃ ನಯತು।
ಇತಃ। ತತಃ।
ಚಷಕಃ ಕುತಃ ಪತತಿ।
ಚಷಕಃ ಹಸ್ತತಃ ಪತತಿ।
ಉಪನೇತ್ರಮ್ ಹಸ್ತತಃ ನ ಪತತಿ।
ಫಲಂ ವೃಕ್ಷತಃ ಪತತಿ।
ಅಹಂ ಗೃಹತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಭವತಿ ಕುತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ।
ಭವಾನ್ ಕುತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ।
ಅಹಂ ವಿದ್ಯಾಲಯತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಮನ್ದಿರತಃ/ ಚಿತ್ರಮಂದಿರತಃ/ ಗ್ರಾಮತಃ/ ಗೃಹತಃ/ ಗ್ರಂಥಾಲಯತಃ/ ಅರಣ್ಯತಃ/ ಉಜ್ಜಯನೀತಃ/ ಕಾಶೀತಃ/ ದಿಲ್ಲೀತಃ/ ಲಖನಊತಃ/ ಚೇನ್ನೈತಃ/ ಚನ್ದ್ರಲೋಕತಃ/ ವಿದೇಶತಃ/ ಆಗಚ್ಛಮಿ।

ನಗರಮ್/ ನಗರತಃ
ವನಮ್/ ವನತಃ
ಗ್ರಾಮಮ್/ ಗ್ರಾಮತಃ
ಸ್ವರ್ಗಃ/ ಸ್ವರ್ಗತಃ
ಗೃಹಮ್/ ಗೃಹತಃ

ಅಹಂ ವಿದ್ಯಾಲಯತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ನ ಶ್ರುಣೋಮಿ।
ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಮ್-ಏಕಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು।
ಭವತೀ ಏಕಂ ವಾಕಯಂ ವದತು।
ನ ಶ್ರುಣೋಮಿ।
ಉಚ್ಚೈಃ ವದತು।
ಶುಭಾಙ್ಗೀ ಶನೈಃ ವದತಿ।
ಪ್ರಸನ್ನಃ ಉಚ್ಚೈಃ ವದತಿ।
ಸರ್ವೇ ಉಚ್ಚೈಃ ವದನ್ತು।
ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುನ್ದರಂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗೀತಂ ಶ್ರವಯಾಮಿ।
ಸರ್ವೇ ಶ್ರುಣ್ವನ್ತು। ಉಚ್ಚೈಃ। ಶನೈಃ।
ಕುಕ್ಕುರಃ ಉಚ್ಚೈಃ ಭಷತಿ।
ಕುಕ್ಕುರಃ ಕಥಂ ಭಷತಿ।
ರೇಲಯಾನಂ ಉಚ್ಚೈಃ ಶಬ್ದಂ ಕರೋತಿ।
ಶಿಶುಃ/ ಬಾಲಕಃ ಉಚ್ಚೈಃ ರೋದನಂ ಕರೋತಿ।
ಪ್ರಸನ್ನಃ ಕಥಂ ವದತಿ।
ಪ್ರಸ್ನ್ನಃ ಉಚ್ಚೈಃ/ ಶನೈಃ ವದತಿ।
ಸಿಂಹಃ ಗರ್ಜತಿ।
ಅಹಂ ಶೀಘ್ರಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಹಂ ಮನ್ದಮ್ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅರ್ಥಃ ಜ್ಞಾಯೇತ್। ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಆಗಚ್ಛತು।
ಏಕಂ ವಾಕಯಂ ಲಿಖತು।
ಶೀಘ್ರಂ ಲಿಖತು।
ಅಹಲ್ಯಾ ಶೀಘ್ರಂ ಲಿಖತಿ।
ಅಹಲ್ಯಾ ಕಥಂ ಲಿಖತಿ।
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಾಂ ಕ್ರೀಡಾಂ ಕ್ರೀಡಾಮಃ।
ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಸ್ಯ ಗಣಸ್ಯ ಏಕಂ ಸುಧಾಖಣ್ಡಂ ದದಾಮಿ।
ಏತಸ್ಯ ಗಣಸ್ಯ ಏಕಂ ಸುಧಾಖಣ್ಡಂ ದದಾಮಿ।
ಭವತೀ ಸುಧಾಖಣ್ಡಂ ತಸ್ಯೈ ದದಾತು।ಏವಂ ದಾತವ್ಯಂ ಸಾ ತಸ್ಯೈ ದದಾತು।
ಭವಾನ್ ತಸ್ಮೈ ದದಾತು।
ಸಃ ತಸ್ಮೈ ದದಾತು।
ಶೀಘಂ ದಾತವ್ಯಮ್। ಯಃ ಗಣಃ ಶೀಘ್ರಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸಮಾಪಯತಿ ತಸ್ಯ ಜಯಃ।
ಕಿನ್ತು ದಾನ ಸಮಯೇ ಶೀಘ್ರಮ್ ಇತಿ ವಕ್ತ್ತವ್ಯಮ್।
ಸುಧಾಖಣ್ಡಃ ಭಗ್ನಃ ನ ಭವೇತ್।
ಜ್ಞಾತಮ್। ಆರಮ್ಭಂ ಕುರ್ಮಃ।
ಸ್ವೀಕರೋತು।
ಕಥಂ ಗರ್ಜತಿ। ಭಷತಿ ಏವಂ ಪ್ರಶ್ನಃ ಕುರ್ಮಃ।
ಮಮಃ ಕೇಶಾಲಂಕಾರಃ ಅಸ್ತಿ।
ಇದಾನೀಂ ಮಮ್ ಕೇಶಾಲಂಕಾರಃ।
ಕಥಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಸಮ್ಯಕ್ ನಾಸ್ತಿ।
ಅಹಂ ಕಥಂ ಲಿಖಾಮಿ। ಸಮ್ಯಕ ಲಿಖಾಮಿ।
ಮಾಧುರೀ ಸಮ್ಯಕ ಗಾಯತಿ।
ಅಹಂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ ಷಟವಾದನೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ।
ಅಹಂ ದಶವಾದನೇ ಭೋಜನಂ ಕರೋಮಿ।
ಭೋಜನೇ ಅಹಮ್ ಅನ್ನಂ/ಫಲಂ ಖಾದಾಮಿ।
ಅಹಂ ಭೋಜನೇ ರೋಟಿಕಾಂ/ಫಲಂ/ಪಾಯಸಂ ಖಾದಾಮಿ।
ಅಹಮ್ ಅನ್ಯೇನ ಸಹ ಫಲಂ ಖಾದಾಮಿ।
ಭೋಜನಸ್ಯ ಅಂತೇ ದುಗ್ಧಂ ಪೀಬಾಮಿ।

ಗೀತಮ್

ವರ್ಷಾ ಆಗಚ್ಛತಿ ಝಮ್ ಝಮ್ ಝಮ್,
ಪತತಿ ಬಿನ್ದುಃ ಮಮ ಗೃಹ ಮಧ್ಯಮ್।
ನೌಕಾ ನಿರ್ಮಿತಕಾಗದಮ್ ತರನ್ತಿ,
ವರ್ಷಾಮಧ್ಯೇ ಬಾಲಾಃ ಸ್ನಾನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ।
ನ ಆಗಚ್ಛತಿ ಚೇತ್ ಕೃಷಕಾಃ,
ಪಶ್ಯತಿ ಆಕಶೇ ಪೂಜತಿ ಪರ್ಜನ್ಯಃ।
ಹೇ ಪರ್ಜನ್ಯ ದದಾತು ವರ್ಷಾ,
ಆ ಜಾಯತಾಮ್ ಪಚ್ಯನ್ತಾಮ್ ಫಲವತ್ಯಃ,
ಕೃಷಿಃ ವರ್ದ್ಧನ್ತಿ ಬಾಲಾಃ ಹಸನ್ತಿ,
ಯತ್ ವರ್ಷಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಝಮ್ ಝಮ್ ಝಮ್।
NEW LESSON

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ
(ಆಂಗಾ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ಕಾಚಿತ್ ವೃದ್ಧಾ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯಾಃ ಚತ್ವಾರಃ ಪುತ್ರಾಃ ಆಸನ್। ತೇ ಪುತ್ರಾಃ ಅತೀವ ಸೂರಾಃ ಆಸನ್। ಮಾತಾ ವೃದ್ಧಾ ಸರ್ವದಾ ಅಪಿ ತಾನ್ ಮಾತೃಭೂಮೇಃ ವಿಶಯೇ ಕಥಾಃ ಶ್ರಾವಯತಿ ಸ್ಮ। ಅತಃ ತೇ ಸರ್ವೇ ಅಪಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಷಯೇ, ಅಸ್ಮಾಕಮ್ ದೇಶ ವಿಷಯೇ ಬಹು ಶ್ರದ್ಧಾಲವಃ ಆಸನ್। ಏಕದಾ ದೇಶಸ್ಯ ಉಪರಿ ಶತ್ರೂಣಾಮ್ ಆಕ್ರಮಣಂ ಭವತಿ। ತದಾ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಗೃಹೇ ಅಪಿ ಏಕೈಕಃ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ। ತದಾ ವೃದ್ಧಾ ಮಾತಾ ಪ್ರಥಮ್ ಪುತ್ರಮ್ ಆಹ್ವಯತಿ। ತಿಲಕಂ ಧಾರಯತಿ- ಭವಾನ್ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಗಚ್ಛತು- ಇತಿ ವದತಿ। ಅನನ್ತರಂ ಪ್ರಥಮಃ ಪುತ್ರಃ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ- ತತ್ರ ಶೌರ್ಯೇನ ಯುದ್ಧಂ ಕರೋತಿ, ಕಿನ್ತು ವೀರ ಸ್ವರ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ತದಾ ಏಷಾ ವೃದ್ಧಾ ಮಾತಾ ಪ್ರಥಮಃ ಪುತ್ರಃ ಮೃತಃ- ಇತಿ ವಾರ್ತ್ತಾಂ ಶ್ರುಣೋತಿ। ವೃದ್ಧಾ ಮಾತಾ ದ್ವಿತೀಯ ಪುತ್ರಂ ಆಹ್ವಯತಿ- ತಮಪಿ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಪ್ರೇಷಯತಿ। ಸಃ ಅಪಿ ಶೌರ್ಯೇನ್ ಯುದ್ಧಂ ಕರೋತಿ। ಸಃ ಅಪಿ ವೀರ ಸ್ವರ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ತದಾ ವೃದ್ಧಾ ಮಾತಾ ತೃತೀಯ ಪುತ್ರಂ ಆಹ್ವಯತಿ। ತೃತೀಯ ಪುತ್ರಮ್ ಆಲಿಙ್ಗತಿ-ಪ್ರೀತ್ಯಾ ವದತಿ। ಪುತ್ರ, ಭವಾನ್ ಅಪಿ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಗಚ್ಛತು। ದೇಶಸ್ಯ ರಕ್ಷನಂ ಕರೋತು। ಅಸ್ಮಾಕಂ ದೇಶಸ್ಯ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಭವಾನ್ ಗಚ್ಛತು- ಇತಿ ವದತಿ। ತೃತೀಯಃ ಪುತ್ರಮ್ ಅಪಿ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ। ವೀರಂ ಸ್ವರ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ತೃತೀಯಃ ಪುತ್ರಃ ಅಪಿ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಂ ಗತವಾನ್। ತತ್ರಾಭಿ ಕರ್ಮಯುದ್ಧಂ ಪ್ರವೃತ್ತಮ್। ಕಿಂಚಿತ್ ದಿನಾನನ್ತರಂ ವಾರ್ತ್ತಾ ಆಗತಾ- ತೃತೀಯಃ ಪುತ್ರಃ ಅಪಿ ಮೃತಃ। ತದಾ ಗ್ರಾಮಸ್ತಾಃ ಸರ್ವೇ ಅಪಿ ವೃದ್ಧಾಯಾಃ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತವನ್ತಃ। ತೇ ಸರ್ವೇ ವೃದ್ಧಾಮ್ ಉಕ್ತ್ತವನ್ತಃ- ಮಾತಃ- ಭವತ್ಯಾಃ ತೃತೀಯಃ ಪುತ್ರಃ ಅಪಿ ರಣರಂಗೇ ಮೃತಃ ಅಸ್ತಿ। ಭವತ್ಯಾಃ ಅಂತಿಮ ಸಮಯೇ ಸಃ ಭವತ್ಯಾಃ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಭವತ್ಯಾಃ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಪಾಲನಾರ್ಥಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅತಃ ಭವತೀ ಚತುರ್ಥಂ ಪುತ್ರಂ ಮಾ ಪ್ರೇಷಯತು। ತದಾ ವೃದ್ಧಾ ಮಾತಾ ತೇಷಾಂ ವಚನಂ ನ ಶ್ರುಣೋತಿ। ವೃದ್ಧಾ ಮಾತಾ ಚತುರ್ಥಂ ಪುತ್ರಮ್ ಆಹ್ವಯತಿ। ವೀರ ತಿಲಕಂ ಧಾರಯತಿ- ವದತಿ ಅಪಿ। ಪುತ್ರಃ ಭವಾನ್ ಗಚ್ಛತು- ವಿಜಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಮ್ ಆಗಚ್ಛತು। ಅಸ್ಮಾಕಂ ದೇಶಸ್ಯ ರಕ್ಷನಮ್ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಮ್। ಅತಃ ಭವಾನ್ ಗಚ್ಛತು। ಇತಿ ಚತುರ್ಥ ಪುತ್ರಮ್ ಅಪಿ ಪ್ರೇಷಯತಿ। ಏವಂ ರಣರಂಗೇಭಿ ಕರ್ಮಯುದ್ಧಂ ಪ್ರವೃತ್ತಮ್। ಅನನ್ತರಂ ವಾರ್ತ್ತಾ ಆಗಚ್ಛತಿ- ಚತುರ್ಥ ಪುತ್ರಃ ಅಪಿ ಮೃತಃ ಅಸ್ತಿ। ತದಾ ಮಾತುಃ ನೇತ್ರೇ ಅಶ್ರುಣಿ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಗ್ರಾಮಸ್ಯ ಅಧಿಕಾರೀ ವೃದ್ಧಾಯಾಃ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಸಃ ಮಾತರಂ ವದತಿ- ಭೋಃ ಮಾತಃ- ವಯಂ ಪೂರ್ವಮೇವ ಉಕ್ತ್ತವನ್ತಃ- ಭವತೀ ಚತುರ್ಥಂ ಪುತ್ರಂ ನ ಪ್ರೇಷಯೇತು। ಪರನ್ತು ಭವತೀ ನ ಶ್ರುತವತೀ। ಚತುರ್ಥಮ್ ಅಪಿ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರೇಷಿತವತೀ। ವಯಮ್ ಇದಾನೀಂ ಕಿಮ್ ಕುರ್ಮಃ। ಭವತೀ ಇದಾನೀಂ ರೋದನಂ ಕರೋತಿ ಚೇತ್- ಕಿಮ್ ಪ್ರಯೋಜನಮ್- ಇತಿ ಪೃಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಮಾತಾ ವದತಿ- ಭೋ ಮಹಾಶಯಾ। ಮಮ್ ಚತುರ್ಥಃ ಪುತ್ರಃ ಮೃತಃ ಇತಿ ರೋದನಂ ನಾಸ್ತಿ। ದುಃಖಂ ನಾಸ್ತಿ। ಮಮ್ ಮಾತೃಭೂಮೇಃ ರಕ್ಷಣಮ್ ಅವಶ್ಯಂ ಕರಣೀಯಮ್- ಇತಿ ಇಚ್ಛಾ ಭವತಿ। ಕಿನ್ತು ದೇಶಸ್ಯ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಪ್ರೇಷಯಿತುಮ್ ಮಮ್ ಪಞ್ಚಮಃ ಪುತ್ರಃ ನಾಸ್ತಿ ಖಲು ಇತಿ ದುಃಖಂ ಭವತಿ। ಏವಮ್ ಅಸ್ಮಾಕಂ ದೇಶಸ್ಯ ರಕ್ಷಣಾಯ ಕತಿಚನ್ ಮಾತರಃ ಶತ್ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಬಲಿದಾನಂ ಕೃತವತ್ಯಾಃ- ಅತಏವ ಇದಾನೀಮ್ ಅಪಿ ಅಸ್ಮಾಕಂ ದೇಶಃ ಸುರಕ್ಷಿತಃ ಅಸ್ತಿ।

ಸುಭಾಷಿತಮ್

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।
ಷಡ್ ದೋಷಾಃ ಪುರುಷೇಣೇಹ ಹ್ಯಾತವ್ಯಾ ಭೂತಿಮಿಚ್ಛಿತಾ।
ನಿದ್ರಾ ತನ್ದ್ರಾ ಭಯಂ ಕ್ರೋಧಃ ಆಲಸ್ಯ ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತಾ॥

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಂ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಯಃ ಪುರುಷಃ ಐಶ್ವರ್ಯ್ಯಮ್ ಇಚ್ಛತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಮ್ ಇಚ್ಛತಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಮ್ ಇಚ್ಛತಿ, ಸಂಪದಾಮ್ ಇಚ್ಛತಿ, ಸಃ ಏತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ದೋಷಾನ್ ದೂರೀ ಕ್ರಿಯಾತ್। ಕೇ ಕೇ ದೋಷಾಃ। ನಿದ್ರಾ- ಸರ್ವತ್ರ ನಿದ್ರಾ ನ ಕರಣೀಯಮ್। ತಂದ್ರಾ- ಸರ್ವದಾ ನಿದ್ರಾವಸ್ಥಾಯಾಮೇವ ಭವತಿ ತಥಾ ನ ಭವೇತ- ತಂದ್ರಾ ನ ಭವೇತ। ಭಯಮ್- ಸರ್ವೇಷು ವಿಷಯೇಷು ಭಯಂ ನ ಭವೇತ್। ಕ್ರೋಧಃ/ ಕೋಪಃ- ಯತ್ರ-ಯತ್ರ ಆವಶ್ಯಕತಾ ಅಸ್ತಿ, ತತ್ರ ಕೋಪಃ ಕರನೀಯಃ- ಯತ್ರ ಕೋಪಸ್ಯ ಆವಶ್ಯಕತಾ ನಾಸ್ತಿ, ತತ್ರ ಕ್ರೋಧಃ ನ ದರ್ಶನೀಯಃ। ಆಲಸ್ಯಮ್- ವಯಂ ತು ಸರ್ವದಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಃ ಏವ। ಜೀವನೇ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣೇ ಅಪಿ ವಯಂ ಶಿಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಮಃ, ಅತಃ ಅಸ್ಮಾಷು ಕದಾ ಆಲಸ್ಯಂ ನ ಭವೇತ್। ದೀರ್ಘಸೂತ್ರಮ್- ಕಾರ್ಯಮ್ ಅದ್ಯ ಕರೋಮಿ ನ ಶ್ವಃ ಕರೋಮಿ ಪರಶ್ವಃ ಕರೋಮಿ ಪರಶ್ವಃ ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಕರೋಮಿ ಏವಂ ವಿಲಮ್ಬಃ ನ ಭವೇತ್ ಅದ್ಯತನ್ ಕಾರ್ಯಮ್ ಅದ್ಯ ಕರೋಮಿ, ಇದಾನೀಮೇವ ಕರೋಮಿ ಇತಿ ಏವಂ ಭವೇತ್।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ರಾಮಃ ಪ್ರೀತಿಮ್/ ಲತಾಂ ಪೃಚ್ಛತಿ।
ರಾಮಃ ಕಾಮ್ ಪೃಚ್ಛತಿ।

ಅಹಂ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಜಾನಾಮಿ।
ಅಹಂ ಗೃಹತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಹಂ ವಿದೇಶತಃ/ ವಿದ್ಯಾಲಯತಃ/ ಮಾರ್ಗತಃ/ ಕಾರ್ಯಾಲಯತಃ/ ಹಿಮಾಲಯತಃ/ ವಾಟಿಕಾತಃ/ ನದೀತಃ/ ಮನ್ದಿರತಃ/ ಪುಷ್ಪತಃ
ಅಹಂ ಪೇಟಿಕಾತಃ ಉಪನೇತ್ರಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಕೂಪ್ಯಾಂ ಜಲಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಅಹಂ ಕೂಪೀತಃ ಜಲಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಸಂಚಿಕಾತಃ ಪತ್ರಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಶಾರದಾತಃ ಲೇಖನೀಮ್ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಗಜೇನ್ದ್ರತಃ ಕರವಸ್ತ್ರಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಕೋಷತಃ ಲೇಖನೀಂ ಸ್ವೀಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ನದೀತಃ ಜಲಮ್ ಆನಯಾಮಿ।
ಭವನ್ತಃ ಕುತಃ ಕಿಮ್ ಆನಯನ್ತಿ।
ಗಙ್ಗಾ ಹಿಮಾಲಯತಃ ಪ್ರವಹತಿ।
ಗಙ್ಗಾ ಕುತಃ ಪ್ರವಹತಿ।– ಪ್ರಶ್ನಂ ಕುರ್ವನ್।
ರಾಮಃ ವಿದ್ಯಾಲಯತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ।
ರಾಮಃ ಕುತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ।
ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಅಹಮ್ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಆಪಣತಃ ಗೃಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಗೃಹತಃ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ವಿದ್ಯಾಲಯತಃ ಗೃಹಮ್ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ರಮಾನನ್ದಃ ಕುತಃ ಕುತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ।
ರಮಾನನ್ದಃ ಲಖನಊ ಗಚ್ಛತಿ। ಲಖನಊತಃ ಅಹಮದಾಬಾದಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಅಹಮದಾಬಾದತಃ ಬೇಙ್ಗಲುರು ಗಚ್ಛತಿ।
ಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ರಾಮಾಯಣಂ ಪಠಾಮಿ।
ಅಹಂ ಪಾಠನಾರ್ಥಂ ಪಠಾಮಿ।
ಆನನ್ದಾರ್ಥಂ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋಮಿ।
ಆನನ್ದಾರ್ಥಂ ಗೀತಂ ಗಾಯಾಮಿ।
ಪಠನಾರ್ಥಂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಓಷಧಾರ್ಥಮ್ ಔಷಧಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಹಮ್ ಉತ್ತರಂ ವದಾಮಿ।ಭವನ್ತಃ ಪ್ರಶ್ನಂ ವದನ್ತು।
ರಾಧಾಕೃಷ್ಣಃ ಕಿಮರ್ಥಂ ವಿದ್ಯಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ರಾಧಾಕೃಷ್ಣಃ ಪಠನಾರ್ಥಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ರಾಮಃ ಧ್ಯಾನಾರ್ಥಂ ಮಂದಿರಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ರಾಮಃ ಕಿಮರ್ಥಂ ಮಂದಿರಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ರಾಮಃ ಕಿಮರ್ಥಂ ದೂರದರ್ಶನಂ ಪಶ್ಯತಿ।
ರಾಮಃ ಆನನ್ದಾರ್ಥಂ ದೂರದರ್ಶನಂ ಪಶ್ಯತಿ।
ಭೋಜನಾರ್ಥಮ್ ಉಪಹಾರಮನ್ದಿರಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ರವೀನ್ದ್ರ ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ। ಆದಿತ್ಯಃ ಅಪಿ ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ।
ರವೀನ್ದ್ರ ಉಪವಿಶತಿ। ಆದಿತ್ಯಃ ಅಪಿ ಉಪವಿಶತಿ।
ಶಾರದಾ ಲಿಖತಿ। ಚಿತ್ರಾ ಅಪಿ ಲಿಖತಿ।
ನಾಟಕಂ ಪಶ್ಯತಿ। ಚಿತ್ರಮ್ ಅಪಿ ಪಶ್ಯತಿ।
ಅಹಂ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಮ್ ಅಪಿ ವದಾಮಿ।
ಭವನ್ತಃ ವದನ್ತು। ವದನ್ತಿವಾ।
ಅಸ್ತು- ಅಸ್ತು ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಸ್ತು ಪಿಬಾಮಿ।
ವಿದ್ಯಾಂ ದದಾತು। ತಥಾಸ್ತು। ದೇವಃ ಕಿಮ್ ವದತಿ।
ದೇವಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಃ ಭವತಿ। ಸಃ ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಪೃಚ್ಛತಿ।

ಪೂರ್ವಃ- ಪ್ರಾಚೀ- ಇನ್ದ್ರಃ
ದಕ್ಷಿಣಃ- ಅವಾಚೀ- ಯಮಃ
ಪಶ್ಚಿಮಃ-ಪ್ರತೀಚೀ- ವರುಣಃ
ಉತ್ತರಃ-ಉದೀಚೀ- ಕುಬೇರಃ
ಪೂರ್ವ-ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಣಃ- ಆಗ್ನೇಯಕೋಣಃ-ಅಗ್ನಿಃ
ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣಃ- ನೈರ್ಋತ್ಯಕೋಣಃ-ನೈಋತ್ಯ
ಪಶ್ಚಿಮ-ಉತ್ತರಕೋಣಃ- ವಾಯವ್ಯಕೋಣಃ- ಮರುತಃ
ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ ಕೋಣಃ- ಈಶಾನಕೋಣಃ- ಈಶಃ ಶಙ್ಕರೋ

ಪದ್ಯ
ಸತ್ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರತಿ ರಮಣೀಯಮ್,
ಅಸತ್ಯ ವಚನಂ ನ ವದನೀಯಮ್,
ಪಾಪಕರ್ಮ ನ ಕರಣೀಯಮ್,
ಕ್ರೋಧಲೋಭ ಮಮ ತ್ಯಯಣೀಯಮ್।
ವಿಪತ್ತಿಕಾಲೇ ಶತ್ರು ಆಗತಾ,
ತತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿತಾ ಮಮ ಸಹನೀಯಮ್,
ಪೂರ್ಣವಿಜಯ ಮಮ ಕರಣೀಯಮ್,
ಸತ್ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರತಿ ರಮಣೀಯಮ್।
NEW LESSON

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ
ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ (ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ

ಗತೇ ಶೋಕಂ ನ ಕುರ್ವೀತ ಭವಿಷ್ಯಂ ನೈವ ಚಿನ್ತಯೇತ್।
ವರ್ತಮಾನೇಷು ಕಾಲೇಷು ವರ್ತಯನ್ತಿ ವಿಚಕ್ಷಣಾಃ।

ವಯಂ ಇದಾನೀಮ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಂ ಅಸ್ತಿ- ಗತೇ ಶೋಕಂ ನ ಕುರ್ವೀತ। ವಯಂ ಗತ ವಿಷಯೇ ಪ್ರೌರ್ತ ವಿಷಯೇ ದುಃಖಮ ನ ಕರಣೀಯಂ ತಥೈವ ಭವಿಷ್ಯೇ ಅಪಿ ಸ್ವಪನಃ ನ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ। ಭವಿಷ್ಯೇ ಏವಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಏವಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ- ಇತಿ ಸ್ವಪ್ನಃ ಅಪಿ ನ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ। ದುಖಮ್ ಅಪಿ ನ ಕರಣೀಮ್- ಭೂತೇ ಯತ್ ಪ್ರವೃತ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ- ಪೂರ್ವಮ್ ಯತ್ ಪ್ರವೃತ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ- ತತ್ರ ದುಃಖಮ್ ಅಪಿ ನ ಕರಣೀಯಮ್- ಅಗ್ರೇ ಯತ್ ಭವಿಷ್ಯತಿ ತಸ್ಯ ಸ್ವಪ್ನಃ ಅಪಿ ನ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ। ವರ್ತಮಾನಕಾಲೇ ಏವ ವ್ಯವಹರ್ಣೀಯಂ- ವರ್ತ್ತಮಾನಕಾಲೇ ಏವ ತಾತವ್ಯಂ- ತಸ್ಮಿನ್ ವಿಷ್ಯೇ ಏವ ಯದ ಕರಣೀಯಂ ಯತ ನ ಕರಣೀಯಂ ತದವಿಷಯೇ ಚಿನ್ತನೀಯಮ್- ಏವಂ ವಿಚಕ್ಷಣಾಃ ನಾಮ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್- ಬುದ್ಧಿಮನ್ತಃ ಏವಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ।

ಕಥಾ

ಏಕಮ್ ಅರಣ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅರಣ್ಯೇ ಏಕಃ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಪ್ರತಿದಿನ ಭಿಕ್ಷಾಯಾಚನಂ ಕೃತ್ವಾ ಜೀವನಂ ಕರೋತಿ। ತಸ್ಯ ಹಸ್ತೇ ಏಕಂ ಸುವರ್ಣ ಕಙ್ಕಣಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಸಃ ಚಿನ್ತಯತಿ ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕನಸ್ಯ ದಾನ ಕರೋಮಿ- ಇತಿ। ಸಃ ಏಕಸ್ಮಿನ್ ದಿನೇ ಜನಾನ್ ಆಹ್ವಯತಿ- ಘೋಷಣಾಂ ಕರೋತಿ। ಬಹವಃ ಜನಾಃ ಸಮ್ಮಿಲಿತಾಃ ಭವನ್ತಿ। ತದಾ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಘೋಷಯತಿ- ಅಹಮ್ ಅತ್ಯನ್ತ ನಿರ್ಧನಾಯ ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕಣಂ ದದಾಮಿ। ಅತ್ರ ಕಃ ನಿರ್ಧನಃ ಅಸ್ತಿ- ಇತಿ। ತದಾ ಬಹವಃ ಜನಾಃ- ಅಹಂ ನಿರ್ಧನಾಃ, ಅಹಂ ನಿರ್ಧನಾಃ ಇತಿ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಪರನ್ತಿ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಕಸ್ಮೈ ಅಪಿ ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕಣಂ ನ ದದಾತಿ। ಏಕಸ್ಮಿನ್ ದಿನೇ ತಸ್ಯ ದೇಶಸ್ಯ ಮಹಾರಾಜಃ ತೇನ್ ಮಾರ್ಗೇನ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಸಃ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ವಚನಂ ಶ್ರುಣೋತಿ। ಸಃ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಆಶ್ರಮಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಮಹಾರಾಜಂ ಸಮೀಪಂ ಆಹ್ವಯತಿ- ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕಣಂ ಮಹಾರಾಜಾಯ ದದಾತಿ। ಸಃ ಸಂನ್ಯಾಸೀಂ ಪೃಚ್ಛತಿ। ಅಹಂ ಮಹಾರಾಜಾ ಅಸ್ಮಿ। ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಪ್ರಭೂತಮ್ ಐಶ್ವರ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಪರನ್ತು ಭವಾನ್ ಮಮ ಕೃತೇ ಕಿಮರ್ಥಂ ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕಣಂ ದದಾತಿ। ತದಾ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ವದತಿ- ಯಸ್ಯ ಆಶಾ ಅಧಿಕಮ್ ಅಸ್ತಿ ತಸ್ಮೈ ಏವ ಅಹಂ ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕಣಂ ದದಾಮಿ। ಯದ್ಯಪಿ ಭವಾನ್ ಮಹಾರಾಜಃ ಅಸ್ತಿ- ತಥಾಪಿ ಭವತಃ ಆಶಾ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ತಿ। ಭವತಃ ಇಚ್ಛಾ ಅಸ್ತಿ- ಅಹಮ್ ಅನ್ಯಸ್ಯ ರಾಜಸ್ಯ ಉಪರಿ ಆಕ್ರಮಣಂ ಕರೋಮಿ- ಜಯಂ ಸಮ್ಪಾದಯಾಮಿ- ಇತೋಪಿ ಅಧಿಕಮ್ ಐಶ್ವರ್ಯಂ ಸಮ್ಪಾದಯಾಮಿ। ಅತಃ ಭವಾನ್ ನಿರ್ಧನಃ ಏವ। ಅತಃ ಅಹಮ್ ಏತದ ಸುವರ್ಣಕಙ್ಕಣಂ ಭವತೇ ದಾತುಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಿ। ಸಂನ್ಯಾಸಿನಃ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ಜ್ಞಾನೋದಯಃ ಭವತಿ। ಸಃ ಲಜ್ಜಯಾ ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರತಿ ಗಮಿಷ್ಯತಿ।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ನಮೋನಮಃ।
ಕೇಚನ್ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಕಿಛು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದ ಅಛಿ।
ತತ್ರ ಸಪ್ತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ ಸನ್ತಿ। ಓತಏ ಸಾತ ಟಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಛಥಿ।
ಯಥಾ।
ಕಿಮ್
ಕುತ್ರ
ಕತಿ
ಕದಾ
ಕುತಃ
ಕಥಮ್
ಕಿಮರ್ಥಮ್
ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಉತ್ತರಂ ವದಾಮಿ। ಹಮ ಆಬ ಉತ್ತರ ಬಜೈತ ಛೀ।
ಭವನ್ತಃ ಸರ್ವೇಪಿ ಏತೇಷಾಮ್ ಅರ್ಥಂ ಜಾನನ್ತಿ। ಅಹಾಂ ಸಭ ಸೇಹೋ ಏಹಿ ಸಭಕ ಉತ್ತರ ಜನೈತ ಛೀ।
ಅಹಮ್ ಉತ್ತರಂ ವದಾಮಿ। ಹಮ ಉತ್ತರ ಬಜೈತ ಛೀ।
ಭವನ್ತಃ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಚ್ಛತು। ಅಹಾಂ ಸಭ ಪ್ರಶ್ನ ಪೂಛೂ।
ಯಥಾ-
ರಾಮಃ ಪುಸ್ತಕಂ ಪಠತಿ। ರಾಮ ಪುಸ್ತಕ ಪಢೈತ ಛಥಿ।
ರಾಮಃ ಕಿಮ್ ಪಠತಿ? ರಾಮ ಕೀ ಪಢೈತ ಛಥಿ।
ಭವತೀ ಕಿಮ್ ವದನ್ತ? ಅಹಾಂ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) ಕೀ ಬಜೈತ ಛೀ?
ತತ ಕೃಷ್ಣಫಲಕಮ್। ಓತಏ ಕೃಷ್ಣಫಲಕ ಅಛಿ।
ತತ ಕಿಮ್? ಓತಏ ಕೀ ಅಛಿ।
ಲಖನಊ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶೇ ಅಛಿ। ಲಖನಊ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶಮೇ ಅಛಿ।
ಲಖನಊ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ? ಲಖನಊ ಕತಏ ಅಛಿ?
ಅಧಿಕಾರೀ ಕಾರ್ಯಾಲಯೇ ಅಸ್ತಿ। ಅಧಿಕಾರೀ ಕಾರ್ಯಾಲಯಮೇ ಅಛಿ।
ಭವತೀ ಕುತ್ರ ವಸತಿ? ಅಹಾಂ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) ಕತಏ ಬಸೈತ ಛೀ?
ಅತ್ರ ನವ ಬಾಲಕಾಃ ಸನ್ತಿ। ಏತಏ ನೌ ಟಾ ಬಾಲಕ ಛಥಿ।
ಅತ್ರ ದಶ ದಣ್ಡದೀಪಾಃ ಸನ್ತಿ। ಏತಏ ದಸ ದಣ್ಡದೀಪ ಅಛಿ।
ಮಾರ್ಗೇ ನವವಾಹನಾನಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಮಾರ್ಗಮೇ ನೌ ಟಾ ವಾಹನ ಜಾಇತ ಅಛಿ।
ಮಮ ಸಮೀಪೇ ದಶ ಪುಸ್ತಕಾನಿ ಸನ್ತಿ। ಹಮರಾ ಲಗ ದಸ ಟಾ ಪುಸ್ತಕ ಅಛಿ।
ಭವತ್ಯಾಃ ಗೃಹೇ ಕತಿ ಜನಾಃ ಸನ್ತಿ? ಅಹಾಂಕ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) ಲಗ ಕೈಕಟಾ ಪುಸತಕ ಅಛಿ?
ಚತ್ವಾರಃ। ಚಾರಿಟಾ।
ಸೂರ್ಯೋದಯಃ ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲೇ ಭವತಿ। ಸೂರ್ಯೋದಯ ಪ್ರಾತಃಕಾಲಮೇ ಹೋಇತ ಅಛಿ।
ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಭವತಿ। ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಾಯಂಕಾಲಮೇ ಹೋಇತ ಅಛಿ।
ರಮೇಶಃ ದಶವಾದನೇ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ। ರಮೇಶ ದಸ ಬಜೇ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಜಾಇತ ಅಛಿ।
ಭವತೀ ಕದಾ ಪಾಕಂ ಕರೋತಿ? ಅಹಾಂ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) ಕಖನ ಭೋಜನ ಬನಬೈತ ಛೀ?
ಮಿತ್ರಃ ವಿದೇಶತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಮಿತ್ರ ವಿದೇಶಸಂ ಅಬೈತ ಛಥಿ।
ಸಖೀ ಚೇನ್ನಈತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಸಖೀ ಚೇನ್ನಈಸಂ ಅಬೈತ ಛಥಿ।
ಗಙ್ಗಾ ಹಿಮಾಲಯತಃ ಪ್ರವಹತಿ। ಗಙ್ಗಾ ಹಿಮಾಲಯಸಂ ಪ್ರವಾಹಿತ ಹೋಇತ ಛಥಿ।
ಭವತೀ ಕುತಃ ಮೋದಕಮ್ ಆನಯತಿ। ಅಹಾಂ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) ಕತಏಸಂ ಮೋದಕ ಅನೈತ ಛೀ।
ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಉತ್ತಮಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಉತ್ತಮ ಅಛಿ।
ಭವತ್ಯಾಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಕಥಮ್ ಅಸ್ತಿ? ಅಹಾಂಕ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಹನ ಅಛಿ?
ಅನೀತಾ ಪಾಠನಾರ್ಥಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅನೀತಾ ಪಢೇಬಾಕ ಲೇಲ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಜಾಇತ ಛಥಿ।
ಅನೀತಾ ಔಷಧಾರ್ಥಮ್ ಔಷಧಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅನೀತಾ ಔಷಧಿಕ ಲೇಲ ಔಷಧಾಲಯ ಜಾಇತ ಛಥಿ।
ಗೃಹಣೀ ಭೋಜನಾರ್ಥಂ ಪಾಕಶಾಲಾಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಗೃಹಣೀ ಭೋಜನಕ ಲೇಲ ಭನಸಾಘರ ಜಾಇತ ಛಥಿ।
ಭವತೀ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪಠತಿ? ಅಹಾಂ ಕಿಏಕ ಪಢೈತ ಛೀ?
ಭವನ್ತಃ ಏತೇಷಾಮ್ ಅರ್ಥಮ್ ಸಮ್ಯಕ ಜ್ಞಾತವನ್ತಃ। ಇದಾನೀಮ್ ಭವನ್ತಃ ಮಾಮ್ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಚ್ಛನ್ತು। ಅಹಮ್ ಉತ್ತರಂ ವದಾಮಿ। ಇದಾನೀಂ ಭವತು ಏಕಃ ಆಗಚ್ಛತು। ಅನನ್ತರಂ ಭವನ್ತಃ ಸರ್ವೇ ತಮ್ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಚ್ಛನ್ತು। ರಾಜಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಭವಾನ್ ಆಗಚ್ಛತು। ಇದಾನೀಂ ಭವನ್ತಃ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪೃಚ್ಛನ್ತು। ಸಃ ಉತ್ತರಂ ವದತಿ।

ಭವಾನ್ ಕದಾ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ನಿದ್ರಾ ಕರೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕುತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಅಹಾಂ ಕತಏಸಂ ಅಬೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕಿಮ ಖಾದತಿ। ಅಹಾಂ ಕೀ ಖಾಇತ ಛೀ।
ಭವತಃ ಅಧ್ಯಯನಂ ಕಥಂ ಪ್ರಚಲತಿ। ಅಹಾಂಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಹನ ಚಲಿ ರಹಲ ಅಛಿ।
ಭವಾನ್ ಕಿಮರ್ಥಮ್ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ। ಅಹಾಂ ಕಿಏಕ ಗೀತ ಗಬೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕುತ್ರ ವಸತಿ। ಅಹಾಂ ಕತಏ ಬಸೈತ ಛೀ।
ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ಗಚ್ಛತಿ। ಮಞ್ಜುನನಾಥ ಜೈತ ಅಛಿ।
ಗೃಹಂ ಗತವಾನ। ಗೃಹ ಗೇಲ।
ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ಗೃಹಂ ಗತವಾನ। ಮಞ್ಜುನಾಥ ಗೃಹ ಗೇಲ।
ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ನ ಗತವಾನ। ಮಞ್ಜುನಾಥ ನಹಿ ಗೇಲ।
ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ಆಗತವಾನ। ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ಆಬಿ ಗೇಲ।
ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ। ಮಞ್ಜುನಾಥ ಬೈಸಿ ಗೇಲ।
ಪಠತಿ- ಪಠಿತವಾನ ಪಢೈತ ಅಛಿ- ಪಢಲಕ
ಲಿಖತಿ- ಲಿಖಿತವಾನ ಲಿಖೈತ ಅಛಿ- ಲಿಖಲಕ
ಕರೋತಿ- ಕೃತವಾನ ಕರೈತ ಅಛಿ- ಕಏಲಕ
ಅಮ್ಬಿಕಾ ಪೀತವತೀ/ಪೀತವತೀ ಅಮ್ಬಿಕಾ ಪಿಬೈತ ಆಚಿ/ ಪೀಲಕ
ಅಮ್ಬಿಕಾ ಲಿಖತಿ/ ಲಿಖಿತವತೀ ಅಮ್ಬಿಕಾ ಲಿಖೈತ ಅಛಿ/ ಲಿಖಲಕ
ಅಮ್ಬಿಕಾ ಗಚ್ಛತಿ/ ಗತವತೀ ಅಮ್ಬಿಕಾ ಜಾಇತ ಅಛಿ/ ಗೇಲ
ಅಮ್ಬಿಕಾ ಆಗಚ್ಛತಿ/ ಆಗತವತೀ ಅಮ್ಬಿಕಾ ಅಬೈತ ಅಛಿ/ ಅಮ್ಬಿಕಾ ಆಬಿ ಗೇಲ
ಬಾಲಕಃ ಗತವಾನ ಬಾಲಕ ಗೇಲ
ಬಾಲಿಕಾ ಗತವತೀ ಬಾಲಿಕಾ ಗೇಲಿ
ಕ್ರೀಡಿತವಾನ/ ಕ್ರೀಡಿತವತೀ ಖೇಲೇಲಕ/ ಖೇಲೇಲೀಹ
ಪೃಚ್ಛಾಮಿ- ಶ್ರುಣೋಮಿ ಪುಛೈತ ಛೀ (ಹಮ) / ಸುನೈತ ಛೀ (ಹಮ)
ವದಾಮಿ- ಉಕ್ತ್ತವಾನ –ಉಕ್ತ್ತವತೀ ಬಜಇತ ಛೀ/ ಬಜಲಹುಂ/ ಬಜಲೀಹ
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಹಮ ಆಇ ದೇಖೈತ ಛೀ
ಅಹಂ ಶ್ವಃ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಹಮ ಕಾಲ್ಹಿ ದೇಖಬ
ಮಞ್ಜುನಾಥಃ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ಮಞ್ಜುನಾಥ ಜಾಯತ।
ವೇದವತೀ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ವೇದವತೀ ಜಯತೀಹ
ಭವನ್ತಃ ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ
ಅಹಂ ಕಾವ್ಯಂ ಲೇಖಿಷ್ಯಾಮಿ ಹಮ ಕಾವ್ಯ ಲಿಖಬ
ವಯಂ ಕಾವ್ಯಂ ಲಿಖಿಷ್ಯಾಮಃ ಹಮ ಸಭ ಕಾವ್ಯ ಲಿಖಬ
ತಸ್ಯ ನಾಮ ಓಮಃ ಓಕರ ನಾಮ ಓಮ ಅಛಿ
ಓಮ ಉಪವಿಶತು ಓಮ ಬೈಸೂ
ತಸ್ಯಾಃ ನಾಮ ಆಸ್ಥಾ ಓಕರ ನಾಮ ಆಸ್ಥಾ ಅಛಿ
ಆಸ್ಥೇ ಉಪವಿಶತು ಆಸ್ಥಾ ಬೈಸೂ
ಗೀತಮ್
ಬಾಲೋಽಹಮ
ವರ್ಣ ಪ್ರಸಾರಯತು ಹೋಲೀ ಆಯಾತಿ
ಬಾಲೋಽಹಮ ಜಗತ್ ಭ್ರಮಯಾಮಿ
ವರ್ಣಂ ಸ್ನೇಹಂ ಸುಖಂ ಪ್ರಸಾರಯತುಮ
ದುಃಖೇನ ನಿವಾರಯತುಮ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಬಾಲೋಽಹಮ ಜಗತ್ ಭ್ರಮಯಾಮಿ।
ವಾಣೀ ಮಧುರಾ ಪರನ್ತು ಪ್ರಖರಾ
ಮೇಲಯತುಮ ಉಚ್ಚೈಃ ಸ್ವರೇ
ಶಾನ್ತಂ ಸಮೃದ್ಧಿಂ ಉನ್ನತಃ ಮಾರ್ಗೇ
ಸರ್ವೇ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಮಃ
ಬಾಲೋಽಹಮ ಜಗತ ಭ್ರಮಯಾಮಿ।
NEW LESSON
ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ
ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ (ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ

ಸುಭಾಷಿತಮ್

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।

ಆಯತ್ಯಾಂ ಗುಣದೋಷಜ್ಞಃ
ತದಾತ್ವೇ ಕ್ಷಿಪ್ರನಿಶ್ಚಯಃ।
ಅತೀತೇ ಕಾರ್ಯಶೇಷಜ್ಞೋ
ವಿಪದಾ ನಾಭಿಭೂಯತೇ॥
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ ಯತ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ।

ಕಶ್ಚನ್ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕರ್ತಾ ಕಥಂ ವ್ಯವಹಾರಂ ಕರೋತಿ। ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲೇ ಯತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಕರಣೀಯಮ್। ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಗುಣಾಃ ಕೇ ಅವಗುಣಾಃ ಕೇ ಇತಿ ಸಃ ಚಿನ್ತಯತಿ ತದಾತ್ವೇ ಕ್ಷಿಪ್ರನಿಶ್ಚಯಃ। ಯದಾ ಕಾರ್ಯಂ ಸನ್ನಿಹತಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ತದಾ ಅನುಕ್ಷಣಂ ನಿರ್ಣಯಂ ಕರೋತಿ। ಅತೀತೇ ಕಾರ್ಯಶೇಷಜ್ಞಃ ಯದ ಕಾರ್ಯಂ ಶಿಷ್ಟಂ ಭವತಿ, ತಸ್ಯ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ, ಏವಂ ಯದ್ ಕಾರ್ಯಮ್ ಅತೀತಮ್ ಅಸ್ತಿ ತತ್ರ ಕಿಮ್ ಶಿಷ್ಟಮ್ ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ- ವಿಪದಾ ನಾಭಿಭೂಯತೇ।

ಕಥಾ

ಪೂರ್ವಂ ರಾಯಗಢ ದುರ್ಗಮ್ ಆಸೀತ್। ಶಿವಾಜೀ ಮಹಾರಾಜಃ ತಸ್ಯ ಪಾಲನಂ ಕರೋತಿ ಸ್ಮ। ಏಕಾ ಮಹಿಲಾ ಆಸೀತ್। ಸಾ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಕ್ಷೀರವಿಕ್ರಯಣಂ ಕರೋತಿ ಸ್ಮ। ರಾಯಗಢ ದುರ್ಗಸ್ಯ ಅನ್ತಃ ಆಗತ್ಯ ಕ್ಷೀರವಿಕ್ರಯಣಂ ಕರೋತಿ ಸ್ಮ। ತಸ್ಯಾಃ ಲಘು ಪುತ್ರಃ ಆಸೀತ್। ತಮ್ ಗೃಹೇ ತಿಕ್ತವಾ ದುರ್ಗಸ್ಯ ಅಂತಃ ಆಗತ್ಯ ಕ್ಷೀರವಿಕ್ರಯಣಂ ಕರೋತಿ ಸ್ಮ। ಪ್ರತಿದಿನಮ್ ಅಂಧಕಾರಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಕ್ಷೀರವಿಕ್ರಯೇಣ ಸಮಾಪಯಿತ್ವ ಬಹಿಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸ್ಮ। ಏಕಸ್ಮಿನ್ ದಿನೇ ಸಾ ಕ್ಷೀರಂ ವಿಕ್ರಯೇಣ ಕುರ್ವತಿ ಆಸೀತ್ ತದಾ ವಿಲಮ್ಬಃ ಜಾತಃ। ಅಂಧಕಾರಃ ಜಾತಃ। ಯದಾ ಮಹಿಲಾ ಕ್ಷೀರ ವಿಕ್ರಯೇಣಂ ಸಮಾಪ್ಯ ದ್ವಾರ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತವತೀ- ತದಾ ದುರ್ಗಸ್ಯ ದ್ವಾರಂ ಪಿಹಿತಮ್ ಆಸೀತ್। ಸಾ ತದ್ದೃಷ್ಟವಾ ರಕ್ಷಕವಟಮ್ ಉಕ್ತವತೀ- ಕೃಪಯಾ ದ್ವಾರಮ್ ಉದ್ಘಾಟಯತು। ಮಮ ಶಿಶುಃ ಗೃಹೇ ಅಸ್ತಿ। ರಕ್ಷಕವಟಃ ದ್ವಾರಮ್ ಉದ್ಘಾಟಯತುಂ ನಿರಾಕೃತವಾನ್। ಪುನಃ ಸಾ ಮಹಿಲಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿತವತೀ। ರಕ್ಷಕವಟಂ ಸಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿತವತೀ- ಕೃಪಯಾ ಉದ್ಘಾಟಯತು। ಅಹಂ ಬಹಿಃ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಗೃಹೇ ಮಮ ಲಘು-ಶಿಶುಃ ಅಸ್ತಿ। ತಸ್ಮೈ ಭೋಜನಂ ದಾತವ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಕೃಪಯಾ ಉದ್ಘಾಟಯತು। ಭವಾನ್ ಕಿಮರ್ಥಂ ನ ಉದ್ಘಾಟಯತಿ। ಸಾ ಪೃಷ್ಟವತೀ। ರಕ್ಷಕವಟಃ ಉಕ್ತವಾನ್- ಶಿವಾಜೀ ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ಸೂಚನಾ ಅಸ್ತಿ। ಅಂಧಕಾರಸ್ಯ ಅನನ್ತರಂ ದ್ವಾರಸ್ಯ ಉದ್ಘಾಟನಂ ನ ಕರಣೀಯಮ್। ಇತಿ। ತದ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಾ ಮಹಿಲಾ ದಿಗ್ಭ್ರಾನ್ತಾ ಜಾತಃ। ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ ಗೃಹಂ ಕಥಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಸಾ ತತ್ರೈವ ಮಾರ್ಗಸ್ಯ ಅನ್ವೇಷಣಂ ಕೃತವತೀ। ಸರ್ವತ್ರ ಅಟಿತವತೀ। ಏಕತ್ರ ದುರ್ಗಸ್ಯ ಭಿತ್ತಿಃ ಶಿಥಿಲಾ ಆಸೀತ್। ಸಾ ಮಹಿಲಾ ಭಿತ್ತಿಮ್ ಆರೂಢವತೀ। ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಏಕಃ ವೃಕ್ಷಃ ಆಸೀತ್। ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಶಾಖಾಂ ಗೃಹಿತ್ವಾ ಉತ್ತಿರ್ಯ ಸಾ ಕಥಮಪಿ ದುರ್ಗಾತ್ ಬಹಿಃ ಆಗತವತೀ। ಅನನ್ತರ ದಿನೇ ಶಿವಾಜೀ ಮಹಾರಾಜಃ ಏತಾಂ ವಾರ್ತಾಂ ಶ್ರುತವಾನ। ಸಃ ತಾಮ ಮಹಿಲಾಮ್ ಆಹೂತವಾನ। ತಾಮ ಸಃ ಪೃಷ್ಟವಾನ। ಭವತೀ ಕಥಂ ಗತವತೀ। ತದಾ ಸಾ ಉಕ್ತವತೀ। ಅಹಂ ಕಿಮಪಿ ನ ಜಾನಾಮಿ। ತದಾ ಮಮ ಕರ್ಣಯೋಃ ಕೇವಲಂ ಮಮ ಶಿಶೋಃ ಕ್ರನ್ದನಂ ಶ್ರುಯತಿ ಸ್ಮ। ಅಹಂ ಕಥಮಪಿ ದುರ್ಗಾತ್ ಬಹಿಃ ಗತವತೀ। ತತ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶಿವಾಜೀ ಮಹಾರಾಜಃ ಸಂತುಷ್ಟಃ ಅಭವತ್। ತಸ್ಯೈ ಮಹಿಲಾಯೈ ಸಃ ಪಾರಿತಿಷಿಕಂ ದತ್ತವಾನ।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ಏಕವಚನತಃ ಬಹುವಚನಂ ಪ್ರತಿ ಪರಿವರ್ತ್ತನಂ ಕೃತಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಬಾಲಕಃ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗತವಾನ। ಬಾಲಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೇಲಾಹ।
ಬಾಲಕಾಃ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗತವನ್ತಃ। ಬಾಲಕ ಲೋಕನಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೇಲಾಹ।

ಇದಾನೀಮ್ ಏಕವಚನತಃ ಬಹುವಚನಂ ಪ್ರತಿ ಪರಿವರ್ತನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಏವ।

ಯುವಕಃ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಂ ಕೃತವಾನ। ಯುವಕ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಯುವಕಾಃ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಂ ಕೃತವನ್ತಃ। ಯುವಕ ಲೋಕನಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ನರ್ತಕಃ ನೃತ್ಯಂ ಕೃತವಾನ। ನರ್ತಕ ನೃತ್ಯ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ನರ್ತಕಾಃ ನೃತ್ಯಂ ಕೃತವಾನ। ನರ್ತಕ ಲೋಕನಿ ನೃತ್ಯ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಅಲಸಂ ನಿದ್ರಾಂ ಕೃತವಾನ। ಆಲಸೀ ನಿದ್ರಾ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಅಲಸಾಃ ನಿದ್ರಾಂ ಕೃತವನ್ತಃ। ಆಲಸೀ ಲೋಕನಿ ನಿದ್ರಾ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಸೈನಿಕಃ ಜಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ। ಸೈನಿಕ ಜಯ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಸೈನಿಕಾಃ ಜಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತವನ್ತಃ। ಸೈನಿಕ ಲೋಕನಿ ಜಯ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಬಾಲಕಃ ಗ್ರನ್ಥಂ ಸ್ಮೃತವಾನ। ಬಾಲಕ ಗ್ರಂಥ ಯಾದಿ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಬಾಲಕಾಃ ಗ್ರನ್ಥಂ ಸ್ಮೃತವಾನ। ಬಾಲಕ ಲೋಕನಿ ಗ್ರನ್ಥ ಯಾದಿ ಕಏಲನ್ಹಿ।

ಬಾಲಿಕಾ ಪಾಠಂ ಪಠಿತವತೀ। ಬಾಲಿಕಾ ಪಾಠ ಪಢಲನ್ಹಿ।
ಬಾಲಿಕಾಃ ಪಾಠಂ ಪಠಿತವತ್ಯಃ। ಬಾಲಿಕಾ ಲೋಕನಿ ಪಾಠ ಪಢಲನ್ಹಿ।
ಬಾಲಿಕಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗತವತೀ। ಬಾಲಿಕಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೇಲೀಹ।
ಬಾಲಿಕಾಃ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗತವತ್ಯಃ। ಬಾಲಿಕಾ ಲೋಕನಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೇಲೀಹ।
ವೈದ್ಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಂ ಗತವತೀ। ವೈದ್ಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ಗೇಲೀಹ।
ವೈದ್ಯಾಃ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಂ ಗತವತ್ಯಃ। ವೈದ್ಯಾ ಲೋಕನಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ಗೇಲೀಹ।
ಸಖೀ ನಗರಂ ಗತವತೀ। ಸಖೀ ನಗರ ಗೇಲೀಹ।
ಸಖ್ಯಾಃ ನಗರಂ ಗತವತ್ಯಃ। ಸಖೀ ಲೋಕನಿ ನಗರ ಗೇಲೀಹ।
ಲೇಖಿಕಾ ಲೇಖಂ ಲಿಖಿತವತೀ। ಲೇಖಿಕಾ ಲೇಖ ಲಿಖಲನ್ಹಿ।
ಲೇಖಿಕಾ ಲೇಖಂ ಲಿಖಿತವತ್ಯಃ। ಲೇಖಿಕಾ ಲೋಕನಿ ಲೇಖ ಲಿಖಲನ್ಹಿ।
ಭಗಿನೀ ಗಾನಂ ಗೀತವತೀ। ಬಹಿನ ಗೀತ ಗಓಲನ್ಹಿ।
ಭಗಿನ್ಯಃ ಗಾನಂ ಗೀತವತ್ಯಃ। ಬಹಿನ ಲೋಕನಿ ಗೀತ ಗಓಲನ್ಹಿ।
ನಟೀ ನೃತ್ಯಂ ಕೃತವತೀ। ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ನಟ್ಯಃ ನೃತ್ಯಂ ಕೃತವತ್ಯಃ। ನರ್ತಕೀ ಲೋಕನಿ ನೃತ್ಯ ಕಏಲನ್ಹಿ।
ಅಹಂ ರಾಮಾಯಣಂ, ಮಹಾಭಾರತಂ, ಭಗವತಗೀತಾಂ ಚ ಪಠಾಮಿ।
ಹಮ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಆಽ ಭಗವತಗೀತಾ ಪಢೈತ ಛೀ।
ಅಹಮ್ ಅನ್ನಂ, ಪಾಯಸಂ, ಲಡ್ಡೂಕಂ ಚ ಖಾದಾಮಿ।
ಹಮ ಅನ್ನ, ಪಾಯಸ ಆಽ ಲಡ್ಡೂ ಖಾಇತ ಛೀ।
ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಲೇಖನೀಂ, ಕರವಸ್ತ್ರಂ ಚ ಆನಯತು।
ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕಲಮಅ ಆಽ ರುಮಾಲ ಆನೂ।

ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಲೇಖನೀಂ, ಕರವಸ್ತ್ರಂ ಚ ನಯತು।
ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕಲಮಅ ಆಽ ರುಮಾಲ ಲಏ ಜಾಊ।

ಮಮ ಗೃಹೇ ಮಾತಾ, ಪಿತಾ, ಭ್ರಾತಾ ಚ ಸನ್ತಿ।
ಹಮರ ಗೃಹಮೇ ಮಾತಾ, ಪಿತಾ ಆಽ ಭ್ರಾತಾ ಛಥಿ।

ಭವತಃ ಗೃಹೇ ಕೇ ಕೇ ಸನ್ತಿ।
ಅಹಾಂಕ ಗೃಹಮೇ ಕೇ ಕೇ ಛಥಿ।

ಭವತ್ಯಾಃ ಗೃಹೇ ಕೇ ಕೇ ಸನ್ತಿ।
ಅಹಾಂಸಭಕ ಗೃಹಮೇ ಕೇ ಕೇ ಛಥಿ।

ಭವತ್ಯಾಃ ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ಖಾದನ್ತಿ।
ಅಹಾಂ ಸಭ ಕೀ ಕೀ ಖಾಇತ ಛೀ।

ಭವತ್ಯಾಃ ಕಾಂ ಕಾಂ ಭಾಷಾಂ ಜಾನನ್ತಿ।
ಅಹಾಂ ಸಭ ಕೋನ ಕೋನ ಭಾಷಾ ಜನೈತ ಛೀ।

ಭವನ್ತಃ ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ಕುರ್ವನ್ತಿ।
ಅಹಾಂ ಸಭ ಕೀ ಕೀ ಕರಿತ ಛೀ।

ಭವತೀ ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ।
ಅಹಾಂ ಕೀ ಕೀ ಕರೈತ ಛೀ।

ಇದಾನೀಂ ಭವನ್ತಃ ಚ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದನ್ತಿ ಏವ।
ಆಮ್ ವದಾಮಃ।

ಅಹಂ ಚೇನ್ನೈ ನಗರಂ, ಮುಮ್ಬಇ ನಗರಂ, ದಿಲ್ಲೀ ನಗರಂ ಚ ದೃಷ್ಟವಾನ।
ಹಮ ಚೇನ್ನೈ ನಗರ, ಮುಮ್ಬಇ ನಗರ ಆಽ ದಿಲ್ಲೀ ನಗರ ದೇಖಲಹುಂ।

ಅಹಂ ಚೇನ್ನೈ ನಗರಂ, ಮುಮ್ಬಇ ನಗರಂ, ದಿಲ್ಲೀ ನಗರಂ ಚ ದೃಷ್ಟವತೀ।
ಹಮ ಚೇನ್ನೈ ನಗರ, ಮುಮ್ಬಇ ನಗರ ಆಽ ದಿಲ್ಲೀ ನಗರ ದೇಖಲಹುಂ।

ಭವನ್ತಃ ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ದೃಷ್ಟವನ್ತಃ।
ಅಹಾಂ ಲೋಕನಿ ಕೀ ಕೀ ದೇಖಲಹುಂ।

ಅಭಿಷೇಕಃ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕರೋತಿ- ಅತಃ ಅಹಂ ತಾಡಯಾಮಿ।
ಅಭಿಷೇಕ ಕೋಲಾಹಲ ಕರೈತ ಛಥಿ- ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಹಮ ಮಾರೈತ ಛಿಯನ್ಹಿ।

ಮಮ ಬಹು ಪಿಪಾಸಾ ಅತಃ ಅಹಂ ಜಲಂ ಪೀಬಾಮಿ।
ಹಮರಾ ಬಡ ಪ್ಯಾಸ ಲಾಗಲ ಅಛಿ ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಹಮ ಜಲ ಪಿಬೈತ ಛೀ।

ಮಮ ಬಹು ಬುಭುಕ್ಷಾ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಭೋಜನಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮರಾ ಬಡ ಭೂಖ ಲಾಗಲ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಭೋಜನ ಕರೈತ ಛೀ।

ವಾಹನೇ ಈಂಧನಂ ನಾಸ್ತಿ, ಅತಃ ವಾಹನಂ ನ ಚಲತಿ। ವಾಹನಮೇ ಈಂಧನ ನಹಿ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ವಾಹನ ನಹಿ ಚಲೈತ ಅಛಿ।

ಅತಃ- ಉಪಯೋಗಂ ಕೃತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದನ್ತಿ ಏವ।

ಗೋಪಾಲಃ ರುಗ್ನಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಸಃ ಶಾಲಾಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ।
ಗೋಪಾಲ ದುಃಖಿತ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಪಾಠಶಾಲಾ ನಹಿ ಜಾಇತ ಅಛಿ।
ಗೋಪಾಲಃ ರುಗ್ನಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋತಿ।
ಗೋಪಾಲ ದುಃಖಿತ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸುತೈತ ಅಛಿ।

ಗೋಪಾಲಃ ರುಗ್ನಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಗೋಪಾಲ ದುಃಖಿತ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ಜಾಇತ ಅಛಿ।

ಗೋಪಾಲಃ ರುಗ್ನಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ನ ಕ್ರೀಡತಿ।
ಗೋಪಾಲ ದುಃಖಿತ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ನಹಿ ಖೇಲಾಇತ ಅಛಿ।

ಮಂತ್ರೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಅತಃ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಃ ಭವತಿ।
ಮಂತ್ರೀ ಅಬೈತ ಛಥಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹೋಇತ ಅಛಿ।
ಮಂತ್ರೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಅತಃ ಸರ್ವೇ ತಮ ನಮನ್ತಿ।
ಮಂತ್ರೀ ಅಬೈತ ಛಥಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಹುನಕಾ ನಮಸ್ಕಾರ ಕರೈತ ಛಥಿ।
ಮಂತ್ರೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಅತಃ ಸರ್ವೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ।
ಮಂತ್ರೀ ಅಬೈತ ಛಥಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಉಠೈತ ಛಥಿ।

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಛಾತ್ರಾಃ ನಿದ್ರಾಂ ನ ಕುರ್ವನ್ತಿ।
ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಛಾತ್ರ ನಿದ್ರಾ ನಹಿ ಕರಿತ ಛಥಿ।
ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಸರ್ವೇ ಛಾತ್ರಾಃ ಶಾಲಾಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ।
ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಛಾತ್ರ ಪಾಠಶಾಲಾ ಅಬೈತ ಛಥಿ।
ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಅಧಿಕಃ ಪಠಾಮಃ।
ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಛಾತ್ರ ಅಧಿಕ ಪಢೈತ ಛಥಿ।
ಉತ್ಸವಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಅಹಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಮಧುರಂ ಖಾದಾಮಿ।
ಉತ್ಸವ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಹಮ ಬಹುತ ರಾಸ ಮಧುರ ಖಾಇತ ಛೀ।
ಉತ್ಸವಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಉತ್ಸುಕಾಃ ಭವನ್ತಿ।
ಉತ್ಸವ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಲೋಕ ಉತ್ಸುಕ ಹೋಇತ ಛಥಿ।

ಉತ್ಸವಃ ಅಸ್ತಿ, ಅತಃ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ದೇವಾಲಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ।
ಉತ್ಸವ ಅಛಿ, ತಾಹಿ ದ್ವಾರೇ ಸಭ ಲೋಕ ದೇವಾಲಯ ಜಾಇತ ಛಥಿ।

ಮಮ ಹಸ್ತೇ ನಾನಕಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಹಮರ ಹಾಥಮೇ ಪಾಇ ಅಛಿ।
ನಾನಕಮ ವಾಮ ಹಸ್ತೇ ಅಸ್ತಿ ವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಹಸ್ತೇ ಅಸ್ತಿ ವಾ?
ಪಾಇ ಬಾಮ ಹಾಥಮೇ ಅಛಿ ಆಕಿ ದಹಿನ ಹಾಥಮೇ ಅಛಿ?
ವದನ್ತು। ಬಾಜಏ ಜಾಊ।
ವಾಮ ಹಸ್ತೇ। ನ ದಕ್ಷಿಣ ಹಸ್ತೇ।
ಬಾಮ ಹಾಥಮೇ। ನಹಿ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಥಮೇ।
ನಾನಕಂ ವಾಮ ಹಸ್ತೇ ಏವ ಅಸ್ತಿ।
ಪಾಇ ಬಾಮ ಹಾಥಹಿಮೇ ಅಛಿ।

ಅಹಂ ಚಾಯಮ್ ಏವ ಪಿಬಾಮಿ।
ಹಮ ಚಾಹೇಟಾ ಪಿಬೈತ ಛೀ।
ಮಮ ಪಿತಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಏವ ಅಸ್ತಿ।
ಹಮರ ಪಿತಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯಅಹಿ ಮೇ ಛಥಿ।
ಅಹಂ ಸತ್ಯಮೇವ ವದಾಮಿ।
ಹಮ ಸತ್ಯೇ ಟಾ ಬಜೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಪ್ರಾತಃ ರೋಟಿಕಾಂ ಖಾದಾಮಿ।
ಹಮ ಭೋರಮೇ ಸೋಹಾರೀ ಖೈತ ಛೀ।

ಅತ್ರ ಏವ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತಿ ಏವ- ಯಥಾ ಅಹಂ ಪ್ರಾತಃ ಏವ ರೋಟಿಕಾಂ ಖಾದಾಮಿ। ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಖಾದನ್ತಿ। ನ। ಮಧ್ಯಾಹ್ಣಕಾಲೇ ಖಾದನ್ತಿ। ನ।

ಮಾಲತೀ। ಆಮ। ಮಮ ಉಪನೇತ್ರಂ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
ಮಾಲತೀ। ಹಂ। ಹಮರ ಚಶ್ಮಾ ಕತಏ ಅಛಿ।
ತತ್ರೈವ ಅಸ್ತಿ। ಓತಹಿ ಅಛಿ।
ಅತ್ರ ಕುತ್ರಾಪಿ ನಾಸ್ತಿ ಏವ ಖಲು।
ಏತಏ ಕತಹು ನಹಿ ಅಛಿ।
ತತ್ರೈವ ಅಸ್ತಿ ಭಃ।
ಓತಹಿ ಅಛಿ, ಯೌ।
ಅತ್ರ ನಾಸ್ತಿ ಏವ। ಏತಏ ನಹಿ ಅಛಿ।
ಅಹಂ ಜಾನಾಮಿ ಭೋಃ। ತತ್ರೈವ ಅಸ್ತಿ।
ಹಮ ಜನೈತ ಛೀ। ಓತಹಿ ಅಛಿ।
ಅತ್ರ ನಾಸ್ತಿ ಏವ ಭೋಃ।
ಏತಏ ನಹಿ ಅಛಿ।
ಅಹೋ ಪಶ್ಯತು। ಅತ್ರೈವ ಅಸ್ತಿ।
ಅಹಾ। ದೇಖೂ। ಏತಹಿ ಅಛಿ।

ಅಹಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಶಾಲಾಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಹಮ ಸಭ ದಿನ ಪಾಠಾಶಾಲಾ ಜಾಇತ ಛೀ।

ಅಹಂ ನ ಶ್ರುತವಾನ। ಸಃ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಉಕ್ತವಾನ।
ಹಮ ನಹಿ ಸುನಲಹುಂ। ಓಽ ಕೀ ಬಜಲಾಹ।
ಸಃ ಅಹಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಶಾಲಾಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಇತಿ ಉಕ್ತವಾನ।
ಓಽ ಹಮ ಸಭ ದಿನ ಪಾಠಶಾಲಾ ಜಾಇತ ಛೀ ಈ ಬಜಲಾಹ।

ಸಾ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಉಕ್ತವತೀ।
ಓಽ ಕೀ ಬಜಲೀಹ।
ಸಾ ರಮಾ ಪ್ರತಿದಿನಂ ದೇವಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ ಇತಿ ಉಕ್ತವತೀ।
ಓಽ ರಮಾ ಪ್ರತಿದಿನ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಜಾಇತ ಛಥಿ ಈ ಬಜಲೀಹ।
ಅಹಮ್ ಏಕಂ ಶಬ್ದಂ ಲಿಖಾಮಿ।
ಹಮ ಏಕಟಾ ಶಬ್ದ ಲಿಖೈತ ಛೀ।

ಅಹಂ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಲಿಖಿತವಾನ।
ಹಮ ಕೀ ಲಿಖಲಹುಂ।
ಭವಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಇತಿ ಲಿಖಿತವಾನ।
ಅಹಾಂ ಪರೀಕ್ಷಾ ಈ ಲಿಖಲಹುಂ।

ಸಃ ಕರ್ಣೇ ಕಿಮ್ ವದತಿ।
ಓಽ ಕಾನಮೇ ಕೀ ಬಜೈತ ಛಥಿ।
ಏಷಃ ಅಹಂ ಶಾಲಾಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಇತಿ ಉಕ್ತವಾನ।
ಈ ಹಮ ಪಾಠಶಾಲಾ ಜಾಇತ ಛೀ, ಈ ಬಜಲಾಹ।

ಸಾಧಯತು ಅಥವಾ ವಿನಶ್ಯತು, ಇತಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀ ಉಕ್ತವಾನ।
ಕರೂ ವಾ ಮರೂ ಈ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀ ಬಜಲಾಹ।
(ಕಃ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಉಕ್ತವಾನ।
ಕೇ ಕೀ ಬಜಲಾಹ।)

ಅಹಂ ಪತ್ರಾಣಿ ಪ್ರದರ್ಶಯಾಮಿ।

ಶರೀರ ಮಾಧ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮ ಸಾಧನಮ್ ಇತಿ ಕಾಲಿದಾಸಃ ಉಕ್ತವಾನ।
ಶರೀರ ಮಾತ್ರ ಧರ್ಮಕ ಸಾಧನಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಈ ಕಾಲಿದಾಸ ಬಜಲಾಹ।

ಜಯ ಜವಾನ ಜಯ ಕಿಸಾನ ಇತಿ ಲಾಲ ಬಹಾದುರ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಉಕ್ತವಾನ।
ಜಯ ಜವಾನ ಜಯ ಕಿಸಾನ ಈ ಲಾಲ ಬಹಾದುರ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಬಜಲಾಹ।

ಗೃಹೇ ಮಾತಾ ಅಸ್ತಿ। ಮಾತಾ ಸಮ್ಯಕ ಪಠತು ಇತಿ ವದತಿ।
ಗೃಹಮೇ ಮಾತಾ ಛಥಿ। ಮಾತಾ ಮೋನಸಂ ಪಢು ಈ ಬಜೈತ ಛಥಿ।

ಮಮ ಮಾತಾ ಅಧಿಕಂ ದೂರದರ್ಶನಂ ನ ಪಶ್ಯತು ಇತಿ ಉಕ್ತವತೀ।
ಹಮರ ಮಾತಾ ಬೇಶೀ ದೂರದರ್ಶನ ನಹಿ ದೇಖೂ ಈ ಬಾಜಲ/ ಬಜಲೀಹ।

ಮಮ ಪಿತಾ ಸತ್ಯಂ ವದ ಇತಿ ಉಕ್ತವಾನ।
ಹಮರ ಪಿತಾ ಸತ್ಯ ಬಾಜೂ ಈ ಬಜಲಾಹ।

ಗೃಹೇ ಅನ್ಯ ಕೇ ಕೇ ಕಿಮ್ ವದನ್ತಿ ಇತಿ ವದತು।
ಘರಮೇ ಆನ ಕೇ ಕೇ ಕೀ ಕೀ ಬಹೈತ ಛಥಿ ಸೇ ಬಾಜೂ।

NEW LESSON

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ
(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ

ಅಮನ್ತ್ರಮಕ್ಷರಂ ನಾಸ್ತಿ
ನಾಸ್ತಿ ಮೂಲಮನೌಷಧಮ್।
ಅಯೋಗ್ಯಃ ಪುರುಷೋ ನಾಸ್ತಿ
ಯೋಜಕಸ್ತತ್ರ ದುರ್ಲಭಃ।

ವಯಂ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವನ್ತಃ। ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ವರ್ಣಮಾಲಾಯಯಾಂ ಬಹೂಣಿ ಅಕ್ಷರಾಣಿ ಸನ್ತಿ। ತಾದೃಶಮ್ ಏಕಮ್ ಅಪಿ ಅಕ್ಷರಂ ನಾಸ್ತಿ ಮಂತ್ರಾಯ ಉಪಯೋಗಃ ನ ಭವತಿ ಇತಿ। ಏವಮೇವ ಪ್ರಪಂಚೇ ಬಹುಮೂಲಾನಿ ಸನ್ತಿ। ತಾದೃಶಮ್ ಏಕಮಪಿ ಮೂಲಂ ನಾಸ್ತಿ ಔಷಧಾಯ ಯೋಗ್ಯಂ ನ ಇತಿ। ಏವಮೇವ ಪ್ರಪಂಚೇ ಬಹುಜನಾಃ ಸನ್ತಿ- ತೇ ಸರ್ವೇ ಅಯೋಗ್ಯಾಃ ನ। ಯದಿ ಕಶ್ಚನ್ ಯೋಜಕಃ ಮಿಲತಿ ತರ್ಹಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಯೋಗ್ಯಾಃ ಭವಿತುಮ ಅರ್ಹನ್ತಿ।

ಕಥಾ

ಪೂರ್ವಂ ಕಲಿಂಗದೇಶಂ ಅಶೋಕಮಹಾರಾಜಃ ಪಾಲಯತಿ ಸ್ಮ। ಏಕದಾ ಸಹ ಮಂತ್ರಿಣಾ ಸಹ ವಿಹಾರಾರ್ಥಂ ಬಹಿರ್ಗತವಾನ್ ಆಸೀತ್। ತತ್ರ ಮಾರ್ಗೇ ಕಾಚಿತ್ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಃ ಸಹ ದೃಷ್ಟವಾನ್। ಸಃ ಭಿಕ್ಷೋಃ ಸಮೀಪಂ ಗತವಾನ್। ಭಕ್ತಯಾ ತಸ್ಯ ಪಾದಾರವಿನ್ದಯೋಃ ಶಿರಃ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ನಮಸ್ಕಾರಂ ಕೃತವಾನ್। ಭಿಕ್ಷುಃ ಆಶೀರವಾದಂ ಕೃತವಾನ್। ಪರನ್ತು ಏತತ್ ಸರ್ವಮಪಿ ತಸ್ಯ ಮಂತ್ರೀ ಆಶ್ಚರ್ಯೇಣ ಪಶ್ಯನ್ ಆಸೀತ್। ಏತದ್ ತಸ್ಮೈ ನ ಅರೋಚತ್। ಸಃ ಮಹಾರಾಜಂ ಪೃಷ್ಟವಾನ್- ಭೋಃ ಮಹಾರಾಜ। ಭವಾನ್ ಏತಸ್ಯ ರಾಜಸ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತೀ ಅಸ್ತಿ। ಭವಾನ್ ಕಿಮರ್ಥಮ್ ತಸ್ಯ ಪಾದಾರವಿನ್ದಯೋಃ ಶಿರಃ ಸ್ಥಾಪಿತವಾನ್। ಇತಿ। ತದಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಕಿಮಪಿ ನ ಉಕ್ತವಾನ್। ಮೌನಂ ಹಸಿತವಾನ್। ಕಾಚನ್ ದಿನಾನಿ ಅತೀತಾನಿ ಏಕದಾ ಅಶೋಕಃ ಮಂತ್ರಿಣಂ ಉಕ್ತವಾನ್। ಭೋಃ ಮಂತ್ರಿಣ। ಭವಾನ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏವ ಗತ್ವಾ ಏಕಸ್ಯ ಅಜಸ್ಯ ಏಕಸ್ಯ ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ಯ ಏಕಸ್ಯ ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಶಿರಃ ಆನಯತು। ತದಾ ಮಂತ್ರೀ ಅರಣ್ಯಂ ಗತವಾನ್। ಏಕಸ್ಯ ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ಯ ಶಿರಃ ಆನೀತವಾನ್। ಮಾಂಸ್ವಾಪಣಂ ಗತವಾನ। ತತ್ರ ಏಕಸ್ಯ ಅಜಸ್ಯ ಶಿರಃ ಆನೀತವಾನ್। ತಥಾ ಏವ ಸ್ಮಸಾನಂ ಗತವಾನ್। ತತ್ರ ಏಕಃ ಮನುಷ್ಯಃ ಮೃತಃ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯ ಶಿರಃ ಅಪಿ ಆನೀತವಾನ್- ಮಹಾರಾಜಾಯ ದತ್ತವಾನ್। ಮಹಾರಾಜಃ ಉಕ್ತವಾನ್। ಭೋಃ ಏತತ್ ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಭವಾನ್ ನೀತ್ವಾ ವಿಕ್ರೀಯ ಆಗಚ್ಛತು। ಮಂತ್ರೀ ವಿಪಣೀಮ್ ಗತವಾನ್। ತತ್ರ ಕಶ್ಚನ್ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕಃ ಅಜಸ್ಯ ಶಿರಃ ಕ್ರೀತವಾನ್। ಅನ್ಯಃ ಕಶ್ಚನ್ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯಃ ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ಯ ಶಿರಃ ಕ್ರೀತವಾನ್। ಪರನ್ತು ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಶಿರಃ ಕೋಪಿ ನ ಕ್ರೀತವಾನ್। ಅನನ್ತರಂ ಮಂತ್ರೀ ನಿರಾಶಯಾ ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತ್ಯ ನಿವೇದಿತವಾನ್। ಮಹಾರಾಜಃ ಉಕ್ತವಾನ್- ಭವತು ಭವಾನ್ ಏತದ್ ಶಿರಃ ದಾನರೂಪೇಣ ದದಾತು। ಇತಿ। ಪುನಃ ಮಂತ್ರೀ ವಿಪಣೀಮ್ ಗತವಾನ್। ತತ್ರ ಸರ್ವಾಣ ಉಕ್ತವಾನ್- ಭೋಃ ಏತದ್ ಶಿರಃ ದಾನರೂಪೇಣ ದದಾಮಿ। ಸ್ವೀಕುರ್ವನ್ತು- ಸ್ವೀಕುರ್ವನ್ತು। ಪರನ್ತು ಕೋಪಿ ನ ಸ್ವೀಕೃತವಾನ್। ಮಂತ್ರೀ ಆಗತ್ಯ-ಮಹಾರಾಜಂ ಸರ್ವಂ ನಿವೇದಿತವಾನ್। ಮಹಾರಾಜಃ ಉಕ್ತವಾನ್- ಇದಾನೀಂ ಜ್ಞಾತವಾನ್ ಖಲು। ಯಾವತ್ ಜೀವಾಮಃ ತಾವದೇವ ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯ ಮಹತ್ವಂ ಭವತಿ। ಜೀವಾಭಾವೇ ಮನುಷ್ಯಶರೀರಂ ವ್ಯರ್ಥಂ ಭವತಿ। ತದಾ ಶಿರಸಃ ಅಪಿ ಮಹತ್ವಂ ನ ಭವತಿ। ಅತಃ ಜೀವಿತಕಾಲೇಏವ ವಯಂ ಯದಿ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾನಾಂ ಪಾದಾರಬಿನ್ದಯೋಃ ಶಿರಃ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಆಶೀರ್ವಾದಂ ಸ್ವೀಕುರ್ಮಃ ತರ್ಹಿ ಜೀವನಂ ಸಾರ್ಥಕಂ ಭವತಿ। ಏತತ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಂತ್ರೀ ಸಮಾಹಿತಃ ಅಭವತ್।

ಕಥಾಯಯಾಃ ಅರ್ಥಂ ಜ್ಞಾತವನ್ತಃ ಖಲು।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಃ- ಇತಿ ತಿಲಕಃ ಉಕ್ತವಾನ್।
ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಅಛಿ- ಈ ತಿಲಕ ಕಹಲನ್ಹಿ।

ಏತದೈವ ವಾಕ್ಯಂ ವಯಂ ಪರಿವರ್ತನಂ ಕೃತ್ವಾ ವಕ್ತುಂ ಶಕ್ನುಮಃ।

ಮಾತಾ ಉಕ್ತವತೀ ಯತ್ ಏಕಾಗ್ರತಯಾ ಪಠತು।
ಮಾತಾ ಕಹಲನ್ಹಿ ಜೇ ಏಕಾಗ್ರತಾಸಂ ಪಢೂ।

ಶಿಕ್ಷಕಃ ಉಕ್ತವಾನ್ ಯತ್ ದ್ವಾರಂ ಪಿದಧಾತು।
ಶಿಕ್ಷಕ ಕಹಲನ್ಹಿ ಜೇ ದ್ವಾರ ಸಟಾ ದಿಅ।

ಅಹಂ ವದಾಮಿ ಯತ್ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಪಠತು।
ಹಮ ಬಜೈತ ಛೀ ಜೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಢೂ।

ಸೇವಕಂ ವದತಿ ಯತ್ ದ್ವೀಪಂ ಜ್ವಾಲಯತು।
ಸೇವಕ ಕಹೈತ ಛಥಿ ಜೇ ದೀಪ ಜಡಾಊ।

ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ।

ವೈದ್ಯಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್ ಯತ್ ಫಲಂ ಖಾದತು।
ವೈದ್ಯ ಕಹಲನ್ಹಿ ಜೇ ಫಲ ಖಾಊ।
ವೈದ್ಯಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್ ಯತ್ ಸತ್ಯಂ ವದ ಧರ್ಮಂ ಚರ।
ವೈದ್ಯ ಕಹಲನ್ಹಿ ಜೇ ಸತ್ಯ ಬಾಜೂ ಧರ್ಮ ಪರ ಚಲೂ।

ಬಾಲಕಃ ಶಾಲಾಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಬಾಲಾಕ ಪಾಠಶಾಲಾ ಜಾಇತ ಛಥಿ।

ಅಹಮಪಿ ಶಾಲಾಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಹಮ ಸೇಹೋ ಪಾಠಶಾಲಾ ಜಾಇತ ಛೀ।

ಅಹಂ ಚಾಯಂ ಪಿಬಾಮಿ। ಅಹಮಪಿ ಚಾಯಂ ಪಿಬಾಮಿ।
ಹಮ ಚಾಹ ಪಿಬೈತ ಛೀ। ಹಮ ಸೇಹೋ ಚಾಹ ಪಿಬೈತ ಛೀ।

ರೋಗೀ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅಹಮಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ।
ರೋಗೀ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ಜಾಇತ ಛಥಿ। ಹಮ ಸೇಹೋ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ಜಾಇತ ಛೀ।

ಮಮ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ। ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಕಃ/ ಯುವಕಃ/ ದೇಶಭಕ್ತಃ ಅಸ್ಮಿ।
ಅಹಂ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್/ ಕ್ರೀಡಾಪಟು/ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಮರ ನಾಮ ಗಜೇನ್ದ್ರ ಛೀ। ಹಮ ಶಿಕ್ಷಕ/ ಯುವಕ/ ದೇಶಭಕ್ತ ಛೀ।
ಹಮ ಬುದ್ಧಿಮಾನ/ ಕ್ರೀಡಾಪಟು/ ಬ್ರಹ್ಮ ಛೀ।
ಕೃಷ್ಣಫಲಕೇ ಕತಿಚನ್ ಶಬ್ದಾಃ ಸನ್ತಿ।

ಅಹಂ ವೈದ್ಯಃ/ ಕೃಷಕಃ/ ಚಾಲಕಃ/ ಗಾಯಿಕಾ/ ವೈಜ್ಞಾನಿಕಃ/ ಧನಿಕಃ/ ಅಧ್ಯಾಪಕಃ/ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಮ ವೈದ್ಯ/ ಕೃಷಕ/ ಚಾಲಕ/ ಗಾಯಿಕಾ/ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ/ ಧನಿಕ/ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಛೀ।

ಭವಾನ್ ಶಿಕ್ಷಕಃ ಅಸ್ತಿ। ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಕಃ ಅಸ್ಮಿ।
ಅಹಾಂ ಶಿಕ್ಷಕ ಛೀ। ಹಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಛೀ।

ಅಹಂ ನಾಯಕಃ ಅಸ್ಮಿ। ವಯಂ ನಾಯಕಾಃ ಸ್ಮಃ।
ಹಮ ನಾಯಕ ಛೀ। ಹಮ ಸಭ ನಾಯಕ ಛೀ।

ಅಹಂ ದೇಶಭಭಕ್ತಃ ಅಸ್ಮಿ। ವಯಂ ದೇಶಭಕ್ತಾಃ ಸ್ಮಃ।
ಹಮ ದೇಶಭಕ್ತ ಛೀ। ಹಮ ಸಭ ದೇಶಭಕ್ತ ಛೀ।

ಅಹಂ ಭಾರತೀಯಃ ಅಸ್ಮಿ। ವಯಂ ಭಾರತೀಯಾಃ ಸ್ಮಃ।
ಹಮ ಭಾರತೀಯ ಛೀ। ಹಮ ಸಭ ಭಾರತೀಯ ಛೀ।

ಅಹಂ ಗಾಯಕಃ ಅಸ್ಮಿ। ವಯಂ ಗಾಯಕಾಃ ಸ್ಮಃ।
ಹಮ ಗಾಯಕ ಛೀ। ಹಮ ಸಭ ಗಾಯಕ ಛೀ।

ಅಹಂ ವೈದ್ಯಃ ಅಸ್ಮಿ। ವಯಂ ವೈದ್ಯಾಃ ಸ್ಮಃ।
ಹಮ ವೈದ್ಯ ಛೀ। ಹಮ ಸಭಾ ವೈದ್ಯ ಛೀ।

ವಾರ್ತಾ

-ಹರಿಓಮ್।
-ಹರಿಃ ಓಮ್। ಶ್ರೀಧರಃ ಖಲು।
-ಆಮ್।
-ಅಹಂ ಲಲಿತಕುಮಾರಃ ವದಾಮಿ।
-ಅಹೋ ಲಲಿತಕುಮಾರಃ। ಕುತಃ ವದತಿ।
-ಅಹಂ ಭೋಪಾಲತಃ ವದಾಮಿ। ಭವಾನ್ ಇದಾನೀಂ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
-ಅಹಂ ಬೇಙ್ಗಲೂರ ನಗರೈವ ಅಸ್ಮಿ।
-ಬೇಙ್ಲೂರನಗರೇ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ।
-ಗಿರಿನಗರೈವ ಅಸ್ಮಿ।
-ತನ್ನಮಾ ಗೃಹೈವ ಅಸ್ತಿ।
-ಗೃಹತಃ ಪ್ರಸ್ಥಿತವಾನ್। ಮಾರ್ಗೇ ಅಸ್ಮಿ।
-ಏವಂ ಭವನ್ತಃ ಸರ್ವೇ ಕಥಂ ಸನ್ತಿ।
-ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಕುಶಲಿನಃ। ಭವನ್ತಃ।
-ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಕುಶಲಿನಃ ಸ್ಮಃ।
-ಏವಂ ಕಃ ವಿಶೇಷಃ।
-ವಿಶೇಷಃ ಕೋಪಿ ನಾಸ್ತಿ। ಕುಶಲ ವಾರ್ತಾಂ ಜ್ಞಾತಮೇವ ದೂರಭಾಷಂ ಕೃತವಾನ್। ಏವಂ ಧನ್ಯವಾದಃ।
-ನಮೋನಮಃ।

ಚಾಕಲೇಹಃ। ಚಾಕಲೇಹಮ್ ಇಚ್ಛನ್ತಿ।
ಚಾಕಲೇಟ। ಚಾಕಲೇಟ ಲೇಬಾಕ ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ।
ಆಮ್। ಇಚ್ಛಾಮಃ।
ಹಂ। ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ।
ಅತ್ರ ಕಾ ಇಚ್ಛತಿ। ಯದಿ ಚಾಕಲೇಹಮ್ ಇಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಅತ್ರ ಆಗಚ್ಛತು।
ಏತಏ ಕೀ ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ। ಜೌಂ ಚೖಕಲೇಟ ಲೇಬಾಕ ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ ತಖನ ಏತಏ ಆಊ।

ಯದಿ ಅಹಂ ತತ್ರ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ಭವಾನ್ ದದಾತಿ ವಾ।
ಜೌಂ ಹಮ ಓತಏ ಅಬೈತ ಛೀ ಅಹಾಂ ದೇಬ ಕೀ।

ಆಮ್। ಅವಶ್ಯಂ ದದಾಮಿ।
ಹಂ। ಅವಶ್ಯ ದೇಬ।

ಧನ್ಯವಾದಃ।
ಧನ್ಯವಾದ।

ಸ್ವಾಗತಮ್।
ಸ್ವಾಗತ ಅಛಿ।

ಫಲಮ್ ಇಚ್ಛನ್ತಿ।
ಫಲಕ ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ?

ಆಮ್। ಇಚ್ಛಾಮಃ।
ಹಂ। ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ।

ಕಃ ಫಲಮ್ ಇಚ್ಛತಿ।
ಕೇ ಫಲಕ ಇಚ್ಛಾ ಕರೈತ ಅಛಿ।

ಅಹಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಿ।
ಹಮ ಇಚ್ಛಾ ಕರೈತ ಛೀ।

ಯದಿ ಫಲಮ್ ಇಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಅತ್ರ ಆಗಚ್ಛತು।
ಜೌಂ ಫಲಕ ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ ತಖನ ಏತಏ ಆಊ।

ಯದಿ ಅಹಮ್ ಅತ್ರೈವ ಭವಾಮಿ ತರ್ಹಿ ತತ್ ಫಲಂ ನ ದದಾತಿ ವಾ।
ಜೌಂ ಹಮ ಏತಹಿ ರಹೈತ ಛೀ ತಖನ ಅಹಾಂ ಫಲ ನಹಿ ದೇಬ ಕೀ?

ನ ದದಾಮಿ। ಯದಿ ಫಲಮ್ ಆವಶ್ಯಕಮ್ ಅತ್ರ ಆಗಚ್ಛತು।
ನಹಿ ದೇಬ। ಜೌಂ ಫಲ ಆವಶ್ಯಕ ಅಛಿ ತಖನ ಏತಏ ಆಊ।

ಆಗಚ್ಛಾಮಿ।
ಅಬೈತ ಛೀ।

ಸ್ವೀಕರೋತು।
ಸ್ವೀಕಾರ ಕರೂ।

ಧನ್ಯವಾದಮ್।
ಧನ್ಯವಾದ।

ಸ್ವಾಗತಮ್।
ಸ್ವಾಗತ ಅಛಿ।

ಪಿಪಾಸಾ ಅಸ್ತಿ ವಾ।
ಪಿಯಾಸ ಲಾಗಲ ಅಛಿ ಕೀ?

ನ ಪಿಪಾಸಾ ನಾಸ್ತಿ।
ನಹಿ। ಪಿಯಾಸ ನಹಿ ಲಾಗಲ ಅಛಿ।

ಅಸ್ತಿ।
ಲಾಗಲ ಅಛಿ।

ಕಸ್ಯ ಪಿಪಾಸಾ ಅಸ್ತಿ।
ಕಿನಕಾ ಪಿಯಾಸ ಲಾಗಲ ಛನ್ಹಿ।

ಯದಿ ಪಿಪಾಸಾ ಅಸ್ತಿ ತರ್ಹಿ ಜಲಂ ಪಿಬತು।
ಜೌಂ ಪಿಯಾಸ ಲಾಗಲ ಅಛಿ ತಖನ ಜಲ ಪೀಬೂ।

ಆಗಚ್ಛತು। ಸ್ವೀಕರೋತು।
ಆಊ। ಪೀಬೂ।

ಧನ್ಯವಾದಃ।
ಧನ್ಯವಾದ।

ಯದಿ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಭವಾನ್ ಕಿಂ ಕರೋತಿ।
ಜೌಂ ಬಾಘ ಆಏತ ತಂ ಅಹಾಂ ಕೀ ಕರಬ।

ಯದಿ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಅಹಂ ವ್ಯಾಘ್ರಂ ತಾಡಯಾಮಿ।
ಜೌಂ ಬಾಘ ಆಏತ ತಂ ಹಮ ಓಕರಾ ಮಾರಬ।

ಯದಿ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಅಹಂ ತತ್ರೈವ ಉಪವಿಶಾಮಿ।
ಜೌಂ ಬಾಘ ಆಏತ ತಂ ಹಮ ಓತಹಿ ಬೈಸಲ ರಹಬ।

ಯದಿ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಅಹಂ ಧಾವಾಮಿ।
ಜೌಂಂ ಬಾಘ ಆಏತ ತಂ ಹಮ ಭಾಗಬ।

ಯದಿ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಅಹಂ ಶವಾಸನಂ ಕರೋಮಿ।
ಜೌಂ ಬಾಘ ಆಏತ ತಂ ಹಮ ಶವಾಸನ ಕರಬ।

ಭವಾನ್ ಕಿಮ ಕರೋತಿ? ಭವತೀ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ?
ಅಹಾಂ ಕೀ ಕರಬ? ಅಹಾಂ ಕೀ ಕರಬ?

ಯದಿ ಅಹಂ ವಿದೇಶಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ತರ್ಹಿ ಅಹಂ ತತ್ರ ಜನಾನಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಪಾಠಯಾಮಿ।
ಜೌಂ ಹಮ ವಿದೇಶ ಜಾಏಬ ತಖನ ಹಮ ಲೋಕ ಸಭಕೇಂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಢಾಏಬ।

ಯದಿ ಮಾತಾ ತರ್ಜಯತಿ ತರ್ಹಿ ಅಹಂ ಪಿತರಮ್ ಆಶ್ರಯಾಮಿ।
ಜೌಂ ಮಾತಾ ಮಾರೈತ ಛಥಿ ತಖನ ಹಮ ಪಿತಾಕ ಶರಣಮೇ ಜಾಇತ ಛೀ।

ಭವನ್ತಃ ತರ್ಹಿ ಯೋಜಯನ್ತಿ।

ಯದಿ ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ ತರ್ಹಿ ದದಾತು।
ಜೌಂ ಧನ ಅಛಿ ತಖನ ದಿಅ।

ಯದಿ ವೃಷ್ಟಿಃ ಭವತಿ ತರ್ಹಿ ಶಸ್ಯಾನಿ ಆರೋಪಯತು।
ಜೌಂ ಬರಖಾ ಹೋಏ ತಖನ ಫಸಿಲ ರೋಪೂ।

ಯದಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಆಗಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ಸಮ್ಯಕ ಪಠತಿ।
ಜಖನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಬೈತ ಅಛಿ ತಖನ ನೀಕ ಜೇಕಾಂ ಪಢೈತ ಅಛಿ।

ಯದಿ ಜಲಮ್ ಅಸ್ತಿ ತರ್ಹಿ ಸ್ನಾನಂ ಕರೋತಿ।
ಜಖನ ಜಲ ರಹೈತ ಅಛಿ ತಖನ ಸ್ನಾನ ಕರೈತ ಛಥಿ।

ಯದಿ ಪ್ರವಾಸಂ ಕರೋಮಿ ತರ್ಹಿ ಜ್ಞಾನಂ ಸಮ್ಪಾದಯಾಮಿ।
ಜೌಂ ಪ್ರವಾಸ ಕರಬ ತಖನ ಜ್ಞಾನಕ ಸಮ್ಪಾದನ ಕಏ ಸಕಬ।

ಯದಿ ಶಾನ್ತಿಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಿ ತರ್ಹಿ ಭಗವದಗೀತಾಂ ಪಠಾಮಿ।
ಜಖನ ಶಾನ್ತಿಕ ಇಚ್ಛಾ ಹೋಇತ ಅಛಿ ಭಗವದಗೀತಾ ಪಢೈತ ಛೀ।

ಯದಿ ಜ್ಞಾನಮ್ ಇಚ್ಛತಿ ತರ್ಹಿ ವೇದಂ ಪಠತು।
ಜೌಂ ಜ್ಞಾನಕ ಇಚ್ಛಾ ಅಛಿ ತಖನ ವೇದ ಪಢೂ।

ಯದಿ ದೇಶಸೇವಾಂ ಕರೋತಿ ತರ್ಹಿ ಸಂತೋಷಃ ಭವತಿ।
ಜಖನ ದೇಶಸೇವಾ ಕರೈತ ಛೀ ತಖನ ಸಂತೋಷ ಭೇಟೈತ ಅಛಿ।

ಯದಿ ಉತ್ತಮಾ ಲೇಖನೀ ಅಸ್ತಿ ತರ್ಹಿ ಮಮ ಕೃತೇ ದದಾತು।
ಜೌಂ ಉತ್ತಮ ಕಲಮ ಅಛಿ ಹಮರಾ ಲೇಲ ದಿಅ।

ಯದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಪಠತಿ ತರ್ಹಿ ಆನನ್ದಃ ಭವತಿ।
ಜಖನ ಸಂಸ್ಕೃರ ಪಢೈತ ಛೀ ತಖಖನ ಆನನ್ದ ಪಬೈತ ಛೀ।
NEW LESSON

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ
(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ

ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।

ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ತಥಾ ವಾಚೋ
ಯಥಾ ವಾಚಸ್ತಥಾ ಕ್ರಿಯಾ।
ಚಿತ್ತೇ ವಾಚಿ ಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಚ
ಮಹತಾ ಮೇಕರೂಪತಾ॥

ಇದಾನೀಮ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ತಾತ್ಪರ್ಯಮ್ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಲೋಕೇ ವಿವಿಧಾಃ ಜನಾಃ ಭವನ್ತಿ- ಸಜ್ಜನಾಃ-ದುರ್ಜನಾಃ ಚ। ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ವಿಚಾರಃ ಯಃ ಭವತಿ ಸಾ ಏವ ವಾಣೀ ಭವತಿ ಯಥಾ ವಿಚಾರಃ ಭವತಿ ತಥಾ ವಾಣೀ ಭವತಿ-ಯಥಾ ವಾಣೀ ಭವತಿ ತಥಾ ತೇಷಾಂ ವ್ಯವಹಾರಃ ಭವತಿ- ತೇ ಯಥಾ ಚಿನ್ತಯನ್ತಿ ತಥೈವ ವದನ್ತಿ- ಯಥಾ ವದನ್ತಿ ತಥೈವ ವ್ಯವಹಾರೇ ಆಚರನ್ತಿ- ಅತಃ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ವಿಚಾರಃ ವಾಣೀ ಅನನ್ತರಂ ವ್ಯವಹಾರಃ ಚ ಸಮಾನಾಃ ಭವನ್ತಿ। ಏತಏವ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಃ ಅಸ್ತಿ।

ಯದಿ ತಪಂ ಕರೋತಿ ತರ್ಹಿ ಮೋಕ್ಷಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ಯದಿ ತಪ ಕರಬ ತಂ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋಏತ।
ಅಹಂ ದಶವಾದನೇ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ದಸ ಬಜೇ ಸುತೈತ ಛೀ।
ಷಡ್ವಾದನೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ। ಛಃಬಜೇ ಉಠೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ದಶವಾದನತಃ ಷಡ್ವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ದಸಬಜೇಸಂ ಛಃ ಬಜೇ ಧರಿ ಸುತೈತ ಛೀ।

ಭವಾನ್ ಕದಾ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಸುತೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕದಾ ಅಧ್ಯಯನಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಅಧ್ಯಯನ ಕರೈತ ಛೀ।
ಭವತೀ ಕದಾ ಕ್ರೀಡತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಖೇಲಾಇತ ಛೀ।
ಗಜೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ದಿನಚರೀ

೦೫೦೦ – ೦೬೦೦ ಯೋಗಾಸನಂ
ಅಧ್ಯಯನಮ್
ಸ್ನಾನಮ್
ಪೂಜಾ
ಜಲಪಾನಮ್
ಗೃಹಕಾರ್ಯಮ್
ವಿದ್ಯಾಲಯಃ
ಕ್ರೀಡಾ
ಅಭ್ಯಾಸಃ
ಭೋಜನಮ್
೧೦೦೦ ನಿದ್ರಾ
ಸೋಮವಾಸರತಃ ಶುಕ್ರವಾಸರಪರ್ಯನ್ತಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಅಸ್ತಿ।ಸೋಮದಿನಸಂ ಶುಕ್ರದಿನ ಧರಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಛಿ।
ಫೇಬ್ರುಅರೀತಃ ಮಈಮಾಸಂ ಪರ್ಯನ್ತಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಅಸ್ತಿ। ಫರಬರೀಸಂ ಮಈ ಮಾಸ ಧರಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಛಿ।
ಭಾರತದೇಶಃ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀತಃ ಕಶ್ಮೀರಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಭಾರತದೇಶ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀಸಂ ಕಶ್ಮೀರ ಧರಿ ಅಛಿ।
ರಾಜಧಾನೀ ಏಕ್ಸಪ್ರೇಸ ದಿಲ್ಲೀತಃ ಮುಮ್ಬಈನಗರಂಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಗಚ್ಛತಿ। ರಾಜಧಾನೀ ಏಕ್ಸಪ್ರೇಸ ದಿಲ್ಲೀಸಂ ಮುಮ್ಬಇ ಧರಿ ಜಾಇತ ಅಛಿ।

ಧನ್ಯವಾದಃ। ಪುನರ್ಮಿಲಾಮಃ। ಧನ್ಯವಾದ। ಫೇರ ಭೇಂಟ ಹೋಏತ।

ಸುನ್ದರಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಸುನ್ದರ ಕತಏ ಅಛಿ।
ಆಗತ್ ಶ್ರೀಮನ್। ಆಊ ಶ್ರೀಮಾನ್।
ಜಾನಾತಿ-ಕಃ ಸಮಯಃ। ಜನೈತ ಛೀ- ಕೀ ಸಮಯ ಅಛಿ।
ಕುತ್ರ ಗತವಾನ। ಕತಏ ಗೇಲಾಹ।
ಸಾರ್ಧ ಪಂಚವಾದನಮ್। ಏತಾವತ ಕಾಲಪರ್ಯನ್ತಮ್। ಸಾಢೇ ಪಾಂಚ। ಏಖನ ಧರಿ?
ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ ಆಸೀತ್? ಕೀ ಕರೈತ ಛಲಹುಂ?
ಅತ್ರೈವ ಆಸನ್। ಶ್ರೀಮನ್। ಬಹಿಃ। ಏತಹಿ ಛಲಹುಂ। ಶ್ರೀಮಾನ್। ಬಾಹರಮೇ।
ಹನ್ಯತಂ ಮಾ ವದತು। ಝೂಠ ನಹಿ ಬಾಜೂ।
ಕದಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯಂ ಆಗತವಾನ್। ಕಖನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಅಏಲಹುಂ?
ಸಾರ್ಧ ನವವಾದನೇ। ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇ।
ತದಾ ಕಿಂ ಕೃತವಾನ್? ತಖನ ಕೀ ಕಏಲಹುಂ?
ಸ್ವಚ್ಛತಾಂ ಕೃತವಾನ್। ಸಾಫ-ಸಫಾಈ ಕಏಲಹುಂ।
ಕದಾ। ಕಖನ?
ನವವಾದನತಃ ಸಾರ್ಧನವವಾದನಪರ್ಯನ್ತಮ್। ನೌ ಬಜೇಸಂ ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇ ಧರಿ।
ತತಃ ಕಿಂ ಕೃತವಾನ್। ತಕರ ಬಾದ ಕೀ ಕಏಲಹುಂ?
ತತಃ ಸಾರ್ಧಏಕಾದಶವಾದನೇ ಚಾಯಪಾನಾರ್ಥಂ ಗತವಾನ್। ತಕರ ಬಾದ ಚಾಹಪಾನಿಕ ಲೇಲ ಗೇಲಹುಂ।
ತತಃ ಕದಾ ಆಗತವಾನ್। ತಕರ ಬಾದ ಕಖನ ಅಏಲಹುಂ?
ಸಪಾದದ್ವಾದಶವಾದನೇ। ಸಬಾಬಾರಹ ಬಜೇ।
ತನ್ನೈವ ಸಾರ್ಧಏಕಾದಶವಾದನತಃ ಸಾರ್ಧ ದ್ವಾದಶವಾದನಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಅಪಿ ಚಾಯಂ ಪೀತವಾನ್ ವಾ। ತಕರ ಬಾದ ಸಾಢೇ ಏಗಾರಹ ಬಜೇಸಂ ಸಾಢೇ ಬಾರಹ ಬಜೇ ಧರಿ ಸೇಹೋ ಚಾಹೇ ಪಿಬೈತ ರಹಲಹುಂ ಕೀ?
ತತಃ ಕಿಮ್ ಕೃತವಾನ್? ತಕರ ಬಾದ ಕೀ ಕಏಲಹುಂ?
ದ್ವಿವಾದನತಃ ತ್ರಿವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ಭೋಜನವಿರಾಮಃ ತದಾ ಭೋಜನಂ ಕೃತವಾನ್ ಖಲು। ದೂ ಬಜೇಸಂ ತೀನ ಬಜೇ ಧರಿ ಭೋಜನವಿರಾಮ ಛಲ ತಖನ ಭೋಜನ ಕಏಲಹುಂ ನಞಿ?
ಆಮ್ ಸತ್ಯಮ್। ಹಂ ಠೀಕ।
ತ್ರಿವಾದನತಃ ಚತುರ್ವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ವಸ್ತಾನಿ ಏವ ಮಿತ್ರಾ ಕೃತವಾನ್, ಉದ್ಯಾನೇ ವಿಹಾರಂ ಕೃತವಾನ್। ತೀನ ಬಜೇಸಂ ಚಾರಿ ಬಜೇ ಧರಿ ಮಿತ್ರತ ಕಏಲಹುಂ, ಉದ್ಯಾನ ವಿಹಾರ ಕಏಲಹುಂ।
ತಥಾ ನೈವ ಶ್ರೀಮನ್। ತ್ರಿವಾದನತಃ ಚತುರ್ವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ಪತ್ರಾಣಿ ಸಂಚಿಕಾಷು ಸ್ಥಾಪಿತವಾನ್। ತೇನಾ ನಞಿ ಅಛಿ ಶ್ರೀಮಾನ್। ತೀನ ಬಜೇಸಂ ಚಾರಿ ಬಜೇ ಧರಿ ಪತ್ರಸಭ ಸಂಚಿಕಾಮೇ ರಖಲಹುಂ।
ಸರ್ವಮಪಿ ಜಾನಾಮಿ। ಸಭಟಾ ಜನೈತ ಛೀ।
ಸ್ವಾರಭ್ಯಾಂ ಅಹಂ ಸಾರ್ಧನವವಾದನತಃ ಭವಾನ್ ಕಿಂ ಕಿಂ ಕರೋತಿ ಇತಿ ಅಹಮ್ ಏವ ಪರೀಕ್ಷಾಂ ಕರೋಮಿ। ಕಾಲ್ಹಿಸಂ ಹಮ ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇಸಂ ಅಹಾಂ ಕೀ ಕೀ ಕರೈತ ಛೀ ಈ ಹಮ ಅಪನೇಸಂ ನಿರೀಕ್ಷಣ ಕರಬ।
ಯದಿ ಆಲಸ್ಯಂ ದರ್ಶಸ್ಯಸಿ ತರ್ಹಿ ಉದ್ಯೋಗಾತ್ ನಿಷ್ಕಾಸಯಾಮಿ। ಯದಿ ಆಲಸ್ಯ ದೇಖಾಯಬ ತಂ ರೋಜಗಾರಸಂ ಹಮ ನಿಕಾಲಿ ದೇಬ।
ಗಚ್ಛತು। ಜಾಊ।
ಭವತ್ಸು ಪ್ರತಿದಿನಂ ಯೋಗಾಸನಂ ಕೇ ಕೇ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಅಹಾಂಮೇ ಸಂ ಕೇ ಕೇ ಸಭ ದಿನ ಯೋಗಾಸನ ಕರೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಕರೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕರೈತ ಛೀ।
ಅವಶ್ಯಂ ಕರೋತು। ಅವಶ್ಯ ಕರೂ।
ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಂ ಕರೋತು। ಆಇಸಂ ಶುರೂ ಕಏ ಸಭದಿನ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಕರೂ।
ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಮಾಸ್ತು। ಆಇಸಂ ನಹಿ।
ಶ್ವಃಆರಭ್ಯ ಯೋಗಾಸನಂ ಕರೋತು। ಕಾಲ್ಹಿಸಂ ಶುರೂ ಕಏ ಯೋಗಾಸನ ಕರೂ।
ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಭವನ್ತಃ ಕಿಂ ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಆಇಸಂ ಆರಮ್ಭ ಕಏ ಅಹಾಂ ಸಭ ಕೀ ಕೀ ಕರಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಅಧಿಕಂ ನ ಕ್ರೀಡಾಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಬೇಶೀ ನಹಿ ಖೇಲಾಏಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಆಲಸ್ಯಂ ತ್ಯಜಾಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಆಲಸ್ಯ ತ್ಯಾಗಿ ದೇಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಸತ್ಯಂ ವದಾಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಆಲಸ್ಯ ತ್ಯಾಗಿ ದೇಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಯೋಗಾಸನಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಯೋಗಾಸನ ಕರಬ।
ಪರಶ್ವಃ ಆರಭ್ಯ। ಪ್ರಸೂಸಂ ಆರಮ್ಭ ಕಏ।
ಅಹಮ್ ಅರ್ಜುನಸ್ಯಕೃತೇ ಚಮಷಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಅರ್ಜುನಕಲೇಲ ಚಮ್ಮಚ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಯತೀನ್ದ್ರಸ್ಯ ಕೃತೇ ಸುಧಾಖಣ್ಡಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಅರ್ಜುನಕ ಲೇಲ ಚೖಕ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಜಯನ್ತಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕಾರಯಾನಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಜಯನ್ತಕ ಲೇಲ ಕಾರ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ವಿದಿಶಾಯಾಃ ಕೃತೇ ದೂರವಾಣೀಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ವಿದಿಶಾಕ ಲೇಲ ಟೇಲೀಫೋನ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಪತ್ರಿಕಾಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಪತ್ರಿಕಾ ದೈತ ಛೀ।
ಭವನ್ತಃ ಮಮ ಕೃತೇ ಕಿಂ ಕಿಂ ಯಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಹಾಂಸಭ ಹಮರಾ ಲೇಲ ಕೀ ಕೀ ದಏ ರಹಲ ಛೀ।
ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಿಕಾಯಾಃ ಕೃತೇ ಚಮಷಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಶಿಕ್ಷಿಕಾ ಲೇಲ ಚಮ್ಮಚ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಭವತ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ಪತ್ರಿಕಾಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಅಹಾಂಕ ಲೇಲ ಪತ್ರಿಕಾ ದೈತ ಛೀ।
ಜಯನ್ತ-ಜಯನ್ತಸ್ಯ ಕೃತೇ। ಜಯನ್ತ-ಜಯನ್ತಕ ಲೇಲ।
ವಿದಿಶಾ-ವಿದಿಶಾಯಾಃ ಕೃತೇ। ವಿದಿಶಾ-ವಿದಿಶಾಕ ದೇಲ।
ಲತಾ ಗೋಪಾಲಸ್ಯ ಕೃತೇ ಮಧುರಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಗೋಪಾಲಕ ಲೇಲ ಮಧುರ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಶಿಕ್ಷಕಸ್ಯ ಕೃತೇ ಪುಸ್ತಕಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಶಿಕ್ಷಕಕ ಲೇಲ ಪುಸ್ತಕ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಪುಷ್ಪಾಯಾಃ ಕೃತೇ ಸೂಚನಾಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಪುಷ್ಪಾಕ ಲೇಲ ಸೂಚನಾ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಭಗಿನ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ಧನಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಬಹಿನಕ ಲೇಲ ಧನ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಶ್ರೀಮತ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ಉಪಾಯನಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಶ್ರೀಮತಿಕ ಲೇಲ ಪಹಿರನಾ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಮಿತ್ರಸ್ಯ ಕೃತೇ ಸಂದೇಶಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಮಿತ್ರಕ ಲೇಲ ಸಂದೇಶ ದೈತ ಅಛಿ।
ಮಾತಾ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕಿಂ ಕಿಂ ದದಾತಿ? ಮಾತಾ ಪುತ್ರಕ ಲೇಲ ಕೀ ಕೀ ದೈತ ಛಥಿ?
ಕಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕಿಂ ಕಿಂ ಯಚ್ಛನ್ತಿ? ಕಕರಾ ಲೇಲ ಕೀ ಕೀ ದೈತ ಛಥಿ?
ಅಹಂ ಯಥಾ ಕರೋಮಿ ಭವಾನ್ ತಥಾ ಕರೋತು। ಹಮ ಜೇನಾ ಕರೈತ ಛೀ ಅಹಾಂ ತೇನಾ ಕರೂ।
ಅಹಂ ಲಿಖಾಮಿ। ಹಮ ಲಿಖೈತ ಛೀ।
ವಿದಿಶೇ ಆಗಚ್ಛತು। ವಿದಿಶಾ ಆಊ।
ಅಹಂ ಯಥಾ ಲಿಖಾಮಿ ತಥಾ ಲಿಖತಿ ವಾ। ಹಮ ಜೇನಾ ಲಿಖೈತ ಛೀ ತೇನಾ ಲಿಖಬ ಕೀ।
ಆಮ್। ಹಂ।
ಲಿಖತು। ಲಿಖೂ।
ಅಹಂ ಯಥಾ ಲಿಖಾಮಿ ತಥಾ ವಿದಿಶಾ ಲಿಖತಿ। ಹಮ ಜೇನಾ ಲಿಖೈತ ಛೀ ತೇನಾ ವಿದಿಶಾ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।
ಚೈತ್ರಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಚೈತ್ರಾ ಉಠೂ।
ಅಹಂ ಯಥಾ ವದಾಮಿ ತಥಾ ಭವತೀ ಕರೋತಿ ವಾ। ಹಮ ಜೇನಾ ಬಜೈತ ಛೀ ಅಹಾಂ ತೇನಾ ಕರಬ ಕೀ?
ಕ್ಷೀರಃ ಹಸ್ಪೃಶ್ಯತು। ಕಣ್ಡುಯನಂ ಕರೋತು। ಖೀರಕೇಂ ಹಾಥಸಂ ಡೋಲಾಊ।
ಉಪನೇತ್ರಂ ಸಮ್ಯಕ ಕರೋತು। ಚಶ್ಮಾ ಠೀಕ ಕರೂ।
ಕರ್ಣಂ ಸ್ಪೃಶ್ಯತು। ಕಾನ ಸ್ಪರ್ಶ ಕರೂ।
ಕಾಲಿದಾಸಃ ಯಥಾ ಕಾವ್ಯಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ಕೋಪಿ ನ ಲಿಖತಿ। ಕಾಲಿದಾಸ ಜೇನಾ ಕಾವ್ಯ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಕ್ಯೋ ನಹಿ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ಚಿತ್ರಕಾರಃ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ಕಃ ಲಿಖತಿ। ಜೇಹನ ಚಿತ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ ತೇಹನ ಕೇ ಬನಬೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ಚಿತ್ರಾ ಅಭಿನಯಂ ಕರೋತಿ ತಥಾ ಯತೀನ್ದ್ರಃ ನ ಕರೋತಿ। ಜೇಹನ ಅಭಿನಯ ಚಿತ್ರಾ ಕರೈತ ಛಥಿ ತೇಹನ ಯತೀನ್ದ್ರ ನಹಿ ಕರೈತ ಛಥಿ।
ಅಹಂ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಯಥಾ ತಥಾ ಯೋಜಯನ್ತಿ।

ರಮಾ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ। ಗೀತಾ ಅಪಿ ಗಾಯತಿ।
ರಮಾ ಗೀತ ಗಬೈತ ಛಥಿ। ಗೀತಾ ಸೇಹೋ ಗಬೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ರಮಾ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ ತಥಾ ಗೀತಾ ಅಪಿ ಗಾಯತಿ।
ಜೇನಾ ರಮಾ ಗೀತ ಗಬೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಗೀತಾ ಸೇಹೋ ಗಬೈತ ಛಥಿ।
ಭೀಮಃ ಖಾದತಿ। ಕೃಷ್ಣಃ ನ ಖಾದತಿ।
ಯಥಾ ಭೀಮಃ ಖಾದತಿ ತಥಾ ಕೃಷ್ಣಃ ನ ಖಾದತಿ।
ಜೇನಾ ಭೀಮ ಖಾಇತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಕೃಷ್ಣ ನಹಿ ಖಾಇತ ಛಥಿ।
ಸುರೇಶಃ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ। ರಮೇಶಃ ಅಪಿ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ।
ಸುರೇಶ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ। ರಮೇಶ ಸೇಹೋ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ಸುರೇಶಃ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ರಮೇಶಃ ಅಪಿ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ।
ಜೇನಾ ಸುರೇಶ ಚಿತ್ರ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ರಮೇಶ ಸೇಹೋ ಚಿತ್ರ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।
ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ। ಭವತೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ।
ನನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛಥಿ। ಅಹಾಂ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛೀ।
ಯಥಾ ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ ತಥಾ ಭವತೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ।
ಜೇಹನ ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛಥಿ ತೇಹನ ಅಹಾಂ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛೀ।

ಕಥಾ

ರಾಮಪುರೇ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಇತಿ ಕಶ್ಚನ್ ಗೃಹಸ್ಥಃ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಶಾನ್ತಾ। ತದ್ದ್ವೌಯೋ ಅಪಿ ಸರ್ವದಾ ಅಪಿ ಕಲಹಃ ಕುರುತಃ ಸ್ಮ। ಏತೇನ್ ಪಾರ್ಶ್ವಗೃಹಸ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಬಹುಕಷ್ಟಃ ಅನುಭವನ್ತಿ ಸ್ಮ। ಏಕದಾ ತಮ್ ಗ್ರಾಮಂ ಕಶ್ಚನ್ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಆಗತವಾನ್। ಸಃ ಸಿದ್ಧಿಮ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಇತಿ ವಾರ್ತ್ತಾ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಶ್ರುತಾ। ತದಾ ಶಾನ್ತಾ ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಂ ದೃಷ್ಟವತೀ। ಸಾ ವದತಿ- ಭೋಃ ಮಹಾತ್ಮನ್। ಅಸ್ಮಾಕಂ ಗೃಹೇ ಸರ್ವದಾ ಕೋಲಾಹಲಃ ಭವತಿ। ಏತೇನ್ ಅಹಂ ಬಹುಕಷ್ಟಮ್ ಅನುಭವಾಮಿ। ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಮಾಮ್ ಉಪಹಸನ್ತಿ। ಅತಃ ಏತಸ್ಯ ನಿವಾರಣಂ ಕೃಪಯಾ ವದತು। ತದಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ನೇತ್ರೇ ನಿಮೀಲ್ಯ ಕಿಂಚಿತ್ ಕಾಲಮ್ ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ್। ಅನನ್ತರಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಭದ್ರೇ ಚಿನ್ತಾಂ ನ ಕರೋತು। ಏತಸ್ಯ ಪರಿಹಾರಮ್ ಅಹಂ ವದಾಮಿ। ಅಹಂ ಭವತ್ಯೈ ದಿವ್ಯಂ ಜಲಂ ದದಾಮಿ। ಭವತೀ ಗೃಹಂ ಗತ್ವಾ ಏತದ್ ಜಲಂ ಪತ್ಯುಃ ಆಗಮನಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಮುಖೇ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಶತು। ಅನನ್ತರಂ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಜಲಂ ದತ್ತವಾನ್। ಶಾನ್ತಾ ಗೃಹಂ ಗತವತೀ। ಪತ್ಯುಃ ಆಗಮನಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಜಲಂ ಮುಖೇ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಷ್ಟವತೀ। ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಸುಬ್ರಮನ್ಯಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸಮಾಪ್ಯ ಗೃಹಮ್ ಆಗತವಾನ್। ಯದಾ ಗೃಹಮ್ ಆಗತವಾನ್ ತದಾ ಶಾನ್ತಾ ತಸ್ಮೈ ಪಾನೀಯಂ ದತ್ತವತೀ। ಪಾನೀಯಂ ಪೀತ್ವಾ ಸಃ ಕೋಪೇನ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಏತದ್ ಕಿಂ ಪಾನೀಯಮ್- ಏತದ್ ಪಾತುಮ್ ಏವ ನ ಶಕ್ಯತೇ। ಅನನ್ತರಂ ಸಃ ಬಹಿಃ ಗತವಾನ್- ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ್। ಯದ್ಯಪಿ ಶಾನ್ತಾಯಾಃ ಕೋಪಃ ಆಗತಃ ತಥಾಪಿ ಸಾ ಮೌನಮ್ ಉಪವಿಷ್ಟವತೀ- ಯತಃ ತಸ್ಯಾಃ ಮುಖೇ ಯೋಗೀಶ್ವರೇಣ ದತ್ತಂ ದಿವ್ಯಂ ಜಲಮ್ ಆಸೀತ್। ಏವಮೇವ ಕಾನಿಚನ್ ದಿನಾನಿ ಅತೀತಾನಿ। ತೇಷಾಂ ಗೃಹೇ ಕೋಲಾಹಲಃ ಏವ ನ ಶ್ರುಯತಿ ಸ್ಮ। ಏತೇನ್ ಪಾರ್ಶ್ವ ಗೃಹಸ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಂತೋಷಮ್ ಅನುಭವನ್ತಿ ಸ್ಮ। ಏಕ ಮಾಸಾನನ್ತರಂ ಯೋಗಶ್ವರಂ ದತ್ತಂ ಜಲಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್। ಅನನ್ತರಂ ಶಾನ್ತಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಸ್ಯ ಸಮೀಪಂ ಗತವತೀ- ಉಕ್ತವತೀ- ಭೋಃ ಸ್ವಾಮೀ। ಜಲಂ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅತಃ ಪುನಃ ದಿವ್ಯಂ ಜಲಂ ದದಾತು।
ತದಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಮನ್ದಹಾಸಪೂರ್ವಕಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಮಯಾ ದತ್ತಂ ಜಲಂ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಜಲಮ್ ಏವ। ಭವತೀ ಯದಾ ಜಲಂ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಶತಿ ಸ್ಮ ತದಾ ಕಿಮಪಿ ವಕ್ತುಮ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಸ್ಮ। ಏತೇನ ಭವತ್ಯಾಃ ಪತಿಃ ಅಪಿ ಕಿಮಪಿ ವಕ್ತಂೀ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಸ್ಮ। ಯಥಾ ಏಕೇನ್ ಹಸ್ತೇನ್ ಕರತಾರಣಂ ನ ಭವತಿ ತಥಾ ಏಕೇನ್ ಅಪಿ ಕಲಹಂ ನ ಕರ್ತುಂ ಶಕ್ಯತೇ। ತಥಾ ಏವ ಅಹಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಃ, ಅಹಂ ಶ್ರೇಯಾಮ್ ಇತ್ಯಪಿ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಅಪಿ ನ ಭವತಿ। ಏತೇನ್ ಗೃಹೇ ಶಾನ್ತಿಃ ಭವತಿ। ಯೋಗೀಶ್ವರಸ್ಯ ಏತದ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಂತುಷ್ಟಾ ಶಾನ್ತಾ ಗೃಹಂ ಪ್ರತ್ಯಾಗತವತೀ।
NEW LESSON

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ

(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।

ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ತಥಾ ವಾಚೋ
ಯಥಾ ವಾಚಸ್ತಥಾ ಕ್ರಿಯಾ।
ಚಿತ್ತೇ ವಾಚಿ ಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಚ
ಮಹತಾ ಮೇಕರೂಪತಾ॥

ಇದಾನೀಮ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ತಾತ್ಪರ್ಯಮ್ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಲೋಕೇ ವಿವಿಧಾಃ ಜನಾಃ ಭವನ್ತಿ- ಸಜ್ಜನಾಃ-ದುರ್ಜನಾಃ ಚ। ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ವಿಚಾರಃ ಯಃ ಭವತಿ ಸಾ ಏವ ವಾಣೀ ಭವತಿ ಯಥಾ ವಿಚಾರಃ ಭವತಿ ತಥಾ ವಾಣೀ ಭವತಿ-ಯಥಾ ವಾಣೀ ಭವತಿ ತಥಾ ತೇಷಾಂ ವ್ಯವಹಾರಃ ಭವತಿ- ತೇ ಯಥಾ ಚಿನ್ತಯನ್ತಿ ತಥೈವ ವದನ್ತಿ- ಯಥಾ ವದನ್ತಿ ತಥೈವ ವ್ಯವಹಾರೇ ಆಚರನ್ತಿ- ಅತಃ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ವಿಚಾರಃ ವಾಣೀ ಅನನ್ತರಂ ವ್ಯವಹಾರಃ ಚ ಸಮಾನಾಃ ಭವನ್ತಿ। ಏತಏವ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಃ ಅಸ್ತಿ।

ಯದಿ ತಪಂ ಕರೋತಿ ತರ್ಹಿ ಮೋಕ್ಷಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ಯದಿ ತಪ ಕರಬ ತಂ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋಏತ।
ಅಹಂ ದಶವಾದನೇ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ದಸ ಬಜೇ ಸುತೈತ ಛೀ।
ಷಡ್ವಾದನೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ। ಛಃಬಜೇ ಉಠೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ದಶವಾದನತಃ ಷಡ್ವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ದಸಬಜೇಸಂ ಛಃ ಬಜೇ ಧರಿ ಸುತೈತ ಛೀ।

ಭವಾನ್ ಕದಾ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಸುತೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕದಾ ಅಧ್ಯಯನಂ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಅಧ್ಯಯನ ಕರೈತ ಛೀ।
ಭವತೀ ಕದಾ ಕ್ರೀಡತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಖೇಲಾಇತ ಛೀ।
ಗಜೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ದಿನಚರೀ

೦೫೦೦ – ೦೬೦೦ ಯೋಗಾಸನಂ
ಅಧ್ಯಯನಮ್
ಸ್ನಾನಮ್
ಪೂಜಾ
ಜಲಪಾನಮ್
ಗೃಹಕಾರ್ಯಮ್
ವಿದ್ಯಾಲಯಃ
ಕ್ರೀಡಾ
ಅಭ್ಯಾಸಃ
ಭೋಜನಮ್
೧೦೦೦ ನಿದ್ರಾ
ಸೋಮವಾಸರತಃ ಶುಕ್ರವಾಸರಪರ್ಯನ್ತಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಅಸ್ತಿ।ಸೋಮದಿನಸಂ ಶುಕ್ರದಿನ ಧರಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಛಿ।
ಫೇಬ್ರುಅರೀತಃ ಮಈಮಾಸಂ ಪರ್ಯನ್ತಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಅಸ್ತಿ। ಫರಬರೀಸಂ ಮಈ ಮಾಸ ಧರಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಛಿ।
ಭಾರತದೇಶಃ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀತಃ ಕಶ್ಮೀರಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಭಾರತದೇಶ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀಸಂ ಕಶ್ಮೀರ ಧರಿ ಅಛಿ।
ರಾಜಧಾನೀ ಏಕ್ಸಪ್ರೇಸ ದಿಲ್ಲೀತಃ ಮುಮ್ಬಈನಗರಂಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಗಚ್ಛತಿ। ರಾಜಧಾನೀ ಏಕ್ಸಪ್ರೇಸ ದಿಲ್ಲೀಸಂ ಮುಮ್ಬಇ ಧರಿ ಜಾಇತ ಅಛಿ।

ಧನ್ಯವಾದಃ। ಪುನರ್ಮಿಲಾಮಃ। ಧನ್ಯವಾದ। ಫೇರ ಭೇಂಟ ಹೋಏತ।

ಸುನ್ದರಃ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ। ಸುನ್ದರ ಕತಏ ಅಛಿ।
ಆಗತ್ ಶ್ರೀಮನ್। ಆಊ ಶ್ರೀಮಾನ್।
ಜಾನಾತಿ-ಕಃ ಸಮಯಃ। ಜನೈತ ಛೀ- ಕೀ ಸಮಯ ಅಛಿ।
ಕುತ್ರ ಗತವಾನ। ಕತಏ ಗೇಲಾಹ।
ಸಾರ್ಧ ಪಂಚವಾದನಮ್। ಏತಾವತ ಕಾಲಪರ್ಯನ್ತಮ್। ಸಾಢೇ ಪಾಂಚ। ಏಖನ ಧರಿ?
ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ ಆಸೀತ್? ಕೀ ಕರೈತ ಛಲಹುಂ?
ಅತ್ರೈವ ಆಸನ್। ಶ್ರೀಮನ್। ಬಹಿಃ। ಏತಹಿ ಛಲಹುಂ। ಶ್ರೀಮಾನ್। ಬಾಹರಮೇ।
ಹನ್ಯತಂ ಮಾ ವದತು। ಝೂಠ ನಹಿ ಬಾಜೂ।
ಕದಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯಂ ಆಗತವಾನ್। ಕಖನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಅಏಲಹುಂ?
ಸಾರ್ಧ ನವವಾದನೇ। ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇ।
ತದಾ ಕಿಂ ಕೃತವಾನ್? ತಖನ ಕೀ ಕಏಲಹುಂ?
ಸ್ವಚ್ಛತಾಂ ಕೃತವಾನ್। ಸಾಫ-ಸಫಾಈ ಕಏಲಹುಂ।
ಕದಾ। ಕಖನ?
ನವವಾದನತಃ ಸಾರ್ಧನವವಾದನಪರ್ಯನ್ತಮ್। ನೌ ಬಜೇಸಂ ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇ ಧರಿ।
ತತಃ ಕಿಂ ಕೃತವಾನ್। ತಕರ ಬಾದ ಕೀ ಕಏಲಹುಂ?
ತತಃ ಸಾರ್ಧಏಕಾದಶವಾದನೇ ಚಾಯಪಾನಾರ್ಥಂ ಗತವಾನ್। ತಕರ ಬಾದ ಚಾಹಪಾನಿಕ ಲೇಲ ಗೇಲಹುಂ।
ತತಃ ಕದಾ ಆಗತವಾನ್। ತಕರ ಬಾದ ಕಖನ ಅಏಲಹುಂ?
ಸಪಾದದ್ವಾದಶವಾದನೇ। ಸಬಾಬಾರಹ ಬಜೇ।
ತನ್ನೈವ ಸಾರ್ಧಏಕಾದಶವಾದನತಃ ಸಾರ್ಧ ದ್ವಾದಶವಾದನಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಅಪಿ ಚಾಯಂ ಪೀತವಾನ್ ವಾ। ತಕರ ಬಾದ ಸಾಢೇ ಏಗಾರಹ ಬಜೇಸಂ ಸಾಢೇ ಬಾರಹ ಬಜೇ ಧರಿ ಸೇಹೋ ಚಾಹೇ ಪಿಬೈತ ರಹಲಹುಂ ಕೀ?
ತತಃ ಕಿಮ್ ಕೃತವಾನ್? ತಕರ ಬಾದ ಕೀ ಕಏಲಹುಂ?
ದ್ವಿವಾದನತಃ ತ್ರಿವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ಭೋಜನವಿರಾಮಃ ತದಾ ಭೋಜನಂ ಕೃತವಾನ್ ಖಲು। ದೂ ಬಜೇಸಂ ತೀನ ಬಜೇ ಧರಿ ಭೋಜನವಿರಾಮ ಛಲ ತಖನ ಭೋಜನ ಕಏಲಹುಂ ನಞಿ?
ಆಮ್ ಸತ್ಯಮ್। ಹಂ ಠೀಕ।
ತ್ರಿವಾದನತಃ ಚತುರ್ವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ವಸ್ತಾನಿ ಏವ ಮಿತ್ರಾ ಕೃತವಾನ್, ಉದ್ಯಾನೇ ವಿಹಾರಂ ಕೃತವಾನ್। ತೀನ ಬಜೇಸಂ ಚಾರಿ ಬಜೇ ಧರಿ ಮಿತ್ರತ ಕಏಲಹುಂ, ಉದ್ಯಾನ ವಿಹಾರ ಕಏಲಹುಂ।
ತಥಾ ನೈವ ಶ್ರೀಮನ್। ತ್ರಿವಾದನತಃ ಚತುರ್ವಾದನಪರ್ಯನ್ತಂ ಪತ್ರಾಣಿ ಸಂಚಿಕಾಷು ಸ್ಥಾಪಿತವಾನ್। ತೇನಾ ನಞಿ ಅಛಿ ಶ್ರೀಮಾನ್। ತೀನ ಬಜೇಸಂ ಚಾರಿ ಬಜೇ ಧರಿ ಪತ್ರಸಭ ಸಂಚಿಕಾಮೇ ರಖಲಹುಂ।
ಸರ್ವಮಪಿ ಜಾನಾಮಿ। ಸಭಟಾ ಜನೈತ ಛೀ।
ಸ್ವಾರಭ್ಯಾಂ ಅಹಂ ಸಾರ್ಧನವವಾದನತಃ ಭವಾನ್ ಕಿಂ ಕಿಂ ಕರೋತಿ ಇತಿ ಅಹಮ್ ಏವ ಪರೀಕ್ಷಾಂ ಕರೋಮಿ। ಕಾಲ್ಹಿಸಂ ಹಮ ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇಸಂ ಅಹಾಂ ಕೀ ಕೀ ಕರೈತ ಛೀ ಈ ಹಮ ಅಪನೇಸಂ ನಿರೀಕ್ಷಣ ಕರಬ।
ಯದಿ ಆಲಸ್ಯಂ ದರ್ಶಸ್ಯಸಿ ತರ್ಹಿ ಉದ್ಯೋಗಾತ್ ನಿಷ್ಕಾಸಯಾಮಿ। ಯದಿ ಆಲಸ್ಯ ದೇಖಾಯಬ ತಂ ರೋಜಗಾರಸಂ ಹಮ ನಿಕಾಲಿ ದೇಬ।
ಗಚ್ಛತು। ಜಾಊ।
ಭವತ್ಸು ಪ್ರತಿದಿನಂ ಯೋಗಾಸನಂ ಕೇ ಕೇ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಅಹಾಂಮೇ ಸಂ ಕೇ ಕೇ ಸಭ ದಿನ ಯೋಗಾಸನ ಕರೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಕರೈತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕರೋತಿ। ಅಹಾಂ ಕರೈತ ಛೀ।
ಅವಶ್ಯಂ ಕರೋತು। ಅವಶ್ಯ ಕರೂ।
ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಂ ಕರೋತು। ಆಇಸಂ ಶುರೂ ಕಏ ಸಭದಿನ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಕರೂ।
ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಮಾಸ್ತು। ಆಇಸಂ ನಹಿ।
ಶ್ವಃಆರಭ್ಯ ಯೋಗಾಸನಂ ಕರೋತು। ಕಾಲ್ಹಿಸಂ ಶುರೂ ಕಏ ಯೋಗಾಸನ ಕರೂ।
ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಭವನ್ತಃ ಕಿಂ ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಆಇಸಂ ಆರಮ್ಭ ಕಏ ಅಹಾಂ ಸಭ ಕೀ ಕೀ ಕರಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಅಧಿಕಂ ನ ಕ್ರೀಡಾಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಬೇಶೀ ನಹಿ ಖೇಲಾಏಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಆಲಸ್ಯಂ ತ್ಯಜಾಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಆಲಸ್ಯ ತ್ಯಾಗಿ ದೇಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಸತ್ಯಂ ವದಾಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಆಲಸ್ಯ ತ್ಯಾಗಿ ದೇಬ।
ಅಹಮ್ ಅದ್ಯಾರಭ್ಯ ಯೋಗಾಸನಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಆಇಸಂ ಯೋಗಾಸನ ಕರಬ।
ಪರಶ್ವಃ ಆರಭ್ಯ। ಪ್ರಸೂಸಂ ಆರಮ್ಭ ಕಏ।
ಅಹಮ್ ಅರ್ಜುನಸ್ಯಕೃತೇ ಚಮಷಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಅರ್ಜುನಕಲೇಲ ಚಮ್ಮಚ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಯತೀನ್ದ್ರಸ್ಯ ಕೃತೇ ಸುಧಾಖಣ್ಡಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಅರ್ಜುನಕ ಲೇಲ ಚೖಕ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಜಯನ್ತಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕಾರಯಾನಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಜಯನ್ತಕ ಲೇಲ ಕಾರ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ವಿದಿಶಾಯಾಃ ಕೃತೇ ದೂರವಾಣೀಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ವಿದಿಶಾಕ ಲೇಲ ಟೇಲೀಫೋನ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಪತ್ರಿಕಾಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಪತ್ರಿಕಾ ದೈತ ಛೀ।
ಭವನ್ತಃ ಮಮ ಕೃತೇ ಕಿಂ ಕಿಂ ಯಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಹಾಂಸಭ ಹಮರಾ ಲೇಲ ಕೀ ಕೀ ದಏ ರಹಲ ಛೀ।
ಅಹಂ ಶಿಕ್ಷಿಕಾಯಾಃ ಕೃತೇ ಚಮಷಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಶಿಕ್ಷಿಕಾ ಲೇಲ ಚಮ್ಮಚ ದೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಭವತ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ಪತ್ರಿಕಾಂ ದದಾಮಿ। ಹಮ ಅಹಾಂಕ ಲೇಲ ಪತ್ರಿಕಾ ದೈತ ಛೀ।
ಜಯನ್ತ-ಜಯನ್ತಸ್ಯ ಕೃತೇ। ಜಯನ್ತ-ಜಯನ್ತಕ ಲೇಲ।
ವಿದಿಶಾ-ವಿದಿಶಾಯಾಃ ಕೃತೇ। ವಿದಿಶಾ-ವಿದಿಶಾಕ ದೇಲ।
ಲತಾ ಗೋಪಾಲಸ್ಯ ಕೃತೇ ಮಧುರಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಗೋಪಾಲಕ ಲೇಲ ಮಧುರ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಶಿಕ್ಷಕಸ್ಯ ಕೃತೇ ಪುಸ್ತಕಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಶಿಕ್ಷಕಕ ಲೇಲ ಪುಸ್ತಕ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಪುಷ್ಪಾಯಾಃ ಕೃತೇ ಸೂಚನಾಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಪುಷ್ಪಾಕ ಲೇಲ ಸೂಚನಾ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಭಗಿನ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ಧನಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಬಹಿನಕ ಲೇಲ ಧನ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಶ್ರೀಮತ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ಉಪಾಯನಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಶ್ರೀಮತಿಕ ಲೇಲ ಪಹಿರನಾ ದೈತ ಅಛಿ।
ಲತಾ ಮಿತ್ರಸ್ಯ ಕೃತೇ ಸಂದೇಶಂ ದದಾತಿ। ಲತಾ ಮಿತ್ರಕ ಲೇಲ ಸಂದೇಶ ದೈತ ಅಛಿ।
ಮಾತಾ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕಿಂ ಕಿಂ ದದಾತಿ? ಮಾತಾ ಪುತ್ರಕ ಲೇಲ ಕೀ ಕೀ ದೈತ ಛಥಿ?
ಕಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕಿಂ ಕಿಂ ಯಚ್ಛನ್ತಿ? ಕಕರಾ ಲೇಲ ಕೀ ಕೀ ದೈತ ಛಥಿ?
ಅಹಂ ಯಥಾ ಕರೋಮಿ ಭವಾನ್ ತಥಾ ಕರೋತು। ಹಮ ಜೇನಾ ಕರೈತ ಛೀ ಅಹಾಂ ತೇನಾ ಕರೂ।
ಅಹಂ ಲಿಖಾಮಿ। ಹಮ ಲಿಖೈತ ಛೀ।
ವಿದಿಶೇ ಆಗಚ್ಛತು। ವಿದಿಶಾ ಆಊ।
ಅಹಂ ಯಥಾ ಲಿಖಾಮಿ ತಥಾ ಲಿಖತಿ ವಾ। ಹಮ ಜೇನಾ ಲಿಖೈತ ಛೀ ತೇನಾ ಲಿಖಬ ಕೀ।
ಆಮ್। ಹಂ।
ಲಿಖತು। ಲಿಖೂ।
ಅಹಂ ಯಥಾ ಲಿಖಾಮಿ ತಥಾ ವಿದಿಶಾ ಲಿಖತಿ। ಹಮ ಜೇನಾ ಲಿಖೈತ ಛೀ ತೇನಾ ವಿದಿಶಾ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।
ಚೈತ್ರಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠತು। ಚೈತ್ರಾ ಉಠೂ।
ಅಹಂ ಯಥಾ ವದಾಮಿ ತಥಾ ಭವತೀ ಕರೋತಿ ವಾ। ಹಮ ಜೇನಾ ಬಜೈತ ಛೀ ಅಹಾಂ ತೇನಾ ಕರಬ ಕೀ?
ಕ್ಷೀರಃ ಹಸ್ಪೃಶ್ಯತು। ಕಣ್ಡುಯನಂ ಕರೋತು। ಖೀರಕೇಂ ಹಾಥಸಂ ಡೋಲಾಊ।
ಉಪನೇತ್ರಂ ಸಮ್ಯಕ ಕರೋತು। ಚಶ್ಮಾ ಠೀಕ ಕರೂ।
ಕರ್ಣಂ ಸ್ಪೃಶ್ಯತು। ಕಾನ ಸ್ಪರ್ಶ ಕರೂ।
ಕಾಲಿದಾಸಃ ಯಥಾ ಕಾವ್ಯಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ಕೋಪಿ ನ ಲಿಖತಿ। ಕಾಲಿದಾಸ ಜೇನಾ ಕಾವ್ಯ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಕ್ಯೋ ನಹಿ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ಚಿತ್ರಕಾರಃ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ಕಃ ಲಿಖತಿ। ಜೇಹನ ಚಿತ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ ತೇಹನ ಕೇ ಬನಬೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ಚಿತ್ರಾ ಅಭಿನಯಂ ಕರೋತಿ ತಥಾ ಯತೀನ್ದ್ರಃ ನ ಕರೋತಿ। ಜೇಹನ ಅಭಿನಯ ಚಿತ್ರಾ ಕರೈತ ಛಥಿ ತೇಹನ ಯತೀನ್ದ್ರ ನಹಿ ಕರೈತ ಛಥಿ।
ಅಹಂ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಯಥಾ ತಥಾ ಯೋಜಯನ್ತಿ।

ರಮಾ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ। ಗೀತಾ ಅಪಿ ಗಾಯತಿ।
ರಮಾ ಗೀತ ಗಬೈತ ಛಥಿ। ಗೀತಾ ಸೇಹೋ ಗಬೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ರಮಾ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ ತಥಾ ಗೀತಾ ಅಪಿ ಗಾಯತಿ।
ಜೇನಾ ರಮಾ ಗೀತ ಗಬೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಗೀತಾ ಸೇಹೋ ಗಬೈತ ಛಥಿ।
ಭೀಮಃ ಖಾದತಿ। ಕೃಷ್ಣಃ ನ ಖಾದತಿ।
ಯಥಾ ಭೀಮಃ ಖಾದತಿ ತಥಾ ಕೃಷ್ಣಃ ನ ಖಾದತಿ।
ಜೇನಾ ಭೀಮ ಖಾಇತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಕೃಷ್ಣ ನಹಿ ಖಾಇತ ಛಥಿ।
ಸುರೇಶಃ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ। ರಮೇಶಃ ಅಪಿ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ।
ಸುರೇಶ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ। ರಮೇಶ ಸೇಹೋ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ।
ಯಥಾ ಸುರೇಶಃ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ರಮೇಶಃ ಅಪಿ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ।
ಜೇನಾ ಸುರೇಶ ಚಿತ್ರ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ರಮೇಶ ಸೇಹೋ ಚಿತ್ರ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।
ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ। ಭವತೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ।
ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛಥಿ। ಅಹಾಂ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛೀ।
ಯಥಾ ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ ತಥಾ ಭವತೀ ನೃತ್ಯಂ ಕರೋತಿ।
ಜೇಹನ ನರ್ತಕೀ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛಥಿ ತೇಹನ ಅಹಾಂ ನೃತ್ಯ ಕರೈತ ಛೀ।

ಕಥಾ

ರಾಮಪುರೇ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಇತಿ ಕಶ್ಚನ್ ಗೃಹಸ್ಥಃ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಶಾನ್ತಾ। ತದ್ದ್ವೌಯೋ ಅಪಿ ಸರ್ವದಾ ಅಪಿ ಕಲಹಃ ಕುರುತಃ ಸ್ಮ। ಏತೇನ್ ಪಾರ್ಶ್ವಗೃಹಸ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಬಹುಕಷ್ಟಃ ಅನುಭವನ್ತಿ ಸ್ಮ। ಏಕದಾ ತಮ್ ಗ್ರಾಮಂ ಕಶ್ಚನ್ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಆಗತವಾನ್। ಸಃ ಸಿದ್ಧಿಮ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಇತಿ ವಾರ್ತ್ತಾ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಶ್ರುತಾ। ತದಾ ಶಾನ್ತಾ ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಂ ದೃಷ್ಟವತೀ। ಸಾ ವದತಿ- ಭೋಃ ಮಹಾತ್ಮನ್। ಅಸ್ಮಾಕಂ ಗೃಹೇ ಸರ್ವದಾ ಕೋಲಾಹಲಃ ಭವತಿ। ಏತೇನ್ ಅಹಂ ಬಹುಕಷ್ಟಮ್ ಅನುಭವಾಮಿ। ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಮಾಮ್ ಉಪಹಸನ್ತಿ। ಅತಃ ಏತಸ್ಯ ನಿವಾರಣಂ ಕೃಪಯಾ ವದತು। ತದಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ನೇತ್ರೇ ನಿಮೀಲ್ಯ ಕಿಂಚಿತ್ ಕಾಲಮ್ ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ್। ಅನನ್ತರಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಭದ್ರೇ ಚಿನ್ತಾಂ ನ ಕರೋತು। ಏತಸ್ಯ ಪರಿಹಾರಮ್ ಅಹಂ ವದಾಮಿ। ಅಹಂ ಭವತ್ಯೈ ದಿವ್ಯಂ ಜಲಂ ದದಾಮಿ। ಭವತೀ ಗೃಹಂ ಗತ್ವಾ ಏತದ್ ಜಲಂ ಪತ್ಯುಃ ಆಗಮನಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಮುಖೇ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಶತು। ಅನನ್ತರಂ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಜಲಂ ದತ್ತವಾನ್। ಶಾನ್ತಾ ಗೃಹಂ ಗತವತೀ। ಪತ್ಯುಃ ಆಗಮನಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಜಲಂ ಮುಖೇ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಷ್ಟವತೀ। ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಸುಬ್ರಮನ್ಯಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸಮಾಪ್ಯ ಗೃಹಮ್ ಆಗತವಾನ್। ಯದಾ ಗೃಹಮ್ ಆಗತವಾನ್ ತದಾ ಶಾನ್ತಾ ತಸ್ಮೈ ಪಾನೀಯಂ ದತ್ತವತೀ। ಪಾನೀಯಂ ಪೀತ್ವಾ ಸಃ ಕೋಪೇನ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಏತದ್ ಕಿಂ ಪಾನೀಯಮ್- ಏತದ್ ಪಾತುಮ್ ಏವ ನ ಶಕ್ಯತೇ। ಅನನ್ತರಂ ಸಃ ಬಹಿಃ ಗತವಾನ್- ಉಪವಿಷ್ಟವಾನ್। ಯದ್ಯಪಿ ಶಾನ್ತಾಯಾಃ ಕೋಪಃ ಆಗತಃ ತಥಾಪಿ ಸಾ ಮೌನಮ್ ಉಪವಿಷ್ಟವತೀ- ಯತಃ ತಸ್ಯಾಃ ಮುಖೇ ಯೋಗೀಶ್ವರೇಣ ದತ್ತಂ ದಿವ್ಯಂ ಜಲಮ್ ಆಸೀತ್। ಏವಮೇವ ಕಾನಿಚನ್ ದಿನಾನಿ ಅತೀತಾನಿ। ತೇಷಾಂ ಗೃಹೇ ಕೋಲಾಹಲಃ ಏವ ನ ಶ್ರುಯತಿ ಸ್ಮ। ಏತೇನ್ ಪಾರ್ಶ್ವ ಗೃಹಸ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಂತೋಷಮ್ ಅನುಭವನ್ತಿ ಸ್ಮ। ಏಕ ಮಾಸಾನನ್ತರಂ ಯೋಗಶ್ವರಂ ದತ್ತಂ ಜಲಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್। ಅನನ್ತರಂ ಶಾನ್ತಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಸ್ಯ ಸಮೀಪಂ ಗತವತೀ- ಉಕ್ತವತೀ- ಭೋಃ ಸ್ವಾಮೀ। ಜಲಂ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಅತಃ ಪುನಃ ದಿವ್ಯಂ ಜಲಂ ದದಾತು।
ತದಾ ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಮನ್ದಹಾಸಪೂರ್ವಕಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಮಯಾ ದತ್ತಂ ಜಲಂ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಜಲಮ್ ಏವ। ಭವತೀ ಯದಾ ಜಲಂ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಶತಿ ಸ್ಮ ತದಾ ಕಿಮಪಿ ವಕ್ತುಮ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಸ್ಮ। ಏತೇನ ಭವತ್ಯಾಃ ಪತಿಃ ಅಪಿ ಕಿಮಪಿ ವಕ್ತಂೀ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಸ್ಮ। ಯಥಾ ಏಕೇನ್ ಹಸ್ತೇನ್ ಕರತಾರಣಂ ನ ಭವತಿ ತಥಾ ಏಕೇನ್ ಅಪಿ ಕಲಹಂ ನ ಕರ್ತುಂ ಶಕ್ಯತೇ। ತಥಾ ಏವ ಅಹಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಃ, ಅಹಂ ಶ್ರೇಯಾಮ್ ಇತ್ಯಪಿ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಅಪಿ ನ ಭವತಿ। ಏತೇನ್ ಗೃಹೇ ಶಾನ್ತಿಃ ಭವತಿ। ಯೋಗೀಶ್ವರಸ್ಯ ಏತದ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಂತುಷ್ಟಾ ಶಾನ್ತಾ ಗೃಹಂ ಪ್ರತ್ಯಾಗತವತೀ।
NEW LESSON
ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ

(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।
ಆಚಾರ್ಯಾತ್ ಪಾದಮಾದತ್ತೇ
ಪಾದಂ ಶಿಷ್ಯಃ ಸ್ವಮೇಧಯಾ।
ಪಾದಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಭ್ಯಃ
ಪಾದಂ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಚ।

ಇದಾನೀಂ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ತಾತ್ಪರ್ಯಮ್ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಏಕಃ ಛಾತ್ರಃ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಮಯೇ ಪ್ರಕಾರ ಚತುಷ್ಟಯೇನ ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ। ಪ್ರಥಮ್ ಪಾದಭಾಗಮ್ ಆಚಾರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ- ಪುನಃ ಪಾದಭಾಗಮ್ ಸಅಧ್ಯಯನೇನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ- ಪುನಃ ಪಾದಭಾಗಮ್ ಸತೀರ್ಥೇಹಿ ಸಃ ವಿಚಾರ ವಿನಮಯೇನ್ ಚಿನ್ತನೇನ ಚ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ- ಪುನಃ ಪಾದಭಾಗಮ್ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ಏವಂ ಛಾತ್ರಃ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ವಾಣಃ ಯಥಾ ಗದ್ಯಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ಅನ್ಯಃ ನ ಲಿಖತಿ।
ವಾಣ ಜೇನಾ ಗದ್ಯ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಕ್ಯೋ ಆನ ನಹಿ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।

ಯಥಾ ರವಿವರ್ಮಾ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖತಿ ತಥಾ ಅನ್ಯಃ ನ ಲಿಖತಿ।
ಜೇನಾ ರವಿವರ್ಮಾ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ ತೇನಾ ಕ್ಯೋ ಆನ ನಹಿ ಲಿಖೈತ ಛಥಿ।

ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲೇ ಕೂಪ್ಯಾಂ ಜಲಮ್ ಆಸೀತ್।
ಭೋರಮೇ ಬರ್ತನಮೇ ಜಲ ಛಲ।

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮ ಕಾಲೇ ಕಃ ಕಃ ಆಸೀತ್।
ಸ್ವತಂತ್ರತಾ ಸಂಗ್ರಾಮಮೇ ಕೇ ಕೇ ರಹಥಿ।

ಗಾಂಧೀಜೀ ಸುಭಾಷಚನ್ದ್ರ ಬೋಸಃ ಭಗವತ ಸಿಂಹಃ ಬಲ್ಲ್ಭಭಾಈ

ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲೇ ಮನ್ದಿರೇ ಪೂಜಾ ಆಸೀತ್।
ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲ ಮನ್ದಿರಮೇ ಪೂಜಾ ಛಲ ಏ।

ಜವಾಹರಲಾಲ ನೇಹರೂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರೀ ಆಸೀತ್।
ಜವಾಹರಲಾಲ ನೇಹರೂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರೀ ಛಲಾಹ।

ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀಮ್/ ಮಥುರಾಭ್ಯಾಂ/ ಧಾರಾನಗರೇ ವಿವೇಕಾನನ್ದಃ/ ಕೃಷ್ಣಃ/ ಭೋಜಃ ಆಸೀತ್।
ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀಮೇ/ ಮಥುರಾಮೇ/ ಧಾರಾನಗರೀಮೇ ವಿವೇಕಾನನ್ದ/ ಕೃಷ್ಣ/ ಭೋಜ ಛಲಾಹ।

ಸಂಗ್ರಾಮಕಾಲೇ ಬಹುಜನಾಃ ಸೈನಿಕಾಃ ಆಸನ್।
ಸಂಗ್ರಾಮ ಕಾಲಮೇ ಬಹುತ ಗೋಟ ಸೈನಿಕ ಛಲಾಹ।

ದ್ವಾಪರಯುಗೇ ಕೌರವಾಃ ಆಸನ್।
ದ್ವಾಪರಯುಗಮೇ ಕೌರವ ಛಲಾಹ।

ಪರಹ್ಯಃ ಅಹಂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಃ ಆಸಮ್।
ಪರಸೂ ಹಮ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಮೇ ಛಲಹುಂ।

ಅಹಂ ಪಣ್ಡಿತಃ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಮ ಪಂಡಿತ ಛೀ।

ವಯಂ ಶಿಶವಃ ಆಸಮ್।
ಹಮಸಭ ಶಿಶು ಛಲಹುಂ।

ಏಕಂ ಕಾರಯಾನಮ್/ ದೂರದರ್ಶನಮ್/
ಏಕಟಾ ಕಾರ/ ದೂರದರ್ಶನ

ಗೋವಿನ್ದಃ ಪೂರ್ವಂ ಮಹಾಧನಿಕಃ ಆಸೀತ್।
ಗೋವಿನ್ದ ಪೂರ್ವಮೇ ಮಹಾಧನಿಕ ಛಲ।

ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ಆಸೀತ್ ಕಾನಿ ಕಾನಿ ಆಸನ್।
ಕೀ ಕೀ ಛಲ।

ಗೋವಿನ್ದಸ್ಯ ಗೃಹೇ ಶುನಕಃ/ ದೂರದರ್ಶನಮ್/ ವಿದೇಶೀಯಘಟಕಃ/ ರಜತಪಾತ್ರಮ್/ ಸುವರ್ಣಹಾರಃ ಆಸೀತ್।
ಗೋವಿನ್ದಕ ಘರಮೇ ಕುಕುರ/ ದೂರದರ್ಶನಮ್/ ವಿದೇಶೀ ಘಡೀ/ ರಜತಪಾತ್ರ/ ಸ್ವರ್ಣಹಾರ ಛಲ।

ಸೇವಕಾಃ/ ಧೇನವಃ/ ಗ್ರಂಥಾಃ/ ಕಪಾಟಿಕಾಃ/ ಯಂತ್ರಾಣಿ/ ಪಕ್ಷಿಣಃ/ ಕಮ್ಬಲಾಃ/ ಸಙ್ಗಣಕಾಣಿ ಆಸನ್।
ಸೇವಕಸಭ/ ಗಾಯಸಭ/ ಕಪಾಟಿಕಾಸಭ/ ಯನ್ತ್ರಸಭ/ ಚಿಡೈ ಸಭ/ ಕಮ್ಬಲ ಸಭ/ ಕಮ್ಪ್ಯುಟರ ಸಭ ಛಲ।

ಅಹಂ ಗೃಹಿಣೀ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಮ ಗೃಹಣೀ ಛೀ।
ಕಥಾ
ಪೂರ್ವಂ ಕಲಿಂಗದೇಶೇ ಸತ್ಯಗುಪ್ತಃ ನಾಮ ಏಕಃ ಮಹಾರಾಜಃ ಆಸೀತ್। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಕಮಲಾಪೀಡಃ। ಕಮಲಾಪೀಡಃ ಅತೀವ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್- ಚತುರಃ ಕಿಂನ್ತು ಸಹ ಬಹುಅಹಂಕಾರೀ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಮಹಾರಾಜಾಮ್ ಅಪಿ ಉಪಹಾಸಿತ ಸ್ಮ। ಪುತ್ರಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಬಹು ದುಃಖಿತಃ ಆಸೀತ್। ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ಬಹು ದುಃಖಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಕಿಮರ್ಥಂ ಮಮ ಪುತ್ರಃ ಬಹುಅಹಂಕಾರೀ ಆಸೀತ್। ಇತಿ ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ದುಃಖಮ್ ಆಸೀತ್। ಕದಾಚಿತ್ ರಾಜಕುಮಾರಃ ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗತ್ಯ ಪೃಷ್ಟವಾನ್। ಅಸ್ಮಾಕಮ್ ಸಮೀಪೇ ಮಹತ್ ಸೈನ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಕಾ ಆವಶ್ಯಕತಾ। ವೃಥಾ ಧನವ್ಯಯಃ ಭವತಿ। ತದಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಪುತ್ರಮ್ ವದತಿ। ಯುದ್ಧಕಾಲೇ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಬಹು ಆವಶ್ಯಕತಾ ಅಸ್ತಿ। ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಪೋಷಣಾರ್ಥಂ ಧನವ್ಯಯಂ ಕುರ್ಮಃ ಚೇತ್ ಹಾನಿಃ ನಾಸ್ತಿ। ಅನನ್ತರಮ್ ರಾಜಕುಮಾರಃ ವದತಿ। ಯುದ್ಧಕಾಲೇ ಯದಿ ಧನಂ ದದ್ಮಃ ಬಹವಃ ಸೈನಿಕಾಃ ಲಭ್ಯನ್ತೇ। ಇದಾನೀಂ ಸೈನ್ಯಪೋಷಣಸ್ಯ ಆವಶ್ಯಕತಾ ನಾಸ್ತಿ। ತದಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಕಿಮಪಿ ನ ವದತಿ। ತಸ್ಮಿನ ದಿನೇ ರಾತ್ರೌ ಮಹಾರಾಜಃ ಪುತ್ರಮ್ ಆಹ್ವಯತಿ। ಕಿಂಚಿತ್ ಆಹಾರಂ ಸ್ವೀಕರೋತಿ- ಏಕತ್ರ ಸ್ಥಾಪಯತಿ। ಮಹಾರಾಜಃ ಪುತ್ರಂ ವದತಿ। ಕಾಕಾನ್ ಆಹ್ವಯತು। ತದಾ ರಾಜಕುಮಾರಃ ವದತಿ। ಕಿಮ್ ಭವಾನ್ ಮೂರ್ಖಃ ವಾ। ರಾತ್ರಿ ಸಮಯೇ ಕಾಕಾಃ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ವಾ। ಇತಿ ಪೃಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಮಹಾರಾಜಃ ವದತಿ। ಅನ್ನಂ ದತ್ತಂ ಚೇತ್ ಅಪಿ ಯಥಾ ಕಾಕಾಃ ನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯೇ ತಥಾ ಯುದ್ಧಕಾಲೇ ಧನಂ ದದ್ಮಃ ಚೇತ್ ಅಪಿ ಸೈನಿಕಾಃ ನ ಲಭ್ಯನ್ತೇ। ಸೈನಿಕಸ್ಯ ಪೋಷಣಾರ್ಥಂ ಧನಂ ವ್ಯರ್ಥಂ ನ ಭವತಿ। ತದಾ ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಯ ದುಃಖಂ ಭವತಿ। ರಾಜಕುಮಾರಃ ಸ್ವಸ್ಯ ಅವಿವೇಕಂ ಜ್ಞಾತವಾನ್। ಪಿತುಃ ಸಮೀಪೇ ಕ್ಷಮಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥಿತವಾನ್।

ಧನ್ಯವಾದಃ।
VIDEHA MAITHILI SAMSKRIT EDUCATION
ENGLISH
SAMSKRIT MAITHILI
Etiquettes ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಃ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ
Hello ಹರಿಃ ಓಮ್ ಕೇ ಬಜೈತ ಛೀ/ ಕೀ ಸಮಾಚಾರ
Good morning, Good afternoon/ Good Evening ಸುಪ್ರಭಾತಮ್/ ನಮಸ್ತೇ/ ನಮಸ್ಕಾರಃ ಸುಪ್ರಭಾತ್/ ನಮಸ್ಕಾರ
Good night ಶುಭರಾತ್ರಿಃ ಶುಭರಾತ್ರಿ
Thank you ಧನ್ಯವಾದಃ ಧನ್ಯವಾದ
Welcome ಸ್ವಾಗತಮ್ ಸ್ವಾಗತ ಅಛಿ
Excuse/ pardon me ಕ್ಷಮ್ಯತಾಮ್ ಕ್ಷಮಾ ಕರಬ
Don’t worry ಚಿನ್ತಾ ಮಾಸ್ತು ಚಿನ್ತಾ ನಹಿ ಕರೂ
Please ಕೃಪಯಾ ಕೃಪಯಾ ಕನೀ
Let us meet again ಪುನಃ ಮಿಲಾಮಃ ಫೇರ ಭೇಂಟ ಹಏತ
All right/ Okay ಅಸ್ತು ಠೀಕ
Sir/ Madam (while addressing only) ಶ್ರೀಮನ್ ಶ್ರ್ರೀಮಾನ್
Sir/ Madam (while addressing only) ಆರ್ಯೇ/ ಮಹೋದಯೇ ಶ್ರೀಮನ್/ ಮಹೋದಯಾ
Very Good ಸಾಧು-ಸಾಧು/ ಸಮೀಚೀನಮ್ ಬಡ್ಡ ನೀಕ
INTRODUCTION ಪರಿಚಯಃ ಪರಿಚಯ
What is your name? (masc.) ಭವತಃ ನಾಮ ಕಿಮ್? ಅಹಾಂಕ ನಾಮ ಕೀ ಛೀ?
What is your name?(fem.) ಭವತ್ಯಾಃ ನಾಮ ಕಿಮ್? ಅಹಾಂಕ ನಾಮ ಕೀ ಛೀ?
My name is… ಮಮ ನಾಮ… ಹಮರ ನಾಮ..
This is my friend… ಏಷಃ ಮಮ ಮಿತ್ರಂ.. ಈ ಹಮರ ಮಿತ್ರ..
What do you do? ಭವಾನ್ ಕಿಂ ಕರೋತಿ? ಅಹಾಂ ಕೀ ಕರೈತ ಛೀ?
I am a teacher.(m) ಅಹಮ್ ಅಧ್ಯಾಪಕಃ ಅಸ್ಮಿ।(ಪು.) ಹಮ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಛೀ।
This is my friend. ಏಷಾ ಮಮ ಸಖೀ..। ಈ ಹಮರ ಸಖೀ..।
What do you do? ಭವತೀ ಕಿಂ ಕರೋತಿ?(ಸ್ತ್ರೀ.) ಅಹಾಂ ಕೀ ಕರೈತ ಛೀ।
I am a student.(f) ಅಹಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನೀ ಅಸ್ಮಿ।(ಸ್ತ್ರೀ.) ಹಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಛೀ।
Where do you work? ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಕುತ್ರ ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋತಿ? ಅಹಾಂ ಕತ್ತಽ ಕಾಜ ಕರೈತ ಛೀ?
I work in a factory. ಅಹಂ ಯನ್ತ್ರಾಗಾರೇ ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಫೈಕ್ಟರೀಮೇ ಕಾಜ ಕರೈತ ಛೀ।
In which class do you study? ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಕಸ್ಯಾಂ ಕಕ್ಷ್ಯಾಯಾಂ ಪಠತಿ? ಅಹಾಂ ಕೋನ ಕಕ್ಷಾಮೇ ಪಢೈತ ಛೀ?
I am studying in I/II/III year of graduation. ಅಹಂ ಸ್ನಾತಕ ಪ್ರಥಮ/ ದ್ವಿತೀಯ/ ತೃತೀಯ ವರ್ಷೇ ಪಠಾಮಿ। ಹಮ ಸ್ನಾತಕ ಪಹಿಲ/ ದೋಸರ/ ತೇಸರ ವರ್ಷಮೇ ಪಢೈತ ಛೀ।
What do you study? ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಕಿಂ ಪಠತಿ? ಅಹಾಂ ಕೋನ ವಿಷಯ ಪಢೈತ ಛೀ?
I study science/ commerce/ arts. ಅಹಂ ವಿಜ್ಞಾನಂ/ ವಾಣಿಜ್ಯಂ/ ಕಲಾಂ ಪಠಾಮಿ। ಹಮ ವಿಜ್ಞಾನ/ ವಾಣಿಜ್ಯ/ ಕಲಾ ಪಢೈತ ಛೀ।
Where is your house? ಭವತಃ/ ಭವತ್ಯಾಃ ಗೃಹಂ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ? ಅಹಾಂಕ ಘರ ಕತಏ ಅಛಿ?
My house is also in Jayanagar. ಮಮ ಗೃಹಮಪಿ ಜಯನಗರೇ ಅಸ್ತಿ। ಹಮರ ಘರ ಜಯನಗರಮೇ ಅಛಿ।
Where in Jayanagara? ಜಯನಗರೇ ಕುತ್ರ? ಜಯನಗರಮೇ ಕತಏ?
In the lane beside the court-building. ನ್ಯಾಯಾಲಯಭವನಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಯಾ ವೀಥೀ ಅಸ್ತಿ ತಸ್ಯಾಮ್। ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಭವನಕ ಬಗಲಮೇ ಜೇ ಗಲೀ ಅಛಿ ಓತ್ತಯ।
Come to my house sometime. ಆಗಚ್ಛತು ಕದಾಪಿ ಮಮ ಗೃಹಮ್। ಕಖನೋ ಹಮರ ಘರ ಆಊ।
Yes, I’ll certainly come. ಆಮ್, ಅವಶ್ಯಮ್ ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ। ಹಂ, ಅವಶ್ಯ ಆಏಬ।
How are you? ಕಥಮ್ ಅಸ್ತಿ ಭವಾನ್/ ಭವತೀ? ಕೇಹನ ಛೀ ಅಹಾಂ?
I am fine. ಅಹಂ ಕುಶಲೀ/ ಕುಶಲಿನೀ ಅಸ್ಮಿ। ಹಮ ಕುಶಲ ಛೀ।
How are you? ಕುಶಲಂ ಕಿಮ್? ಕೀ ಸಮಾಚಾರ?
Yes, I am fine. ಆಮ್, ಕುಶಲಮ್। ಹಂ, ಸಭ ನೀಕ।
Is everyone fine at home? ಗೃಹೇ ಸರ್ವೇ ಕುಶಲಿನಃ ಕಿಮ್? ಘರಪರ ಸಭ ಠೀಕ ಛಥಿ ನೇ?
Yes, all are fine. ಆಮ್, ಸರ್ವೇ ಕುಶಲಿನಃ। ಹಂ, ಸಭ ಠೀಕ ಛಥಿ।
What news? ಕಃ ವಿಶೇಷಃ/ ಕಾ ವಾರ್ತಾ/ ಕೋಽಪಿ ವಿಶೇಷಃ? ಕೋನೋ ನವ ಸಮಾಚಾರ?
You only tell. ಭವಾನ್ ಏವ ವದತು। ಅಹೀಂ ಬಾಜೂ।
Where are you coming from? ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಕುತಃ ಆಗಚ್ಛತಿ? ಅಹಾಂ ಕತ್ತಽ ಸಂ ಆಬಿ ರಹಲ ಛೀ?
I am coming from school. ಅಹಂ ಶಾಲಾತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ। ಹಮ ಸ್ಕೂಲಸಂ ಆಬಿ ರಹಲ ಛೀ।
Where are you going? ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಕುತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ? ಅಹಾಂ ಕತ್ತಽ ಜಾಽ ರಹಲ ಛೀ?
I am going to office. ಅಹಂ ಕಾರ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಹಮ ಓಫಿಸ ಜಾಽ ರಹಲ ಛೀ।
I’ve heard about you. ಭವತಃ/ ಭವತ್ಯಾಃ ವಿಷಯೇ ಶ್ರುತವಾನ್ ಆಸಮ್। ಹಮ ಅಹಾಂಕ ವಿಷಯಮೇ ಸುನನೇ ಛೀ।
Happy to meet you. ಮೇಲನೇನ ಬಹು ಸನ್ತೋಷಃ। ಅಹಾಂಸಂ ಭೇಂಟಸಂ ಬಡ್ಡ ಸಂತೋಷ ಭೇಲ।
I’ve seen you somewhere. ಭವನ್ತಂ/ ಭವತೀಂ ಕುತ್ರಾಽಪಿ ದೃಷ್ಟವಾನ್। ಹಮ ಅಹಾಂಕೇಂ ಕತಹು ದೇಖನೇ ಛೀ।
Did you come from Samskrit conversation class? ಭವಾನ್/ ಭವತೀ ಸಂಸ್ಕೃತಶಿಬಿರಮ್ ಆಗತವಾನ್/ ಆಗತವತೀ ಕಿಮ್? ಅಹಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಶಿವಿರಸಂ ಆಏಲ ಛೀ ಕೀ?
Then where did I see you? ತರ್ಹಿ ಕುತ್ರ ದೃಷ್ಟವಾನ್? ತಖನ ಹಮ ಅಹಾಂಕೇಂ ಕತಏ ದೇಖನೇ ಛೀ?
Yes, then I saw you there only. ಆಮ್, ತರ್ಹಿ ತತ್ರೈವ ದೃಷ್ಟವಾನ್। ಹಂ, ತಖನ ಹಮ ಅಹಾಂಕೇಂ ಓತ್ತಹಿ ದೇಖಲಹುಂ।
ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ

(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ಸುಭಾಷಿತಮ್
ಅಕೃತ್ವಾ ಪರಸನ್ತಾಪಮ್ ಅಗತ್ವಾ ಖಲನಮತಾಮ್।
ಅನುತ್ಸೃಜ್ಯ ಸತಾಂ ವರ್ತ್ಮ ಯತ್ ಸ್ವಲ್ಪಮಪಿ ತದ್ ಬಹು॥
ಇದಾನೀಮ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಜೀವನೇ ಸಜ್ಜನೈಃ ಕಥಂ ವ್ಯವಹಾರತವ್ಯಮ್ ಇತಿ ಏತಸ್ಮಿನ್ ಸುಭಾಷಿತೇ ಉಕ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಯದಿ ಏತತ್ ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಅಕೃತ್ವಾ ಜೀವನೇ ಅತ್ಯಧಿಕಂ ಸಂಪಾದಯತಿ ಚೇದಪಿ ತಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮೇವ ನ ಭವತಿ।

ಏಕಾ ಪತ್ರಿಕಾ/ ಸಞ್ಚಿಕಾ/ ದೂರವಾಣೀ/ ಕರ್ತ್ತರೀ/ ಅಙ್ಕಣೀ ಏಕಟಾ ಪತ್ರಿಕಾ/ ಸಂಚಿಕಾ/ ಟೇಲೀಫೋನ/ ಕೈಂಚೀ/ ಪೇನ್ಸಿಲ
ಏಕಮ್ ಪುಸ್ತಕಮ್/ ಕಾರಯಾನಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಏಕಟಾ ಪುಸ್ತಕ/ ಕಾರ ಅಛಿ।

ಏಕಃ ದಂತಕೂರ್ಚಃ/ ಸುಧಾಖಣ್ಡಃ/ ದಣ್ಡಃ/ ಚಮಷಃ/ ಗ್ರಂಥಃ/ ಬಾಲಕಃ/ ಯುವಕಃ/ ದಣ್ಡದೀಪಃ/ ವಿಡಾಲಃ/ ದರ್ಪಣಃ/ ಲೇಖನೀ/ ಮಾಪಿನೀ/ ಬಾಲಿಕಾ/ ಕೂಪೀ/ ಉಪನೇತ್ರಮ್
ಏಕಟಾ ದಾತಮನಿ/ ಚೖಕ/ ಡಂಟಾ/ ಚಮ್ಮಚ/ ಗ್ರನ್ಥ/ ಬಾಲಕ/ ಯುವಕ/ ಟ್ಯೂಬಲಾಇಟ/ ಬಿಲಾಡ/ ಅಏನಾ/ ಕಲಮ/ ಸ್ಕೇಲ/ ಬಾಲಿಕಾ/ ಪಾತ್ರ/ ಚಶ್ಮಾ

ಇದಾನೀಮ ವಯಂ ಪೂರ್ವತನ ಪಾಠಸ್ಯ ಪುನಃಸ್ಮರಣಮ್ ಕುರ್ಮಃ।

ಏಕವಚನ- ಆಸೀತ್ ಬಹುವಚನ- ಆಸನ್
ಏಕ.ವ.- ಛಲಏ-ಹಂ ಬಹು.ವ.- ಛಲಏ-ಹಂ

ಅಹಮ್ ಏಕವಚನೇ ವದಾಮಿ ಭವನ್ತಃ ಬಹುವಚನೇ ಪರಿವರ್ತನಂ ಕುರ್ವನ್ತು।

ಬಾಲಕಃ ವಿದ್ಯಾಲಯೇ ಆಸೀತ್।
ಬಾಲಕ ವಿದ್ಯಾಲಯಮೇ ಛಲಏ।

ಬಾಲಕಾಃ ವಿದ್ಯಾಲಯೇ ಆಸನ್।
ಬಾಲಕ ಸಭ ವಿದ್ಯಾಲಯಮೇ ಛಲಾಹ।

ಕರ್ಮಕರಃ ವಾಟಿಕಾಯಾಮ್ ಆಸೀತ್। ಜೋನ ವಾಟಿಕಾಮೇ ಛಲಾಹ।
ಕರ್ಮಕರಾಃ ವಾಟಿಕಾಯಾಮ್ ಆಸೀತ್। ಜೋನಸಭ ವಾಟಿಕಾಮೇ ಛಲಾಹ।

ಗೃಹಿಣೀ ಮನ್ದಿರೇ ಆಸೀತ್। ಗೃಹಿಣೀ ಮನ್ದಿರಮೇ ಛಲೀಹ।
ಗೃಹಣ್ಯಃ ಮನ್ದಿರೇ ಆಸನ್। ಗೃಹಿಣೀಸಭ ಮನ್ದಿರಮೇ ಛಲೀಹ।

ಬಾಲಿಕಾ ಕ್ರೀಡಾಙ್ಗಣೇ ಆಸೀತ್। ಬಚಿಯಾ ಖೇಲಕ ಮೈದಾನಮೇ ಛಲಿ।
ಬಾಲಿಕಾಃ ಕ್ರೀಡಾಙ್ಗಣೇ ಆಸನ್। ಬಚಿಯಾಸಭ ಖೇಲಕ ಮೈದಾನಮೇ ಛಲೀಹ।

ಮಹಿಲಾ ಗೃಹೇ ಆಸೀತ್। ಮಹಿಲಾ ಘರಮೇ ಛಲಥಿ।
ಮಹಿಲಾಃ ಗೃಹೇ ಆಸನ್। ಮಹಿಲಾಸಭ ಘರಮೇ ರಹಥಿ।

ಫಲಮ್ ವೃಕ್ಷೇ ಆಸೀತ್। ಫಲ ಗಾಛಪರ ಛಲ-ಏ।
ಫಲಾನಿ ವೃಕ್ಷೇ ಆಸನ್। ಫಲಸಭ ಗಾಛಪರ ಛಲ-ಏ।

ಮೀನಃ ನದ್ಯಾಮ್ ಆಸೀತ್। ಮಾಛ ಧಾರಮೇ ಛಲ-ಏ।
ಮೀನಾಃ ನದ್ಯಾಮ್ ಆಸನ್। ಮಾಛಸಭ ಧಾರಮೇ ಛಲ।

ಕರ್ಮಕರೀ ಮಾರ್ಗೇ ಆಸೀತ್। ಬೋನಿಹಾರಿ ರಸ್ತಾಮೇ ಛಲಿ।
ಕರ್ಮಕರಯಃ ಮಾರ್ಗೇ ಆಸನ್। ಬೋನಿಹಾರಿಸಭ್ ರಸ್ತಾಮೇ ಛಲೀಹ।

ಅಹಂ ಮನ್ದಿರೇ/ ನಗರೇ/ ಗೃಹೇ/ ಮಾರ್ಗೇ/ ಆಸಮ್।
ಹಮ ಮನ್ದಿರಮೇ/ ನಗರಮೇ/ ಘರಮೇ/ ರಸ್ತಾಮೇ ಛಲಹುಂ।

ವಯಂ ಮನ್ದಿರೇ/ ನಗರೇ/ ಗೃಹೇ/ ಮಾರ್ಗೇ/ ಆಸ್ಮ।
ಹಮಸಭ ಮನ್ದಿರಮೇ/ ನಗರಮೇ/ ಘರಮೇ/ ರಸ್ತಾಮೇ ಛಲಹುಂ।

ಪುನಃ ಏಕವಚನೇ ಅಹಂ ವದಾಮಿ, ಬಹುವಚನಂ ಪರಿವರ್ತನಂ ಕುರ್ವನ್ತು।

ಅಹಂ ಸುಧಾಖಣ್ಡೇನ ಲಿಖಾಮಿ।
ದಣ್ಡೇನ್ ಅಹಂ ನ ತಾಡಯಾಮಿ।
ಚಷಕೇನ್ ಜಲಂ ಪಿಬತಿ।
ಚಮಷೇಣ ಶರ್ಕರಾಮ್ ಖಾದತಿ।
ಹಸ್ತೇನ ಸ್ಪರ್ಶಂ ಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಕಙ್ಕತೇನ್ ಕೇಶ ಪ್ರಸಾಧನಂ ಕರೋಮಿ।
ಅಹಂ ಕರವಸ್ತ್ರೇಣ ಮಾರ್ಜನಂ ಕರೋಮಿ।
ಬಾಲಾಃ ಕನ್ದುಕೇನ್ ಕ್ರೀಡನ್ತಿ।
ಉಪನೇತ್ರೇಣ ಪಶ್ಯಾಮಿ।
ಅಹಂ ಛುರಿಕಯಾ ಫಲಂ ಕರ್ತಯಾಮಿ।
ವಯಂ ಮಾಪಿಕಯಾ ಮಾಪನಂ ಕುರ್ಮಃ।
ಅಹಂ ಕುಞ್ಚಿಕಯಾ ತಾಲಮ್ ಉದ್ಘಾಟಯಾಮಿ।
ಮಾಲಯಾ ಅಲಂಕಾರಃ ಕುರ್ಮಃ।
ಅಹಂ ಕರ್ತರ್ಯಾ ಕರ್ತಯಾಮಿ।
ಅಙ್ಕಣ್ಯಾ ಚಿತ್ರಂ ಲಿಖಾಮಃ।
ದರ್ವ್ಯಾ ಪರಿವೇಶನಂ ಕರೋತಿ।
ಲೇಖನ್ಯಾ ಲಿಖಾಮಃ।
ಮಾರ್ಜನ್ಯಾ ಮಾರ್ಜಯಾಮಃ।
ದ್ರೋಣ್ಯಾ ಜಲಂ ನಯಾಮಃ।
ಕೃಷ್ಣಃ- ಕೃಷ್ಣೇನ ಚಮಷೇಣ
ಲೇಖಕಃ- ಲೇಖಕೇನ್ ಸ್ಯೂತೇನ
ಚಷಕೇಣ ಫಲೇನ್
ಪಾಠೇನ್ ಪುಸ್ತಕೇನ್
ಕಲಶೇನ್ ರಮಾ ರಮಯಾ
ದಂತಕೂರ್ಚೇನ ರಾಧಯಾ
ಸೀತಯಾ ಮಾಪಿಕಯಾ
ಸಂಚಿಕಯಾ ಪತ್ರಿಕಯಾ
ಛುರಿಕಯಾ ಪಾರ್ವತ್ಯಾ
ಮಾಲಯಾ ಭಗಿನ್ಯಾ
ದ್ರೋಣ್ಯಾ ಅಙ್ಕನ್ಯಾ
ಲೇಖನ್ಯಾ ಘಟ್ಯಾ
ಕೂಪ್ಯಾ ಗದಯಾ
ವಯಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಏತೇಷಾಂ ಶಬ್ದಾನಾಮ್ ಉಪಯೋಗಂ ಕೃತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ರಚಯಾಮಃ।
ಬಾಲಿಕಾ ದ್ವಿಚಕ್ರಿಕಯಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ।
ಬಚಿಯಾ ಸಾಇಕಿಲಸಂ ಸ್ಕೂಲ ಜಾಇತ ಅಛಿ।

ಸಚಿವಾಃ ವಿಮಾನೇನ ವಿದೇಶಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ।
ಸಚಿವಸಭ ಹವಾಈ ಜಹಾಜಸಂ ವಿದೇಶ ಜಾಇತ ಛಥಿ।

ನೌಕಯಾ ಕೂರ್ಚೇಣ ಸ್ಯೂತೇನ ಕುಞ್ಚಿಕಯಾ ಲೇಖನ್ಯಾ ಲೋಕಯಾನೇನ
ವಿಮಾನೇನ ದಣ್ಡೇನ ತುಲಯಾ ತೋಲಯಾಮಿ
ವ್ಯಾಧಃ ಬಾಣಃ ಶೌಚಿಕಃ ಕರ್ತರೀ ಶಿಕ್ಷಕಃ ಸುಧಾಖಣ್ಡಃ ಮಾತಾ ವೇಲ್ಲನೀ ಲೋಹಕಾರಃ ಮುದ್ಗರಃ
ಅರ್ಚಕಃ ಮಾಲಾ ಸೈನಕಃ ಗದಾ ಸುರೇಶಃ ಕುಞ್ಚಿಕಾ ವರ್ಣಕಾರಃ ಕೂರ್ಚಃ ಜನಾ ವಾಹನಃ ಸರ್ವಃ
ಜಿಹ್ವಾ
ಸಮ್ಭಾಷಣಂ ಅಭ್ಯಾಸಃ
-ಭೋ ಇನ್ದ್ರಾಕ್ಷೀ। ಆಗಚ್ಛತು। ಉಪವಿಶತು। ಸರ್ವಂ ಕುಶಲಂ ಕಿಮ್?
-ಸರ್ವಂ ಕುಶಲಂ। ಕಿಂ ಕರೋತಿ ಭವತಿ।
-ಅಹಂ ಪಾಕಂ ಕರೋಮಿ।
-ಕಃ ವಿಶೇಷಃ।
-ಅದ್ಯಾ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಅತಃ ವಿಶೇಷಃ ಪಾಕಃ।
-ಏವಂ ವಾ।
-ಭವತೀ ಕಿಮ್ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ।
-ಅಹಮ್ ಆಲೂಕಂ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ಕರೋಮಿ। ಕುಶಮಾಣ್ಡೇನ ಕ್ವಥಿನಂ ಕರೋಮಿ।
-ಬಹು ಮರೀಚಿಕಾಃ ಸನ್ತಿ ಖಲು। ಮರೀಚಿಕಯಾ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ ಭವತೀ।
-ಏಷಾ ಮಹಾಮರೀಚಿಕಾ। ಏಷಾ ಕಟುಃ ನಾಸ್ತಿ। ಏತಯಾ ಭಕ್ಷ್ಮ ಕರೋಮಿ।
-ಭವತಿ ರೋಟಿಕಾಂ ನ ಕರೋತಿ ವಾ।
-ಕರೋಮಿ। ರೋಟಿಕಯಾ ಸಹ ದಾಲಮ್ ಅಪಿ ಕರೋಮಿ।
-ಕಿಮಪಿ ಮಧುರಮ್।
-ಕರೋಮಿ। ಪಾಯಷಮ್ ಕರೋಮಿ।
-ಪಾಯಸಮ ವಾ। ಘೃತೇ ಪಾಯಸಸ್ಯ ರುಚಿಃ ಅಧಿಕಾ ಭವತಿ। ಇದಾನೀಮ್ ವದತು। ಅಹಂ ಕಿಮ್ ಸಹಾಯ್ಯಂ ಕರೋಮಿ।
-ಸಹಾಯ್ಯಮ್ ಕಿಮಪಿ ಮಾಸ್ತು ಭೋಃ। ಮಯಾ ಸಹ ಸಮ್ಭಾಷಣಂ ಕರೋತು। ಪರ್ಯಾಪ್ತಮ್।
-ತರ್ಹಿ ಭವತೀ ಏವ ಸರ್ವಂ ಕರೋತು। ಅಹಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ರುಚಿಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ।
ಇದಾನೀಮ್ ವಯಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ।
ಸಮ್ಭಾಷಣಂ ಅಭ್ಯಾಸಃ-೨
-ವೈದ್ಯ ಮಹೋದಯಃ। ಮಹತೀ ಉದರವೇದನಾ।
-ಉದರವೇದನಾ ವಾ। ಶಯನಂ ಕರೋತು। ಪರೀಕ್ಷಾಂ ಕರೋಮಿ।
-ಅತ್ರಾ ವಾ ವಾ। ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಉಪರಿ। ಅತ್ರ ವಾ।
-ತತ್ರ ಜ್ಞಾತಮ್। ಉಪವಿಶತು।
-ದೀರ್ಘಂ ಶ್ವಾಸ ಉಚ್ಛವಾಸಂ ಕರೋತು।
-ಹ್ಯಃ ಉದರವೇದನಾ ಆಸೀತ್ ವಾ।
-ನ ಹ್ಯಃ ಉದರವೇದನಾ ನಾ ಆಸೀತ್। ಅಹಂ ಸ್ವಸ್ಥಮೇವ ಆಸನ್।
-ಅದ್ಯ ಪ್ರಾತಃ। ಅದ್ಯ ಪ್ರಾತಃ ಅಪಿ ನ ಆಸೀತ್। ಅಪರಾಹ್ನೇ ಪ್ರಾರಬ್ಧಮ್।
-ತದಾ ಕಿಮ್ ಕೃತವಾನ ಭವಾನ್।
-ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಕಾಶ್ಚನ್ ಗುಲಿಕಾಃ ಆಸನ್। ತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಖಾದಿತವಾನ್।
-ಕತಿ ಗುಲಿಕಾಃ।
-ಪಞ್ಚ ಗುಲಿಕಾಃ।
-ತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಖಾದಿತವಾನ್।
-ಮಾದೃಶಾಃ ಮೂರ್ಖಾಃ ಪೂರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಅತ್ರ ಆಗತಾಃ ಆಸನ್ , ಜಾನಾತು। ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಪರಾಮರ್ಶವಿನಾ ಔಷಧಸೇವನಮ್ ಅಪಾಯಕರಮ್। ಪುನಃ ಕದಾಪಿ ಏವಂ ನ ಕರೋತು। ಏತದ್ ಔಷಷಧಂ ಸ್ವೀಕರೋತು। ತಥೈವ ಭವತು।

VIDEHA MAITHILI SANSKRIT TUTOR

ENGLISH SAMSKRIT MAITHILI
Meeting Friends ಮಿತ್ರಮೇಲನಮ್ ಮಿತ್ರಸಂ ಭೇಂಟ
Hello! How are you? ಹರಿಃ ಓಮ್। ಕಥಮ್ ಅಸ್ತಿ ಭವಾನ್? ನಮಸ್ಕಾರ। ಕೇನಾ ಛೀ ಅಹಾಂ।
I am fine. ಅಹಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಅಸ್ಮಿ। ಹಮ ಠೀಕ ಛೀ।
You are not seen these days. ಏಷು ದಿನೇಷು ಭವತಃ ದರ್ಶನಮೇವ ನಾಸ್ತಿ। ಆಇ-ಕಾಲ್ಹಿ ಅಹಾಂಕ ದರ್ಶನ ದುರ್ಲಭ ಭಽ ಗೇಲ ಅಛಿ।
I am very busy these days. ಏಷು ದಿನೇಷು ಬಹು ಕಾರ್ಯವ್ಯಸ್ತಃ ಅಸ್ಮಿ। ಆಇ-ಕಾಲ್ಹಿ ಹಮ ಬಡ್ಡ ವ್ಯಸ್ತ ಛೀ।
Where were you all these days? ಕುತ್ರ ಆಸೀತ್ ಭವತೀ ಏತಾವನ್ತಿ ದಿನಾನಿ? ಅಹಾಂ ಏತೇಕ ದಿನ ಕತಏ ಛಲಹುಂ?
Only yesterday I remembered you. ಹ್ಯಃ ಏವ ಭವತೀಂ ಸ್ಮೃತವಾನ್। ಕಾಲ್ಹಿಏ ಹಮ ಅಹಾಂಕ ಮೋನ ಪಾಡನೇ ಛಲಹುಂ।
I had gone to Simla. ಅಹಂ ಶಿಮಲಾನಗರಂ ಗತವತೀ ಆಸಮ್। ಹಮ ಶಿಮಲಾ ಗೇಲ ಛಲಹುಂ।
All of us will go there together. ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಏವ ತತ್ರ ಗಚ್ಛಾಮಃ। ಹಮ ಸಭ ಓತಏ ಸಂಗೇ ಜಾಏಬ।
Day after tomorrow? ಪರಶ್ವಃ ಕಿಮ್? ಪರಸೂ ಕೀ?
At what time. ಕಸ್ಮಿನ್ ಸಮಯೇ? ಕೋನ ಸಮಯಮೇ।
At three o’clock. ತ್ರಿವಾದನೇ ಕಿಮ್? ತೀನ ಬಜೇ ಕೀ?
At three o’clock I’ve some other work. ತ್ರಿವಾದನೇ ಮಮ ಅನ್ಯತ್ ಕಾರ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ತೀನ ಬಜೇ ಹಮರಾ ಕಿಛು ಅನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅಛಿ।
Then let us go at 4 o’clock. ತರ್ಹಿ ಚತುರ್ವಾದನೇ ಗಚ್ಛಾಮಃ। ತಖನ ಚಾರಿ ಬಜೇ ಜಾಇ।
Okay. ಅಸ್ತು। ಠೀಕ।
Why are you late. ಕಿಮರ್ಥಃ ವಿಲಮ್ಬಃ? ಏತೇಕ ದೇರೀ ಕಿಏ?
At the time of leaving my vehicle’s tyre got punctured. ಪ್ರಸ್ಥಾನಸಮಯೇ ಮಮ ಯಾನಸ್ಯ ಚಕ್ರಂ ಭ್ರಷ್ಟಮ್ ಅಭವತ್। ನಿಕಲೈತ ಕಾಲ ಹಮರ ಗಾಡೀಕ ಟಾಏರ ಪಂಕ್ಚರ ಭಽ ಗೇಲ।
We waited for a long time. ವಯಂ ಬಹು ಕಾಲಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷಿತವನ್ತಃ। ಹಮ ಸಭ ಬಡೀ ಕಾಲ ಧರಿ ಪ್ರತೀಕ್ಷಾ ಕೇಲಹುಂ।
Sorry, my work wasn’t over. ಕ್ಷಮ್ಯತಾಂ, ಮಮ ಕಾರ್ಯಮೇವ ನ ಸಮಾಪ್ತಮ್। ಕ್ಷಮಾ ಕರೂ, ಹಮರ ಕಾಜ ಸಮಾಪ್ತ ನಹಿ ಭೇಲ ಛಲ।
Why didn’t you come on that day? ತದ್ದಿನೇ ಭವಾನ್ ಕಿಮರ್ಥಂ ನ ಆಗತವಾನ್? ಓಹಿ ದಿನ ಅಹಾಂ ಕಿಏ ನಹಿ ಏಲಹುಂ?
I completely forgot about it. ತದ್ವಿಷಯೇ ಪೂರ್ಣತಯಾ ವಿಸ್ಮೃತವಾನ್ ಏವ। ಹಮ ಓಽ ವಿಷಯ ಪೂರಾ-ಪೂರೀ ಬಿಸರಿ ಗೇಲಹುಂ।
Had everyone else come? ಅನ್ಯೇ ಸರ್ವೇ ಆಗತವನ್ತಃ ಆಸನ್ ಕಿಮ್? ಆನ ಸಭ ಗೋಟೇ ಆಬಿ ಗೇಲಾಹ ಕೀ?
Yes, everyone else except Vrinda had come. ಆಮ್, ವೃನ್ದಾಂ ವಿಹಾಯ ಅನ್ಯೇ ಸರ್ವೇ ಆಗತವನ್ತಃ। ಹಂ, ವೃನ್ದಾಕೇಂ ಛೋಡಿ ಆನ ಸಭ ಆಬಿ ಗೇಲಾಹ।
I also very much wanted to come but I couldn’t. ಮಮ ಅಪಿ ಬಹು ಇಚ್ಛಾ ಆಸೀತ್ ಕಿನ್ತು ನ ಶಕ್ತವಾನ್। ಹಮರೋ ಬಡ್ಡ ಇಚ್ಛಛಾ ಛಲಏ ಮುದಾ ನಹಿ ಆಬಿ ಸಕಲಹುಂ।
I telephoned you several times yesterday. ಹ್ಯಃ ಭವತೀಂ ಬಹುವಾರಂ ದೂರಭಾಷಾಂ ಕೃತವತೀ। ಕಾಲ್ಹಿ ಹಮ ಅಹಾಂಕೇಂ ಕತೇಕ ಬೇರ ಫೋನ ಕೇಲಹುಂ।
We had all gone to my maternal uncle’s home. ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಮಮ ಮಾತುಲಗೃಹಂ ಗತವನ್ತಃ। ಸಭ ಕ್ಯೋ ಹಮರ ಮಾಮಾಕ ಘರ ಗೇಲ ಛಲಹುಂ।
How did you come here today? ಅದ್ಯ ಅತ್ರ ಕಥಮ್ ಆಗಮನಮ್? ಅಹಾಂ ಏತಽ ಆಇ ಕೋನಾ ಅಏಲಹುಂ?
I had some work here in the bank. ಅತ್ರ ವಿತ್ತಕೋಷೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಾರ್ಯಮ್ ಆಸೀತ್। ಏತಽ ಬೈಂಕಮೇ ಕಿಛು ಕಾಜ ಛಲಏ।
I came here because I had some urgent work. ಅತ್ರ ತ್ವರಿತಕಾರ್ಯಮ್ ಆಸೀತ್ ಅತಃ ಆಗತವತೀ। ಏತಽ ಕಿಛು ಆವಶ್ಯಕ ಕಾಜ ಛಲಏ ಸೇ ಅಏಲಹುಂ।
Is that you! I couldn’t recognize you from far. ಭವಾನ್ ಏವ ಕಿಮ್? ದೂರತಃ ನ ಜ್ಞಾತವಾನ್ ಏವ। ಅಹಾಂ ಛೀ ಕೀ! ಅಹಾಂಕೇಂ ದೂರಸಂ ನಹಿ ಚೀನ್ಹಿ ಸಕಲಹುಂ।
You’ve become very thin. ಬಹು ಕೃಶಃ ಅಭವತ್ ಭವಾನ್। ಅಹಾಂ ಬಡ್ಡ ದುಬ್ಬರ ಭಽ ಗೇಲ ಛೀ।
I had typhoid. ಮಮ ವಿಷಮಜ್ವರಃ ಜಾತಃ ಆಸೀತ್। ಹಮರಾ ಟಾಯಫಾಇಡ ಭಽ ಗೇಲ ರಹಏ।
Come, let us go home. ಆಗಚ್ಛತು, ಗೃಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಃ। ಆಊ, ಹಮರಾ ಸಭ ಘರ ಚಲೀ।
Now? ಇದಾನೀಂ ಕಿಮ್? ಅಖನೇ ಕೀ?
It’s slightly difficult now. ಇದಾನೀಂ ಕಿಞ್ಚಿತ ಕಷ್ಟಮ್। ಅಖನ ಕನೀ ದಿಕ್ಕತ ಅಛಿ।
Oh friend! Why do you say so? ಕಿಂ ಮಿತ್ರ! ಏವಂ ವದತಿ? ಕಿಏ ಮಿತ್ರ! ಏನಾ ಕಿಏ ಬಾಜಏ ಛೀ?
Wait for some time. ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಾಲಂ ತಿಷ್ಠತು। ಕನೀ ಕಾಲ ರುಕೂ।
It’s not possible now. ಇದಾನೀಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ ಭೋಃ। ಈ ಆಬ ಸಂಭವ ನಞಿ।
Why such hurry? ಕಿಮರ್ಥಮ್ ಏವಂ ತ್ವರಾ? ಏತೇಕ ಫುರ್ತೀ ಕಿಏ?
There is still sometime, isn’t it? ಇತೋಽಪಿ ಸಮಯಃ ಅಸ್ತಿ ಖಲು? ಅಖನೋ ಕನೀ ಸಮಏ ಅಛಿ, ಅಛಿ ನೇ?
No my dear, an hour is needed even to reach there. ನಾಸ್ತಿ ಇತ್ರ, ಇತಃ ತತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯರ್ಥಮ್ ಏವ ಏಕಘಣ್ಟಾ ಆವಶ್ಯಕೀ। ನಞಿ ಭಜಾರ, ಓತಽ ಪಹುಂಚಏ ಲೇಲ ಸೇಹೋ ಏಕ ಘಣ್ಟಾ ಚಾಹೀ।
As you wish. ಯಥಾ ಭವಾನ್ ಇಚ್ಛತಿ। ಜೇಹನ ಅಹಾಂಕ ಇಚ್ಛಾ।
Congratulations! I heard you got a job. ಅಭಿನನ್ದನಮ್! ಭವತ್ಯಾ ಉದ್ಯೋಗಃ ಲಬ್ಧಃ ಇತಿ ಶ್ರುತಮ್। ಬಧಾಈ! ಹಮ ಸುನಲಹುಂ ಜೇ ಅಹಾಂಕೇಂ ನೋಕರೀ ಭೇಟಿ ಗೇಲ।
Yes, thank you. ಆಮ್, ಧನ್ಯವಾದಃ। ಹಂ, ಧನ್ಯವಾದ।
Where do you work? ಕುತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಂ ಕರೋತಿ ಭವತೀ? ಅಹಾಂ ಕತಽ ಕಾಜ ಕರಏ ಛೀ?
I am working in an advertising aency. ಕಸ್ಯಾಞ್ಚಿತ್ ವಿಜ್ಞಾಪನ-ಸಂಸ್ಥಾಯಾಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಏಕಟಾ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಕಂಪನೀಮೇ ಕಾಜ ಕರಏ ಛೀ।
When will you give sweets? ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಂ ಕದಾ ದದಾತಿ? ಅಹಾಂ ಮಧುರ ಕಖನ ದೇಬ?
Come home on Tuesday. ಮಙ್ಗಲವಾಸರೇ ಗೃಹಮೇವ ಆಗಚ್ಛತು। ಮಂಗಲಕೇಂ ಘರಪರ ಆಊ।
I must hurry now. ಇದಾನೀಂ ಮಯಾ ತ್ವರಣೀಯಮ್। ಹಮರಾ ಆಬ ಜಲ್ದೀ ಕರಬಾಕ ಚಾಹೀ।
Wait friend, let’s have coffee. ತಿಷ್ಠತು ಸಖೀ, ಕಾಫೀ ಪಿಬಾಮಃ। ಕನೀ ರುಕೂ ಸಖೀ, ಹಮರಾ ಸಭ ಕೖಫೀ ಪೀಬೀ।
Okay, let’s drink. ಅಸ್ತು, ಪಿಬಾಮಃ। ಠೀಕ ಛೈ, ಪೀಬೀ।
Sorry, I don’t have time to stay. ಕ್ಷಮ್ಯತಾಂ, ಸ್ಥಾತುಂ ಮಮ ಸಮಯಃ ನಾಸ್ತಿ। ಕ್ಷಮಾ ಕರೂ, ಹಮರಾ ಲಗ ಠಹರಬಾಕ ಲೇಲ ಸಮಯ ನಹಿ ಅಛಿ।
When shall we meet again? ಪುನಃ ಕದಾ ಮೇಲಿಷ್ಯಾಮಃ? ಫೇರ ಕಹಿಯಾ ಭೇಂಟ ಹಏತ?
Shall we meet tomorrow evening? ಶ್ವಃ ಸಾಯಂ ಮೇಲಿಷ್ಯಾಮಃ ಕಿಮ್? ಕಾಲ್ಹಿ ಸಾಂಝಮೇ ಜುಟಾನ ಕರೀ ಕೀ?
Yes, I’ll come there. ಆಮ್, ತತ್ರೈವ ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ। ಹಂ, ಓತಏ ಹಮ ಆಏಬ।
Where is your new residence? ಭವತಃ ನೂತನಂ ಗೃಹಂ ಕುತ್ರ ಅಸ್ತಿ? ಅಹಾಂಕ ನವ ಘರ ಕತಏ ಅಛಿ?
This is my residential address. ಏಷಃ ಮಮ ಗೃಹಸಙ್ಕೇತಃ। ಈ ಛೀ ಹಮರ ಘರಕ ಪತಾ।
Oh! It’s near my sister’s home? ಓಹೋ! ಮಮ ಭಗಿನ್ಯಾಃ ಗೃಹಸಮೀಪೇ ಅಸ್ತಿ। ಓಹೋ! ಈ ತಂ ಹಮರ ಬಹಿನಕ ಘರಕ ಲಗ ಅಛಿ।
Did you get my letter? ಮಮ ಪತ್ರಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಕಿಮ್? ಹಮರ ಪತ್ರ ಅಹಾಂಕೇಂ ಭೇಟಲ ಕೀ?
Yes, I got it just now. ಆಮ್, ಇದಾನೀಮೇವ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್। ಹಂ, ಹಮರಾ ಅಖನೇ ಭೇಟಲ।
For how many days are you staying here? ಅತ್ರ ಕತಿ ದಿನಾನಿ ತಿಷ್ಠತಿ ಭವಾನ್? ಏತಏ ಅಹಾಂ ಕತೇಕ ದಿನ ಲೇಲ ಠಹರಲ ಛೀ।
I am here for two more days. ಇತೋಽಪಿ ದಿನದ್ವಯಮ್ ಅಸ್ಮಿ। ಹಮ ಏತಽ ದೂ ದಿನ ಆಉರ ಛೀ।
Then I’ll see you at home. ತರ್ಹಿ ಭವನ್ತಂ ಗೃಹೇ ಏವ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ತಖನ ಅಹಾಂಸಂ ಘರಪರ ಭೇಂಟ ಕರಏ ಛೀ।
I have to talk to you. ಭವತಃ ಸಮೀಪೇ ಸಮ್ಭಾಷಣೀಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಹಮರಾ ಅಹಾಂಸಂ ಗಪ ಕರಬಾಕ ಅಛಿ।
Come at any time. ಯದಾ ಕದಾಪಿ ಆಗಚ್ಛತು। ಜಖನ ಮೋನ ಹುಅಏ ಆಉ।
I heard Mohan met with an accident. ಮೋಹನಸ್ಯ ದುರ್ಘಟನಾ ಅಭವತ್ ಇತಿ ಶ್ರುತವಾನ್। ಮೋಹನಕ ದುರ್ಘಟನಾ ಭೇಲಏ ಸೇ ಸುನಲಹುಂ।
Yes, he had a narrow escape. ಆಮ್, ಸಃ ಸ್ತೋಕಾತ್ ಮುಕ್ತಃ। ಹಂ, ಓಽ ಮುಶ್ಕಿಲಸಂ ಬಚಲ।
Did you meet him? ತೇನ ಸಹ ಮಿಲಿತವಾನ್ ಕಿಂ ಭವಾನ್? ಹುನಕಾಸಂ ಅಹಾಂಕ ಭೇಂಟ ಭೇಲ ಕೀ?
In which hospital is he admitted? ಕಸ್ಮಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯೇ ಅಸ್ತಿ ಸಃ? ಕೋನ ಅಸ್ಪತಾಲಮೇ ಓಽ ಭರ್ತೀ ಅಛಿ?
He is in the Lohia hospital. ಸಃ ಲೋಹಿಯಾಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯೇ ಅಸ್ತಿ। ಓಽ ಲೋಹಿಯಾ ಅಸ್ಪತಾಲಮೇ ಅಛಿ।
Did you hear this news? ಏತಾಂ ವಾರ್ತಾಂ ಶ್ರುತವತೀ ಕಿಮ್? ಅಹಾಂ ಈ ಸಮಾಚಾರ ಸುನಲಹುಂ ಕೀ?
Don’t worry, everything will be fine. ಚಿನ್ತಾಂ ಮಾ ಕರೋತು, ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಚಿನ್ತಾ ನಞಿ ಕರೂ, ಸಭ ಠೀಕ ಭಽ ಜಾಏತ।
Do you also agree with this? ಭವತೀ ಅಪಿ ಏತತ್ ಅಙ್ಗೀಕರೋತಿ ಕಿಮ್? ಅಹಾಂ ಸೇಹೋ ಏಹಿಸಂ ಸಹಮತ ಛೀ?
How could you also believe it? ಭವಾನ್ ಅಪಿ ಕಥಂ ವಿಶ್ವಾಸಂ ಕೃತವಾನ್? ಅಹಾಂ ಸೇಹೋ ಕೋನಾ ಏಹಿಪರ ವಿಶ್ವಾಸ ಕೇಲಹುಂ?
I was impressed by the way he spoke. ತಸ್ಯ ಕಥನಶೈಲ್ಯಾ ಏವ ಅಹಂ ಪ್ರಭಾವಿತಃ। ಓಕರ ಬಜಬಾಕ ಶೈಲೀಸಂ ಹಮ ಪ್ರಭಾವಿತ ಭೇಲಹುಂ।
Easily fail into his trap. ಸುಲಭತಯಾ ತಸ್ಯ ಜಾಲೇ ಪತಿತವಾನ್। ಆರಾಮಸಂ ಓಕರ ಜಾಲಮೇ ಫಂಸಿ ಗೇಲ।
Sometimes it happens. ಏವಂ ಭವತಿ ಕದಾಚಿತ್। ಕಹಿಯೋ ಕಾಲ ಏನಾ ಹೋಇ ಛೈ।
We are meeting after a long time. ಅಸ್ಮಾಕಂ ಮೇಲನಾನನ್ತರಂ ಬಹು ಕಾಲಃ ಅತೀತಃ। ಹಮರಾ ಸಭ ಬಡೀ ದಿನಪರ ಭೇಂಟ ಭಽ ರಹಲ ಛೀ।
How quickly time has passed! ಸಮಯಃ ಕಥಮ್ ಅತಿಶೀಘ್ರಮ್ ಅತೀತಃ। ಸಮಯ ಕತೇಕ ತೀವ್ರಗತಿಸಂ ಬೀತಿ ಗೇಲ।
You have come at the right time. ಯುಕ್ತೇ ಸಮಯೇ ಆಗತವಾನ್। ಅಹಾಂ ಸಹೀ ಸಮಯಪರ ಆಬಿ ಗೇಲಹುಂ।
Will you lend me your vehicle for some time? ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಾಲಂ ಭವತಃ ಯಾನಂ ದದಾತಿ ಕಿಮ್? ಅಹಾಂ ಅಪನ ಗಾಡೀ ಕನೀ ಕಾಲ ಲೇಲ ದೇಬ?
I too have to go out now. ಇದಾನೀಂ ಮಯಾ ಅಪಿ ಅನ್ಯತ್ರ ಗನ್ತವ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಹಮರಾ ಸೇಹೋ ಅಖನ ಬಾಹರ ಜೇಬಾಕ ಅಛಿ।
I’ll come back quickly. ಅಹಂ ಶೀಘ್ರಂ ಪ್ರತ್ಯಾಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ। ಹಮ ತುರತ ಅಬೈತ ಛೀ।
When will you come back? ಕದಾ ಪ್ರತ್ಯಾಗಮಿಷ್ಯತಿ। ಅಹಾಂ ಕಖನ ಘುರಿ ಕಽ ಆಏಬ?
I’ll back in half an hour. ಅರ್ಧಘಣ್ಟಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ। ಹಮ ಆಧಾ ಘಣ್ಟಾಮೇ ಘುರಿ ಆಏಬ।
There is no petrol in the vehicle. ಯಾನೇ ತೈಲಂ ನಾಸ್ತಿ। ಗಾಡೀಮೇ ತೇಲ ನಹಿ ಅಛಿ।
Is that so? ಏವಂ ಕಿಮ್? ಏನಾ ಅಛಿ?
Don’t worry. ಚಿನ್ತಾ ನಾಸ್ತಿ। ಕೋನೋ ಬಾತ ನಞಿ।
I was merely joking friend. ಪರಿಹಾಸಾಯ ಉಕ್ತವಾನ್ ಮಿತ್ರ। ಹಮ ಮಾತ್ರ ಹಂಸೀ ಕೇಲಹುಂ, ಮಿತ್ರ।
Don’t take it otherwise. ಅನ್ಯಥಾ ಮಾ ಚಿನ್ತಯತು। ಅನ್ಯಥಾ ನಹಿ ಲಿಅ।
Had you been late by a minute I would’ve gone. ಏಕನಿಮೇಷಸ್ಯ ವಿಲಮ್ಬಃ ಚೇತ್ ಅಹಮ್ ಅಗಮಿಷ್ಯಮ್। ಅಹಾಂ ಏಕ ಮಿನಟ ದೇರೀ ಕರಿತಹುಂ ತಂ ಹಮ ಪಹುಂಚಿ ಗೇಲ ರಹೀ।
This person always pesters me. ಏಷಃ ಏಕಃ ಆಗತ್ಯ ಸರ್ವದಾ ಪೀಡಯತಿ। ಈ ಹಮರಾ ಹರದಮ ತಂಗ ಕರಯ-ಏ।
Did he go? ಸಃ ಗತವಾನ್ ಕಿಮ್? ಓಽ ಗೇಲ ಕೀ?
He’ll come again to see you, won’t he? ಭವನ್ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಃ ಪುನಃ ಆಗಚ್ಛತಿ ಖಲು? ಓಽ ಫೇರ ಅಹಾಂಕೇಂ ದೇಖಏ ಲಽ ಆಏತ, ನಹಿ ಆಏತ ಕೀ?
Is he trustworthy? ಸಃ ವಿಶ್ವಾಸಯೋಗ್ಯಃ ಕಿಮ್? ಓಽ ವಿಶ್ವಾಸೀ ಅಛಿ ಕೀ?
Can’t say. ವಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ। ನಹಿ ಕಹಿ ಸಕಏ ಛೀ।
Are you coming with us? ಭವಾನ್ ಆಗಚ್ಛತಿ ಕಿಮ್ ಅಸ್ಮಾಭಿಃ ಸಹ? ಅಹಾಂ ಹಮರಾ ಸಂಗ ಆಬಿ ರಹಲ ಛೀ ನೇ?
Come, let’s go for a walk. ಆಗಚ್ಛತು, ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಅಟಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಾಮಃ। ಆಉ, ಕನೀ ಘೂಮಿ ಕಏ ಆಬೀ।
Will you buy me a cold drink? ಶೀತಪೇಯಂ ಪಾಯಯತಿ ಕಿಂ ಭವಾನ್? ಅಹಾಂ ಹಮರಾ ಕೋಲ್ಡ ಡ್ರಿಂಕ ಕೀನಿ ದೇಬ ಕೀ?
Not cold drink let’s eat ice-cream. ಶೀತಪೇಯಂ ಮಾಸ್ತು ಪಯೋಹಿಮಂ ಖಾದಾಮಃ। ಕೋಲ್ಡಡ್ರಿಂಕ ನಹಿ ಅಛಿ, ಆಇಇಸಕ್ರೀಮ ಖಾಇ ಹಮ ಸಭ।
Let’s go quickly otherwise mother will scold. ಶೀಘ್ರಂ ಗಚ್ಛಾಮಃ ಭೋಃ ನೋ ಚೇತ್ ಮಾತಾ ತರ್ಜಯತಿ। ಹಮ ಸಭ ಶೀಘ್ರ ಜಾಇ ನಞಿ ತಂ ಮಾಂ ತಮಸೇತೀಹ।
How will you go there? ಕಥಂ ಗಚ್ಛತಿ ಭವತೀ ತತ್ರ? ಓತಽ ಅಹಾಂ ಕೋನಾ ಜಾಏಬ?
I will talk. ಅಹಂ ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಹಮ ಪಏರೇ ಜಾಏಬ।
I will also come with you for some distance. ಅಹಮಪಿ ಕಿಞ್ಚಿದ್ದೂರಂ ಭವತ್ಯಾ ಸಹ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ। ಹಮಹೂಂ ಅಹಾಂ ಸಂಗೇ ಕನೀ ದರ ಧರಿ ಆಏಬ।

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ

(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)
(ಆಗಾಂ)
-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಾಕುರ
ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್ -ವಯಂ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತೇಃ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕೃತವನ್ತಃ। ಇದಾನೀಂ ಕಾನಿಚನ್ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದಾಮಃ। ಅಹಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದಾಮಿ, ಭವನ್ತಃ ತತ್ರ ತೃತಿಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಂ ಯೋಜಯನ್ತು।
ರಾಮಃ ಸುಧಾಖಣ್ಡೇನ ಲಿಖತಿ। ರಾಮ ಚೖಕಸಂ ಲಿಖೈತ ಅಛಿ।
ಸಃ ವಾಣೇನ ತಾಡಯತಿ। ಓಽ ವಾಣಕೇಂ ಮಾರೈತ ಅಛಿ।
ವರ್ಣಕಾರಃ ಕೂಚೇನ ಲಿಖತಿ। ಚಿತ್ರಕಾರ ಕೂಚೀಸಂ ಚಿತ್ರ ಬನಬೈತ ಛಥಿ।
ಸುರೇಶಃ ಕುಞ್ಚಿಕಯಾ ಉದ್ಘಾಟಯತಿ। ಸುರೇಶ ಕುಂಜೀಸಂ ಖೋಲೈತ ಛಥಿ।
ಮಾತಾ ಕಲಶೈಃ ಆನಯತಿ। ಮಾತಾ ಕಲಶ ಆನೈತ ಛಥಿ।
ಜನಾಃ ವಾದನೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಲೋಕಸಭ ವಾದನಕ ಲೇಲ ಜಾಇತ ಛಥಿ।
ಏಷಃ ಅಙ್ಕನ್ಯಾ ಲಿಖತಿ। ಈ ಪೇನ್ಸಿಲಸಂ ಲಿಖೈತ ಅಛಿ।
ಅಹಂ ಚಮಷೇನ ಅನ್ನಂ ಖಾದಾಮಿ। ಹಮ ಚಮ್ಮಚಸಂ ಖೇನಾಇ ಖಾಇತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಛುರಿಕಯಾ ಶಾಖಂ ಕರ್ತಯಾಮಿ। ಹಮ ಛುರೀಸಂ ಶಾಖ ಕಾಟೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಗುರೇನ ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಗುರಸಂ ಮಧುರ ಬನಬೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ದ್ವಿಚಕ್ರಿಕಯಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಹಮ ಸಾಇಕಿಲಸಂ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಜಾಇತ ಛೀ।
ಭವಾನ್ ಕಥಂ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅಹಾಂ ಕೋನಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಜಾಇತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಕರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಶ್ರುಣೋಮಿ। ಹಮ ದುನೂ ಕಾನಸಂ ಸುನೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ನನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ। ಹಮ ದುನೂ ಆಂಖಿಸಂ ದೇಖೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ಚಲಾಮಿ। ಹಮ ದುನೂ ಪಏರಸಂ ಚಲೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ದುನೂ ಹಾಥಸಂ ಕಾಜ ಕರೈತ ಛೀ।
ವಾರ್ತಾ- ಮಾನ್ಯೇ ಅಹಂ ಅತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ವಾ।
ಕಿಮರ್ಥಂ ವಿಲಮ್ಬೇನ್ ಆಗತವಾನ್।
ಬಾಲಾಭ್ಯಾಮ್ ಆಗತವಾನ ಅತಃ ವಿಲಮ್ಬಃ ಜಾತಃ।

ಅಹಂ ಸಂತೋಷೇಣ ಪಾಠಂ ಪಠಾಮಿ। ಹಮ ಸಂತೋಷಸಂ ಪಾಠ ಪಢೈತ ಛೀ।
ಭವನ್ತಃ ಸಂತೋಷೇಣ ಪಾಠಂ ಪಠನ್ತಿ ವಾ। ಅಹಾಂ ಸಭ ಸಂತೋಷಸಂ ಪಾಠ ಪಢೈತ ಛೀ ಕೀ?
ವಯಂ ಪಠಾಮಃ। ಹಮ ಸಭ ಪಢೈತ ಛೀ।
ಅಹಂ ಆನನ್ದೇನ್ ಸಂಭಾಷಣಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ವಾರ್ತಾಲಾಪ ಕರೈತ ಛೀ।
ಭವನ್ತಃ ಆನನ್ದೇನ ಸಂಭಾಷಣಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಾ। ಅಹಾಂ ಸಭ ಆನನ್ದಸಂ ವಾರ್ತಾಲಾಪ ಕರೈತ ಛೀ ಕೀ?
ವಯಂ ಕುರ್ಮಃ। ಹಮ ಸಭ ಕರೈತ ಛೀ।
ಪಿತಾ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪುತ್ರಿಂ ಪಾಲಯತಿ। ಪಿತಾ ಪ್ರೇಮಸಂ ಪುತ್ರೀಕ ಪಾಲನ ಕರೈತ ಛಥಿ।
ಮಾತಾ ಸದನಯಾ ಪುತ್ರಂ ಪೋಷಯತಿ।
ಭಕ್ತಃ ಭಕ್ತಯಾ ದೇವಂ ನಮಯತಿ। ಭಕ್ತ ಭಕ್ತಿಸಂ ದೇವಕ ಸೋಝಾಂ ಝುಕೈತ ಛಥಿ।
ಕೃಷಕಃ ಕಷ್ಟೇನ ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋತಿ। ಕೃಷಕ ಕಷ್ಟಭೋಗಿ ಕಾರ್ಯ ಕರೈತ ಛಥಿ।
ಅಹಮ್ ಉತ್ಸಾಹೇನ ಕಲಹಂ ಕರೋಮಿ। ಹಮ ಉತ್ಸಾಹಸಂ ಕಲಹ ಕರೈತ ಛೀ।
ಹರ್ಷೇಣ/ ಸಂತೋಷೇಣ/ ದುಃಖೇನ/ ಲಜ್ಜಯಾ/ ಭಕ್ತಯಾ/ ದೈನ್ಯೇನ/ ಶ್ರದ್ಧಯಾ
ಭವಾನ್ ಮಂಜೂನಾಥಃ ಸಹ ಗಚ್ಛತು। ಅಹಾಂ ಮಂಜೂನಾಥಕ ಸಂಗ ಜಾಊ।
ಅನನ್ತಃ ಕೇನ ಸಹ ಗತವಾನ/ ಆಗತವಾನ/ ಸಮ್ಭಾಷಣಂ ಕರೋತಿ। ಅನನ್ತ ಕಕರಾ ಸಂಗ ಗೇಲ/ ಆಏಲ/ ವಾರ್ತಾಲಾಪ ಕರೈತ ಅಛಿ।
ಅನನ್ತಃ ಮಂಜೂನಾಥೇನ ಸಹ ಆಗತವಾನ। ಅನನ್ತ ಮಂಜೂನಾಥಕ ಸಂಗ ಆಏಲ।
ಅಹಲ್ಯಾ ದೀಪಿಕಯಾಃ ಸಹ ಚಿತ್ರಮನ್ದಿರಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅಹಲ್ಯಾ ದೀಪಿಕಾ ಸಂಗ ಸಿನೇಮಾಹೖಲ ಗೇಲ।
ಹಂಸಾ ದೀಪ್ತಯಾ/ ಶಿಲ್ಪಯಾ/ ಮಿಥಿಲಯಾ/ ಮಧುರಯಾ/ ಮಾಲಯಾ/ ಶಾನ್ತಲಯಾ/ ರಮಯಾ/ ಆಪ್ತಯಾ/ ನನ್ದಿನ್ಯಾ/ ಅಶ್ವಿನ್ಯಾ/ ಭಾಷ್ಕರ್ಯಾ/ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ನಗರಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಹಂಸಾ ದೀಪ್ತಿಕ ಸಂಗ ನಗರ ಜಾಇತ ಅಛಿ।
ಫಲಕೇ ಶಬ್ದತ್ರಯಂ ಲಿಖಿತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಏತೇಷಾಂ ಶಬ್ದಾನಾಮ್ ಉಪಯೋಗಂ ಕೃತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ರಚಯಾಮಃ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ರಾಮೇಣ ಸಹ ವನಂ ಗತವಾನ್।।
ರವಿ ಮಿತ್ರಮ್ ನಗರಮ್ ಗತವಾನ್।
ಗೋಪಾಲ ಶಿವಃ ಸಂಭಾಷಣಮ್ ಕೃತವಾನ್।
ಗೋವಿನ್ದಃ ಸಖೀ ಚರ್ಚಾ ಕೃತವಾನ್।
ಮಾತಾ ಪುತ್ರೀ ಬನ್ಧುಗೃಹಂ ಗತವತೀ।
ಸಃ ರಮೇಶಃ ಕಲಹಃ ಕೃತವಾನ್।
ಲತಾ ಸುಮಾ ಕಾರ್ಯಂ ಕೃತವತೀ।
ಕೇಶವಃ ಸುರೇಶಃ ಭೋಜನಂ ಕೃತವಾನ್।
ರೋಗೀ ವೈದ್ಯಃ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಃ ಗತವಾನ್।
ಮಾಲಿನೀ ಶಾರದಾ ಶಾಲಾ ಗತವತೀ।
ಹೇಮಾ ಪಾರ್ವತೀ ಪಾಠಃ ಪಠಿತವತೀ।
ತೈಲೇನ್ ವಿನಾ ದೀಪಃ ನ ಜ್ವಲತಿ। ತೇಲಕ ವಿನಾ ದೀಪ ನಹಿ ಜರೈತ ಅಛಿ।
ಜಲೇನ್ ವಿನಾ ಮೀನಾಃ ನ ಜೀವನ್ತಿ। ಪಾನಿಕ ವಿನಾ ಮಾಂಛ ನಹಿ ಜಿಬೈತ ಛಥಿ।
ಆಹಾರೇಣ ವಿನಾ ಜೀವನಂ ಕಷ್ಟಮ್।
ಇದಾನೀಂ “ವಿನಾ” ಇತಿ ಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗಂ ಕೃತ್ವಾ ಏಕೈಕಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತಿ ವಾ।
ಧನೇನ ವಿನಾ ಜೀವನಂ ಕಷ್ಟಮ್।
ಅಹಮ್ ಉಪನೇತ್ರೇಣ ವಿನಾ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ।
ಯದಾ ಅನ್ಧಕಾರಃ ಭವತಿ ತದಾ ದೀಪಂ ಜ್ವಾಲಯಮಃ। ಜಖನ ಅನ್ಹಾರ ಹೋಏತ ತಖನ ದೀಪ ಜರಾಊ।
ಯದಾ ವುಭುಕ್ಷಾ ಭವತಿ ತದಾ ಭೋಜನಂ ಕುರ್ಮಃ। ಜಖನ ಭೂಖ ಲಾಗತ ತಖನ ಭೋಜನ ಕರೂ।
ಯದಾ ಅನಾರೋಗ್ಯಂ ಭವತಿ ತದಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಃ। ಜಖನ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಹೋಇತ ಛೀ ತಖನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ಜಾಊ।
ಯದಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಸ್ತಿ ತದಾ ಪಠನ್ತಿ। ಜಖನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹೋಇತ ಅಛಿ ತಖನ ಪಢಏ ಜಾಇತ ಛಥಿ।
ಯದಾ ವಿರಾಮಃ ಭವತಿ ತದಾ ಪ್ರವಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಜಖನ ವಿರಾಮ ಹೋಇತ ಅಛಿ ತಖನ ಪ್ರವಾಸಲೇಲ ಜಾಇ ಜಾಇತ ಛಥಿ।
ಅಹಂ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ವದಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಯದಾ ತದಾ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವದನ್ತು।
ವಿದ್ಯುತ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಿಕ್ಥವರ್ತಿಕಾಮ್ ಜ್ವಾಲಯನ್ತಿ।
ಯದಾ ತದಾ
ಸೂರ್ಯೋದಯಃ ಭವತಿ ಕಮಲಂ ವಿಕಸತಿ
ಪಿಪಾಸಾ ಭವತಿ ಜಲಂ ಪಿಬತು
ಪೂಜಾ ಭವತಿ ಘಣ್ಟಾನಾದಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ
ವೃಷ್ಟಿಃ ಭವತಿ ಬೀಜಂ ವಪನ್ತಿ
ಸಖೀ ಮಿಲತಿ ಸಂಭಾಷಣಂ ಕರೋಮಿ
ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಾಪ್ಯತೇ ಸಂತೋಷಂ ಭವತಿ
ಯದಾ ಯದ ಹಿ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಗ್ಲಾನಿರ್ಭವತಿ ಭಾರತ,
ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನಂ ಅಧರ್ಮಸ್ಯ ತದಾತ್ಮಾನಂ ಸೃಜಾಮ್ಯಹಮ್।
ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ಶ್ರುಣ್ಮಃ-
ಅಪಾರ ಭೂಮಿ ವಿಸ್ತಾರಮ್ ಅಗಮ್ಯ ಜನ ಸಂಕುಲಮ್
ರಾಷ್ಟ್ರಂ ಸಂಘಟನಾಹೀನಂ ಪ್ರಭವೇನ್ನಾತ್ಮರಕ್ಷಣೇ॥
ಇದಾನೀಂ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಏತಸ್ಮಿನ್ ಸುಭಾಷಿತೇ ಸಂಘಟನಸ್ಯ ಮಹತ್ವಮ್ ಉಕ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಯದ್ಯಪಿ ಕ್ಶ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೇ ವಿಶಾಲಾ ಭೂಮಿಃ ಅಸ್ತಿ, ಅಪಾರಾ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಸ್ತಿ ತಥಾಪಿ ತಸ್ಮಿನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೇ ಯದಿ ಸಂಘಟನಂ ನ ಭವತಿ ತರ್ಹಿ ತತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಮ್ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೇ ಸಮರ್ಥಂ ನ ಭವತಿ। ಏವಂ ಸಂಘಟನಸ್ಯ ಮಹತ್ವಮ್ ಏತಾದೃಶಮ್ ಅಸ್ತಿ।

VIDEHA MAITHILI SANSKRIT TUTOR- XXII

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ- ೨೨

(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)

-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಕ್ಕುರಃ

(ಆಗಾಂ)

ENGLISH
ಸಂಸ್ಕೃತಮ್
ಮೈಥಿಲೀ
Has the Principal come?
ಪ್ರಾಚಾರ್ಯಃ ಆಗತಃ ಕಿಮ್?
ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ಏಲಾಹ ಕೀ?
This year the examination commences in March.
ಅಸ್ಮಿನ್ ವರ್ಷೇ ಪರೀಕ್ಷಾಯಾಃ ಆರಮ್ಭಃ ಮಾರ್ಚಮಾಸೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಏಹಿ ಬರಖ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾರ್ಚ ಮಾಸಮೇ ಹೋಏತ।
See if the maths teacher is there.
ಗಣಿತಸ್ಯ ಅಧ್ಯಾಪಕಃ ಅಸ್ತಿ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಪಶ್ಯತು।
ದೇಖೂ ತಂ ಗಣಿತಕ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಛಥಿ ಕೀ?
Day after tomorrow will be a holiday.
ಪರಶ್ವಃ ವಿರಾಮಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಪರಸೂ ಛುಟ್ಟೀ ಹಏತ।
How many students are there in your department?
ಭವತಃ ವಿಭಾಗೇ ಕತಿ ಛಾತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಅಹಾಂಕ ವಿಭಾಗಮೇ ಕಏ ಟಾ ಛಾತ್ರ ಛಥಿ?
There are 30 students in my department.
ಮಮ ವಿಭಾಗೇ ತ್ರಿಂಶತ್ ಛಾತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಹಮರ ವಿಭಾಗಮೇ ೩೦ಟಾ ಛಾತ್ರ ಛಥಿ।
What is your pay-scale?
ಭವತಃ ವೇತನಶ್ರೇಣೀ ಕಾ?
ಅಹಾಂಕ ವೇತನಶ್ರೇಣೀ ಕೀ ಅಛಿ?
Did you read the newspaper? The Government has accepted our demands.
ವಾರ್ತಾಪತ್ರಂ ಪಠಿತವಾನ್ ಕಿಮ್? ಸರ್ವಕಾರೇಣ ಅಸ್ಮಾಕಮ್ ಅಭಿಯಾಚನಾಃ ಅಙ್ಗೀಕೃತಾಃ।
ಅಖಬಾರ ಪಢಲಹುಂ ಕೀ? ಸರಕಾರ ಹಮರಾ ಸಭಕ ಮಾಂಗ ಸಭ ಮಾನಿ ಲೇಲಕ।
30% bonus has been announced.
ತ್ರಿಂಶತ್ ಪ್ರತಿಶತಮ್ ಅಧಿವೇತನಮ್ ಉದ್ಘೋಷಿತಮ್ ಅಸ್ತಿ।
೩೦% ಅಧಿವೇತನಕ ಘೋಷಣಾ ಭೇಲ ಅಛಿ।
This rule will be implemented from the next-year.
ಏತಸ್ಯ ನಿಯಮಸ್ಯ ಅನ್ವಯಃ ಅಗ್ರಿಮವರ್ಷತಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಈ ನಿಅಮ ಅಗಿಲಾ ಬರಖಸಂ ಲಾಗೂ ಹೋಏತ।
I am in-charge of the examination department.
ಪರೀಕ್ಷಾ-ವಿಭಾಗಸ್ಯ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಂ ಮಮ ಅಸ್ತಿ।
ಹಮರಾ ಲಗ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಭಾಗಕ ಭಾರ ಅಛಿ।
Who is the head of the sports department?
ಕ್ರೀಡಾ-ವಿಭಾಗಸ್ಯ ಪ್ರಮುಖಃ ಕಃ ಅಸ್ತಿ?
ಕ್ರೀಡಾ ವಿಭಾಗಕ ಪ್ರಮುಖ ಕೇ ಛಥಿ?
We have to organize a science workshop.
ವಿಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಶಾಲಾ ಆಯೋಜನೀಯಾ ಅಸ್ತಿ।
ಹಮರಾ ಸಭಕೇಂ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಶಾಲಾಕ ಆಯೋಜನ ಕರಬಾಕ ಅಛಿ।
Our students got the first prize in the inter-school dance competition.
ಆನ್ತರ್ಶಾಲೇಯ-ನೃತ್ಯಸ್ಪರ್ಧಾಯಾಮ್ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಛಾತ್ರಾಃ ಪ್ರಥಮ-ಪುರಸ್ಕಾರಂ ಪ್ರಾಪ್ತವನ್ತಃ।
ಅನ್ತರ-ವಿದ್ಯಾಲಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತಾಮೇ ಹಮರಾ ಸಭಕ ಛಾತ್ರಕೇಂ ಪ್ರಥಮ ಪುರಸ್ಕಾರ ಭೇಟಲನ್ಹಿ।
Parent-teacher meeting will be on next Sunday.
ಅಗ್ರಿಮೇ ರವಿವಾಸರೇ ಪಾಲಕ-ಶಿಕ್ಷಕಮೇಲನಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಅಗಿಲಾ ರವಿಕೇಂ ಅಭಿಭಾವಕ-ಶಿಕ್ಷಕ ಮೀಟಿಂಗ ಹೋಏತ।
I will call his mother.
ಏತಸ್ಯ ಮಾತರಮ್ ಆಹ್ವಯಿಷ್ಯಾಮಿ।
ಹಮ ಓಕರ ಮಾಏಕೇಂ ಬಜೇಬಏ।
I have given application for leave.
ಅಹಂ ವಿರಾಮಸ್ಯ ನಿವೇದನಪತ್ರಂ ದತ್ತ್ವಾನ್ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಮ ಛುಟ್ಟೀಕ ಆವೇದನ ದೇನೇ ಛೀ।
He has taken a half-day leave today.
ಸಃ ಅದ್ಯ ಅರ್ಧ-ದಿನಸ್ಯ ವಿರಾಮಂ ಸ್ವೀಕೃತವಾನ್।
ಓ ಆಇ ಆಧ-ದಿನುಕಾ ಛುಟ್ಟೀ ಲೇನೇ ಅಛಿ।
Again today the clerk has not come.
ಲಿಪಿಕಾರಃ ಅದ್ಯ ನ ಆಗತವಾನ್ ಏವ।
ಆಇ ಫೇರ ಕ್ಲರ್ಕ ನಞಿ ಆಏಲ।
Do you have a class now?
ಇದಾನೀಂ ಭವತಃ ಕಾಲಾಂಶಃ ಅಸ್ತಿ ಕಿಮ್?
ಆಇ ಅಹಾಂಕ ವರ್ಗ ಅಛಿ ಕೀ?
No, I am free now.
ನ, ಇದಾನೀಮ್ ಅಹಂ ಕಾರ್ಯರಹಿತಃ ಅಸ್ಮಿ।
ನಞಿ ಆಇ ಹಮ ಬಿನಾ ಕಾಜಕ ಛೀ।
If you have any doubt please ask.
ಸಂಶಯಃ ಅಸ್ತಿ ಚೇತ್ ಪೃಚ್ಛತು।
ಸಂಶಯ ಅಛಿ ತಂ ಪೂಛೂ।
Have you understood?
ಜ್ಞಾತಂ ಕಿಮ್?
ಬುಝಲಹುಂ ಕೀ?
Have you taken notes?
ಟಿಪ್ಪಣೀಂ ಲಿಖಿತವನ್ತಃ ಕಿಮ್?
ಟಿಪ್ಪಣೀ ಲಿಖಲಹುಂ ಕೀ?
It is enough for today.
ಅದ್ಯ ಏತಾವದೇವ ಪರ್ಯಾಪ್ತಮ್?
ಆಇ ಲೇಲ ಏತೇಕ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಅಛಿ।
Let us stop at the end of this paragraph.
ಏತಸ್ಯ ಅನುಚ್ಛೇದಸ್ಯ ಅನ್ತೇ ಸಮಾಪಯಾಮಃ।
ಏಹಿ ಅನುಚ್ಛೇದಕ ಅನ್ತಮೇ ಹಮ ಸಭ ಸಮಾಪ್ತ ಕರಬ।
Please, say it once again.
ಕೃಪಯಾ, ಪುನಃ ಏಕವಾರಂ ವದತು।
ಕೃಪಯಾ ಏಕರಾ ಏಕ ಬೇರ ಫೇರ ಕಹೂ।
Read this well before coming to class tomorrow.
ಶ್ವಃ ಕಕ್ಷ್ಯಾ-ಆಗಮನತಃ ಪೂರ್ವಮ್ ಏತತ್ ಪಠಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತು।
ಕಾಲ್ಹಿ ವರ್ಗ ಅಏಬಾಸಂ ಪೂರ್ವ ಏಕರಾ ಏಕ ಬೇರ ನೀಕ ಜಕಾಂ ಪಢಿ ಲೇಬ।
I did not understand this.
ಏತತ್ ಅಹಂ ನ ಜ್ಞಾತವಾನ್।
ಹಮ ಈ ನಹಿ ಬುಝಲಹುಂ।
Hey! You study well, do not you?
ಕಿಂ ಭೋಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಠತಿ ಖಲು?
ಯೌ, ಅಹಾಂ ತಂ ನೀಕ ಜಕಾಂ ಪಢಿತೇ ಛೀ।
You have not yet submitted your assignment.
ಭವಾನ್ ಭವತಃ ’ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯಮ್’ ಇತೋಽಪಿ ನ ದತ್ತವಾನ್।
ಅಹಾಂ ಅಪನ ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯ ಅಖನ ಧರಿ ನಹಿ ಜಮಾ ಕರೇನೇ ಛೀ।
Have you prepared the question paper?
ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕಾ ಸಜ್ಜೀಕೃತಾ ಕಿಮ್?
ಅಹಾಂ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಕ ತೈಯಾರೀ ಕೇಲಹುಂ ಕೀ?
Yes, I have started.
ಆಮ್, ಆರಮ್ಭಂ ಕೃತವಾನ್ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಂ, ಪ್ರಾರಮ್ಭ ಕಏನೇ ಛೀ।
He has not answered a single question correctly.
ಏಷಃ ಏಕಮ್ ಅಪಿ ಪ್ರಶ್ನಂ ಸಮ್ಯಕ್ ನ ಉತ್ತೀರ್ಣವಾನ್।
ಓ ಏಕೋಟಾ ಪ್ರಶ್ನಕ ಠೀಕ ಉತ್ತರ ನಹಿ ದೇಲಕ।
Does anyone know the answer?
ಕೋಽಪಿ ಉತ್ತರಂ ಜಾನಾತಿ ಕಿಮ್?
ಕಕರೋ ಏಕರ ಉತ್ತರ ಬುಝಲ ಅಛಿ?
Hey, what is the noise about?
ಕಿಂ ಭೋಃ ಕೋಲಾಹಲಃ?
ಕೀ ಯೌ, ಕಥೀಕ ಹಲ್ಲಾ ಅಛಿ?
The students these days!
ಇದಾನೀನ್ತನ-ಚ್ಛಾತ್ರಾಸ್ತು!
ಆಇ ಕಾಲ್ಹಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ!
How is the result this year?
ಏತಸ್ಯ ವರ್ಷಸ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶಃ ಕಥಮ್ ಅಸ್ತಿ?
ಏಹಿ ಬರಖಕ ಪರಿಣಾಮ ಕೇಹನ ರಹಲ?
Better than last year’s.
ಗತವರ್ಷಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉತ್ತಮಮ್।
ಪಛಿಲಾ ಸಾಲಕ ಅಪೇಕ್ಷಾ ಉತ್ತಮ।
How did he get such high marks?
ಸಃ ಕಥಮ್ ಏತಾವತಃ ಅಙ್ಕಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್?
ಓ ಏತೇಕ ನೀಕ ಅಂಕ ಕೋನಾ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕಏಲಕ।
Examiner’s large heartedness.
ಪರೀಕ್ಷಕಾಣಾಮ್ ಔದಾರ್ಯಮ್।
ಪರೀಕ್ಷಕಕ ಉದಾರತಾಸಂ।
When does the summer vacation begin?
ಗ್ರೀಷ್ಮವಿರಾಮಸ್ಯ ಆರಮ್ಭಃ ಕದಾ?
ಗರಮೀ-ತಾತಿಲ ಕಹಿಯಾಸಂ ಹೋಏತ?
35 people have come for the interview.
ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಾರ್ಥಂ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶತ್ ಜನಾಃ ಆಗತವನ್ತಃ।
೩೫ ಗೋಟೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಲೇಲ ಆಏಲ ಛಥಿ।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ಬಹಿಃ ನ ಪ್ರಕಟಯಾಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ವಿತ್ತಕೋಷೇ ನ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ಅಪವ್ಯಯಮ್ ನ ಕರೋಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ವಾಹನಂ ನ ಕ್ರೀಣಾಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ಅನ್ಯೇನಃ ನ ದದಾಮಿ।

ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಅಸ್ತಿ ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ವಿದ್ಯಾಲಯ ನ ಗತವಾನ್।

ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮೀಪಾ ಅಸ್ತಿ ಕಿನ್ತು ಪಠನಮ್ ನ ಸಮಾಪ್ತಮ್।

ಅಹಮ್ ಪಾಯಸಮ್ ಖಾದಿತುಮ್ ಇಷ್ಟವತೀ ಕಿನ್ತು ಅಂಬಾ ನ ದತ್ತವತೀ।

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅನ್ತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ವಾ- ಆಗಚ್ಛತು।

ಏತತ್ ಕಿಮ್ ಫಲಮ್- ಸ್ವಾದುಫಲ।

ಏಷಾ ಕಾ- ಸಾ ಛುರಿಕಾ।

ಅಹಮ್ ಸ್ವಾದುಫಲಸ್ಯ ಉಪರಿ ಛುರಿಕಾ ಪಾತಯಾಮಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಪಾತಯಾಮಿ-ನಿಶ್ಚಯೇ ಪತತಿ।

ನ ಪತತಿ।

ಇದಾನೀಮ್ ಕಃ ಸ್ವಾದುಫಲಸ್ಯ ಉಪರಿ ಛುರಿಕಾ ಪಾತಯತಿ। ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಪಾತಯಾಮಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ನ ಪಾತಯತಿ। ಏಷಃ ನ ಪಾತಯತಿ। ಅಹಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್ ಕಿಲ- ಭವಾನ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ನ ಪಾತಯತಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಮಂತ್ರೀ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಸತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಅಕಾರ್ಯಂ ನ ಕರೋಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಿಷ್ಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಪಾಠಯಾಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಅದ್ಯ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋಮಿ।

ಅದ್ಯ ಕಕ್ಷಾಂ ಪ್ರತಿ ವಾರುಣಿ ವಿಲಂಬೇನ ಆಗತವತೀ।

ತಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್ ವಯಂ ಉಹಿತ್ವಾ ವದಾಮಃ- ಪ್ರಾಯಶಃ ಉಪಯೋಗಮ್ ಕರ್ತು ವಾಕ್ಯಮ್ ವದಾಮಃ।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಚಲನಚಿತ್ರಂ ಗತವತೀ ಆಸೀತ್।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಾರ್ಗೇ ವಾಹನಸಮ್ಮರ್ದಃ ಆಸೀತ್।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಾ ಅಸ್ವಸ್ಥಾ ಆಸೀತ್।

ಅಹಮ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯಮ್ ಗತವತೀ ಆಸಮ್- ಅತಃ ಅಹಮ್ ವಿಲಂಬೇನ ಆಗತವತೀ।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಅಹಮ್ ಶ್ವಃ ದೇವಾಲಯಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಭಾರತೀಯಃ ಶಾನ್ತಿಪ್ರಿಯಃ।

ಇದಾನೀಮ್ ವಯಮ್ ಅನ್ಯಮ್ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ।

ಅಹಂ ಕೃಷ್ಣಫಲಕೇ ಚಿತ್ರಲೇಖನಸ್ಯ ಆರಮ್ಭಮ್ ಕರೋಮಿ। ಏಕಾಂ-ಏಕಾಂ ಲಿಖಾಮಿ ಅಥವಾ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ವರ್ಧಯಾಮಿ। ತದಾ ಭವನ್ತಃ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದನ್ತಿ। ಪ್ರಾಯಶಃ ಭವಾನ್ ಹಂಸಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ಪತಿ-ಪತ್ಬ್ಯಾಃ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಾನ್ ನೌಕಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಾನ್ ಮೀನಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಾನ್ ಫಲಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ಭವಾನ್ ಪರ್ಣಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ಏಷಃ ಜೀವನೇ ಅಗ್ರೇ ಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ- ಇತಿ ಊಹಂ ಕುರ್ವನ್ತು। ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು। ವಾಕ್ಯೇ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ದ್ವಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಏಕಂ ಶಬ್ದಂ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು।

ಸಃ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ಚೋರಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ಸೈನಿಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ವೈದ್ಯಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಮಾನಚಾಲಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ಭೋಜನಪ್ರಿಯಃ/ ಮೂರ್ಖಃ।

ಭವಾನ್ ಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಅಹಂ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ವಿದ್ಯಾಲಯಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಃ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ।

ಏತತ್ ಲಘು ಪುಸ್ತಕಮ್।

ಏತಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕ ವೃಹತ್ ಅಸ್ತಿ।

ಕಾಕಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಶುಕಃ ಸುನ್ದರಃ ಅಸ್ತಿ।

ಏತಸ್ಯಾಃ ವೇಣ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏತಸ್ಯಾಃ ವೇಣೀ ದೀರ್ಘಾ ಅಸ್ತಿ।

ಗಿರಿಜಾಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಸಾವಿತ್ರೀ ಉನ್ನತಾ ಅಸ್ತಿ।

ಏತಸ್ಯ ದಣ್ಡಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏಷಃ ದಣ್ಡಃ ದೀರ್ಘಃ ಅಸ್ತಿ।

ಕೇರಲಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಕರ್ಣಾಟಕಂ ವೃಹತ್ ಅಸ್ತಿ।

ಪಾಕಿಸ್ತಾನಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಭಾರತದೇಶಃ ವೃಹತ್ ಅಸ್ತಿ।

ಅಜಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಗಜಃ ಸ್ಥೂಲಃ ಅಸ್ತಿ।

ಮಮ ಘಟ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ವಾರುಣ್ಯಾಃ ಘಟೀ ಸುನ್ದರೀ ಅಸ್ತಿ।

ಮಮ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಲತಾ ಉನ್ನತಾ ಅಸ್ತಿ।

ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏಕಲವ್ಯಃ ಉತ್ತಮಃ ಧನುರ್ಧರಃ।

ದುರ್ಜನಃ ಸಹವಾಸೋಪೇಕ್ಷಯಾ ಸಜ್ಜನಃ ಸಹವಾಸಃ ಉತ್ತಮಃ।

೧-ಭೋಃ ನಿಬನ್ಧಾನಾಮ್ ಸಂಗ್ರಹಃ ಅಸ್ತಿ ವಾ।

೨-ಅಸ್ತಿ। ತತ್ರ ಪಶ್ಯತು।

೧-ಏತಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ವೃಹತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ನಾಸ್ತಿ ವಾ।

೨-ಕಿಮರ್ಥಮ್?

೧-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೇ ನಿಬನ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಅಸ್ತಿ। ತದರ್ಥಮ್ ಅಧಿಕ ವಿಷಯಸಂಗ್ರಹಃ ಕರಣೀಯಃ ಅಸ್ತಿ।

೨-ತಥಾಂ। ಆಗಚ್ಛತು, ದದಾಮಿ।

೧-ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ಪಶ್ಯತು। ತಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉತ್ತಮಮ್ ಅಸ್ತಿ।

೧-ಉತ್ತಮಮ್। ಮಮ ಸಖ್ಯಾಃ ಸಮೀಪೇ ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ನಾಸ್ತಿ। ತಸ್ಯಾ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಮಮ ಅಧಿಕ ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಂ ಕರ್ತ್ತುಮ ಶಕ್ನೋಮಿ।

೨-ಯದಿ ಸಾ ಅನ್ಯತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ತರ್ಹಿ ಭವತ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಅಧಿಕಂ ವಿಷಯಸಂಗ್ರಹಂ ಕರೋತಿ।

೧-ಏವಂ ವಾ।

೨-ಪರನ್ತು ಅಸ್ಮಾಕಂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉತ್ತಮಃ ಗ್ರಂಥಾಲಯಃ ಅನ್ಯಃ ನಾಸ್ತಿ। ಅತಃ ಸಾ ತತ್ ಪ್ರಾಪ್ತುಮ್ ನ ಶಕ್ನೋತಿ।

೧-ಭವತು। ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಶ್ವಃ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಶೀಘ್ರಮ್ ಅತ್ರಾಗತ್ಯ ಸರ್ವಮ್ ಪಠಾಮಿ।

ಸುಭಾಷಿತಮ್

ಜಲಬಿನ್ದು ನಿಪಾತೇನ್ ಕ್ರಮಶಃ ಪೂರ್ಣ್ಯತೇ ಘಟಃ।

ಸ ಹೇತುಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಚ ಧನಸ್ಯ ಚ॥

ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಕ್ರಮಶಃ ಜಲಂ ಪತತಿ-ನಲಿಕಾತಃ। ಪರನ್ತು ಪಾತ್ರಮ್ ಅವಶ್ಯಂ ಪೂರ್ಣಂ ಭವತಿ। ಯದ್ಯಪಿ ಬಿನ್ದುಶಃ ಪತತಿ ಅಲ್ಪಮ್ ಇತಿ ಜನಂ ನ ತ್ಯಜತಿ। ಕ್ರಮಶಃ ಪಾತ್ರಂ ಪೂರ್ಣಂ ಭವತಿ। ಏವಮೇವ ವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಸಂಗ್ರಹಃ ಅಪಿ ಕ್ಷಣಶಃ/ ಕಣಶಃ ಭವತಿ- ಸಃ ಅಗ್ರೇ ಪೂರ್ಣಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಏವಮೇವ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಾಣಿ ಅಪಿ ಸಃ ಕುರ್ವನ್ ಗಚ್ಛತು ಜೀವನೇ ಅವವಶ್ಯಮ್। ಧರ್ಮನಿಷ್ಠಃ ಭವತಿ। ಏವಮೇವ ವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಸಂಪಾದನಂ-ಧನಸ್ಯ ಸಂಪಾದನಮ್ ಅಪಿ ತಥೈವ। ಕಣಶಃ ಧನಸಂಪಾದನಂ ಕರಣೀಯಮ್। ಏಕ ನಾನಕಂ, ನಾನಕ್-ದ್ವಯಂ, ನಾನಕತ್ರಯಂ ಇತಿ ನ ತ್ಯಕ್ತ್ತವ್ಯಮ್। ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಸಂಗ್ರೀಹಶ್ಯ ಸಂಗ್ರೀಹ್ಯ ಸಃ ಅಗ್ರೇ ಪ್ರಭೂತಂ ಧನಂ ಸಂಪಾದಿಷ್ಯತಿ। ಏವಂ ಸುಭಾಷಿತಕಾರಃ ವದತಿ- ವಿದ್ಯಾಯಾಃ/ ಧನಸ್ಯ/ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಂಪಾದನಂ ಕ್ರಮಶಃ ಭವತಿ ಸಃ ಪೂರ್ಣಃ ಭವತಿ।

ಕಥಾ

ಕಾವೇರೀ ನದ್ಯಾಃ ತೀರೇ ಏಕಂ ಗುರುಕುಲಮ್। ಗುರುಕುಲೇ ವಟವಃ (ಬಾಲಕಾಃ) ಸನ್ತಿ। ತೇ ಪ್ರತಿದಿನಂ ನಿಯಮಿತಂ ಜೀವನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲತಃ ರಾತ್ರಿಪರ್ಯನ್ತಮ್ ನಿಯಮಿತಂ ಜೀವನಮ್। ಉತ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ, ಯೋಗಾಸನಂ ಆದಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ಅಧ್ಯಯನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ಏವಂ ಪವಿತ್ರಂ ಜೀವನಂ ತೇಷಾಮ್। ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ತೇಷಾಂ ಕಾರ್ಯಮ್। ಬಹಿಃ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಭಿಕ್ಷಾಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಗೃಹಮ್ ಆನಯನ್ತಿ। ಮಿಲಿತ್ವಾ ಸರ್ವೇ ಖಾದನ್ತಿ। ಏವಂ ಗುರುಕುಲಸ್ಯ ನಿಯಮಃ (ಪದ್ಧತಿಃ)। ಏಕದಾ ಸುನ್ದರಃ ನಾಮ್ ಬಾಲಕಃ ಭಿಕ್ಷಾಟನಾರ್ಥಂ ಬಹಿಃ ಗಚ್ಛತಿ। ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ವಂ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಾಗಚ್ಛತಿ। ಆಗಮನ್ ಸಮಯೇ ಮಾರ್ಗೇ ಏಕಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಪಶ್ಯತಿ। ಸುನ್ದರಃ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಃ- ನೀಲವರ್ಣಃ-ಕಂದುಕಾ ಆಕಾರೇಣ ಅಸ್ತಿ- ಅತಃ ತಸ್ಯ ಕುತುಹಲಂ ಭವತಿ। ಹಸ್ತೇನ್ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಸ್ಥಾಪಯತಿ। ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಂ ವಾ ಉಪಯೋಗಂ ಭವತಿ- ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ। ಗುರುಕುಲಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಸನ್ತಿ। ಮಿತ್ರೇಭ್ಯಃ ದರ್ಶಯತಿ। ಬಾಲಕಾಃ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹಿತ್ವಾ ಕ್ರೀಡನ್ತಿ। ಏವಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕ್ರೀಡನ್ತಿ। ಏಕದಾ ಗುರುಃ ಪಶ್ಯತಿ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಮ್। ಸಃ ಸುನ್ದರಮ್ ಆಹೂಯ ಪೃಚ್ಛತಿ- ಹೇ ಸುನ್ದರಾ। ಏತಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಭವಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್। ಪರನ್ತು ಏತೇನ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡೇನ್ ಇತಃ ಪರಮ್ ಭವಾನ್ ನ ಕ್ರೀಡತು। ಅನ್ಯೇನ ಶಿಲಾಖಣ್ಡೇನ್ ಕ್ರೀಡತು। ಏತಮ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭವಾನ್ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛತು। ಏತಸ್ಯ ವಿಕ್ರಯೇಣಂ ಕರೋತು। ಇತಿ ವದತಿ। ಗುರೋಃ ಆಜ್ಞಾ। ಸಃ ಸುನ್ದರಃ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛತಿ- ಶಾಕಾಪಣಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪ್ರಥಮತಃ ಶಾಕಾಪಣಿಕಮ್ ಪೃಷ್ಟವಾನ್- ಭವಾನ್ ಏತಾಮ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಕ್ರೀಣಾತಿ ವಾ। ಆಪಣಿಕಃ ವದತಿ। ನಾಣಕದ್ವಯಂ ದದಾಮಿ। ತದಾ ಸಃ ಬಾಲಕಃ ಗುರುಂ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಇತಿ ಪ್ರತ್ಯಾಗಚ್ಛತಿ। ಗುರುಃ ವದತಿ- ಭೋಃ, ಇದಾನೀಮ್ ಪುನಃ ಅನ್ಯತ್ರ ವಿಚಾರಯತು, ವಿಕ್ರೇಯಣಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಮಾಮ್ ಪುನಃ ಏಕವಾರಂ ಪಶ್ಯತು। ಇತಿ ವದತಿ। ಸಃ ತಥೈವ ಬಾಲಕಃ ಅನ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ। ಸುನ್ದರಃ ಕ್ರೀಡನಕ ವಿಕ್ರೇತುಃ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಃ ತಮ್ ವಿಚಾರಯತಿ- ಏತಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ ಕಿಯತ್ ದದಾತಿ- ಸಃ ವದತಿ- ಅಹಂ ರೂಪ್ಯಕಂದ್ವಯಂ ದದಾಮಿ। ತದಾ ಬಾಲಕಃ ಪುನಃ ಗುರೋಃ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಗುರುಃ ಪುನಃ ವದತಿ- ಇದಾನೀಮ್ ಭವಾನ್ ನಗರಾನ್ತರಂ ಗಚ್ಛತು। ತತ್ರ ವಿಚಾರಯತು। ಸಃ ಬಾಲಕಃ ನಗರಂ ಗಚ್ಛತಿ- ತತ್ರ ಆಭರಣಸ್ಯ ಆಪಣಂ ಪಶ್ಯತಿ, ಆಭರಣ ವಿಕ್ರೇತಾರಂ ಪೃಚ್ಛತಿ- ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ ಕಿಯತ್। ಅಹಮ್ ಏತಮ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ವಿಕ್ರೇತುಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಿ। ಸಃ ಆಪಣಿಕಃ ಪರೀಕ್ಷಾಮ್ ಕರೋತಿ- ಸೂಕ್ಷ್ಮತಯಾ। ಸಃ ವದತಿ। ಭೋ ಬಾಲಾ। ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ ಅಮೂಲ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಯದಿ ಅಹಂ ಆಪಣೇ ಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಆಭರಣಸ್ಯ ವಿಕ್ರಯೇಣಂ ಕರೋಮಿ ತಥಾಪಿ ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಂ ನ ಭವತಿ। ತಾವದ್ ಅಸ್ತಿ ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್। ಯದಿ ಭವಾನ್ ವಿಕ್ರೇತುಮ್ ಇಚ್ಛತಿ- ಮಯಾ ಆಪಣಃ ತ್ಯಕ್ತವ್ಯಃ ಭವತಿ। ತದಾ ಬಾಲಕಃ ಅಮೂಲ್ಯಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪುನಃ ಗುರೋಃ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಗುರುಃ ವದತಿ- ಭವತಾ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಚೇತ್- ರತ್ನ ಪರೀಕ್ಷಕೇನ್ ಭವಿತವ್ಯಮ್। ತದಾಏವ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೂಲ್ಯಂ ಕಿಮಿತಿ ಜ್ಞಾಯತೇ। ಇತಿ ಗುರುಃ ವದತಿ। ಪುನಃ ವದತಿ- ಪಶ್ಯನ್ತು। ಜನಾನಾಂ ಸಮೀಪೇ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯಂ ವಸ್ತು ಅಸ್ತಿ- ಜೀವನನಾಮಕಮ್। ಪರನ್ತು ತೇ ಮೂಲ್ಯಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ- ಯದಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಮೂಲ್ಯಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವ್ಯಾವಹಾರನ್ತಿ, ತೇಷಾಂ ಜೀವನಮ್ ಅಪಿ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯಂ ಭವತಿ। ಏವಂ ಗುರುಃ ಕಥಾ ದ್ವಾರಾ ಸಂದೇಶಂ ದದಾತಿ।
ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿತಮಃ ಪಾಠಃ

ENGLISH ಸಂಸ್ಕೃತಮ್ ಮೈಥಿಲೀ
Have you finished your household chores? ಗೃಹಕಾರ್ಯಂ ಸಮಾಪ್ತಂ ಕಿಮ್? ಘರಕ ಕಾಜ ಖತಮ ಕಽ ಲೇಲಹುಂ?
Yes, almost finished. ಆಮ್, ಸಮಾಪ್ತಪ್ರಾಯಮ್। ಹಂ, ಪ್ರಾಯಃ ಖತಮೇ ಅಛಿ।
Where were you for last two three days? ಗತಾನಿ ದ್ವಿತ್ರಾಣಿ ದಿನಾನಿ ಕುತ್ರ ಆಸೀತ್ ಭವತೀ? ಅಹಾಂ ದೂ-ತೀನ ದಿನಸಂ ಕತ್ತಽ ಛಲಹುಂ?
I had gone to my mother’s place. ಅಹಂ ಮಾತೃಗೃಹಂ ಗತವತೀ। ಹಮ ಅಪನ ನೈಹರ ಗೇಲ ರಹೀ।
Did you meet Shyamala recently? ಏಷು ದಿನೇಷು ಶ್ಯಾಮಲಯಾ ಮಿಲಿತವತೀ ಕಿಮ್? ಶ್ಯಾಮಲಾಸಂ ಅಹಾಂಕ ಭೇಟ ಹಾಲ-ಫಿಲಹಾಲಮೇ ಅಛಿ?
I’ve had a lot of work since morning. ಮಮ ಪ್ರಾತಃ ಆರಭ್ಯ ಬಹು ಕಾರ್ಯಾಣಿ। ಹಮರಾ ಭೋರೇಸಂ ಬಹುತ ಕಾರ್ಯ ರಹೈ-ಏ।
Again today the maid-servant didn’t come. ಕರ್ಮಕರೀ ಅದ್ಯ ಪುನಃ ನ ಆಗತವತೀ। ಕಾಜ ಕರಏಬಾಲೀ ಆಇ ಫೇರ ನೈ ಆಏಲ।
Guests will come tomorrow. ಅತಿಥಯಃ ಶ್ವಃ ಆಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ। ಪಾಹುನ ಸಭ ಕಾಲ್ಹಿ ಆಬಿ ರಹಲ ಛಥಿ।
Shall we go to the vegetable market today? ಅದ್ಯ ಶಾಕವಿಪಣಿಂ ಗಚ್ಛಾಮಃ ಕಿಮ್? ಆಇ ತರಕಾರೀ ಬಜಾರ ಚಲೀ ಕೀ?
I don’t have time today let’s go tomorrow. ಅದ್ಯ ಮಮ ಸಮಯಃ ನಾಸ್ತಿ ಭೋಃ ಶ್ವಃ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಃ। ಹಮರಾ ಆಇ ಸಮಯ ನಹಿ ಅಛಿ, ಹಮರಾ ಸಭ ಕಾಲ್ಹಿ ಚಲಬ।
Next month we will buy a washing machine. ಅಗ್ರಿಮ-ಮಾಸೇ ವಯಂ ವಸ್ತ್ರಪ್ರಕ್ಷಾಲನಯನ್ತ್ರಂ ಕ್ರೇಷ್ಯಾಮಃ। ಅಗಿಲಾ ಮಾಸ ಹಮ ಸಭ ಏಕಟಾ ವಾಶಿಂಗ ಮಶೀನ ಕೀನಬ।
A new departmental store has opened nearby. ಸಮೀಪೇ ಏಕಃ ನೂತನಃ ಸರ್ವವಸ್ತು-ಆಪಣಃ ಉದ್ಧಾಟಿತಃ ಅಸ್ತಿ। ಏಕಟಾ ನವ ಡಿಪಾರ್ಟಮೇನ್ಟಲ ಸ್ಟೋರ ಬಗಲೇಮೇ ಖುಜಲ ಅಛಿ।
I heard that Rama’s daughter’s marriage is fixed. ರಮಾಯಾಃ ಪುತ್ರ್ಯಾಃ ವಿವಾಹಃ ನಿಶ್ಚಿತಃ ಇತಿ ಶ್ರುತವತೀ। ಹಮರಾ ಸುಬಾಮೇ ಆಏಲ ಅಛಿ ಜೇ ರಮಾಕ ಬೇಟೀಕ ಬಿಯಾಹ ಠೀಕ ಭಽ ಗೇಲೈ।
From today there is a sale of glass wares in that shop. ಅದ್ಯ ಆರಭ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ ಆಪಣೇ ಕಾಚಪಾತ್ರಾಣಾಂ ನ್ಯೂನಮೂಲ್ಯೇನ ವಿಕ್ರಯಣಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಆಇಸಂ ಓಹಿ ದೋಕಾನಮೇ ಶೀಸಾಕ ಸಮಾನಕ ಬಿಕ್ರೀ ಶುರೂ ಛೈ।
Would you lend me some sugar? ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಶರ್ಕರಾಂ ದದಾತಿ ಕಿಮ್? ಕನೀ ಚಿನ್ನೀ ದೇಬ?
Would you tell me it’s recipe? ಏತಸ್ಯ ಪಾಕಕೃತಿಂ ಮಾಂ ವದತಿ ಕಿಮ್? ಹಮರಾ ಏಕರಾ ಬನೇಬಾಕ ಢಂಗ ಬತಾಏಬ?
Come, let’s go to the temple. ಆಗಚ್ಛತು, ದೇವಾಲಯಃ ಗಚ್ಛಾಮಃ। ಆಊ, ಹಮ ಸಭ ಮನ್ದಿರ ಚಲೀ।
ಭೀಮಃ ದುರ್ಯೋಧನಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಬಲವಾನ್।
ರಾಕೇಶಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ನವೀನಃ ಬಲವಾನ್।
ಅನೀತಾಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ತೇಜಸ್ವನೀ ಉನ್ನತಾ।
ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಭಾರತಮ್ ವಿಶಾಲಮ್।
ಕಾವೇರ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಗಙ್ಗಾ ದೀರ್ಘಾ।
ಶಖ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಲಯಾ ಸುನ್ದರೀ।
ಸೀತಾಯಾ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಮಾಲತೀ ಸುನ್ದರೀ।
ಉನ್ನತಾ
ಗುಣೀ
ಚತುರಃ
ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ
ಸುನ್ದರೀ
ಸಹನಶೀಲಾ
ಅಲಸಃ
ವೀರಃ
ದೀರ್ಘಾ
ವಿಶಾಲಮ್
ವಯಮ್ ಪೂರ್ವತನ್ ಪಾಠೇ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಇತ್ಯಂಶಮ್ ಜ್ಞಾತವನ್ತಃ। ಇದಾನೀಮ್ ಅಸ್ಮಿನ್ ವಿಷಯೇ ಏವ ಪುನಃ ಕಿಂಚಿತ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ। ಇದಾನೀಮ್ ಭವನ್ತಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉಪಯುಜ್ಯ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದನ್ತು। ವದನ್ತಿ ವಾ ?

ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಕಿಮಪಿ ಶ್ರಾವಯಾಮಿ। ಭವನ್ತಃ ಶ್ರುಣವನ್ತು।
ಗೀತಮ್ ಮಧುರಮ್ ಅಸ್ತಿ ಖಲು।
ರಘುವಂಶಮ್ ಉತ್ತಮಮ್ ಕಾವ್ಯಮ್ ಖಲು।
ಕಾಲಿದಾಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕವಿಃ ಖಲು।
ಆಮ್ ಕಾಲಿದಾಸ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಖಲು।
ರಾಮಾಯಣಮ್ ಆದಿ ಕಾವ್ಯಮ್ ಖಲು।
ಪುಷ್ಪಮ್ ಸುನ್ದರಮ್ ಅಸ್ತಿ ಖಲು।
ಭವನ್ತಃ ಖಲು ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವದನ್ತು।
ಅದ್ಯ ಶೈತ್ಯಮ್ ಅಧಿಕಮ್ ಅಸ್ತಿ ಖಲು।
ಭೋಜನ ಉತ್ತಮಮ್ ಅಸ್ತಿ ಖಲು।
ಪರೀಕ್ಷಾ ಸನ್ನಿಹಿತಾ ಖಲು।
ಮಾತಾ ಕುಶಲಿನೀ ಖಲು।
ಪಿತಾ ವಿತ್ತಕೋಷೇ ಕಾರ್ಯಮ್ ಕರೋತಿ ಖಲು।
ಅನುಜಃ ವಿದೇಶಮ್ ಗತವಾನ್ ಖಲು।

-ಅತ್ರ ಏವ ಗಣದ್ವಯಮ್ ಕುರ್ಮಃ। ಭವತ್ಯಃ ಏಕಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ವದನ್ತು। ಭವನ್ತಃ ಖಲು ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ತದೈವ ವಾಕ್ಯಮ್ ಪುನಃ ಉಚ್ಚಾರಯನ್ತು। ಅನನ್ತರಮ್ ಭವನ್ತಃ ಏಕಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ವದನ್ತು-ಭವತ್ಯಃ ಖಲು ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ಪುನಃ ಉಚ್ಚಾರಯನ್ತು। ಆರಮ್ಭಃ ಕುರ್ಮಃ।ಭವಾನ್ ಆಗಮಿಷ್ಯತಿ ಖಲು।

ಕುಕ್ಕುರಃ ಭೌ ಭೌ ಭೌ ಇತಿ ಭಷತಿ।
ಕುಕ್ಕುರಃ ಕಿಮ್ ಕರೋತಿ।
ಕುಕ್ಕುರಃ ಗೃಹಸ್ಯ ರಕ್ಷಣಮ್ ಕರೋತಿ।
ವ್ಯಾಘ್ರಃ ವನೇ ಭವತಿ।
ವ್ಯಾಘ್ರ ಗರ್ಜಯತಿ।
ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಮೃಗಮ್ ಮಾರಯತಿ।
ಗಜಃ ಸ್ಥೂಲಃ ಅಸ್ತಿ।
ಗಜಃ ವಸ್ತು ನಯತಿ।
ಗಜಃ ಬ್ರಿಮ್ಭತಿ?
ಮಾರ್ಜಾಲಃ ಮ್ಯೋಂ ವದತಿ।
ಮಾರ್ಜಾಲಃ ಕಿಮ್ ಪಿಬತಿ।
ಮಾರ್ಜಾಲಃ ದುಗ್ಧಮ್ ಪಿಬತಿ।
ಮಾರ್ಜಾಲಃ ಮೂಷಕಮ್ ಖಾದತಿ।
ಧೇನುಃ ಅಮ್ಬಾ ವದತಿ।
ಧೇನುಃ ಕಿಮ್ ದದಾತಿ।
ಧೇನುಃ ದುಗ್ಧಮ್ ದದಾತಿ।
ಧೇನುಃ ಕಿಮ್ ಖಾದತಿ।
ಧೇನುಃ ತೃಣಮ್ ಖಾದತಿ।
ಅಶ್ವಃ ಧಾವತಿ।
ಅಶ್ವಃ ಕಥಮ್ ಧಾವತಿ।
ಅಶ್ವಃ ಶೀಘ್ರಮ್ ಧಾವತಿ।
ಅಶ್ವಃ ಹೇಸತೇ?
ಇದಾನೀಮ್ ಕೇಶಾಞ್ಚಿತ್ ಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ನಾಮ್ ಅಪಿ ಜಾನೀಮಃ।

ಕಾಕಃ ರಟತಿ। ಕಾಕಃ ಕಥಮ್ ರಟತಿ। ಕಾಕಃ ಕಾ ಕಾ ಕಾ ಇತಿ ರಟತಿ।

ಶುಕಃ ಸುನ್ದರಃ ಅಸ್ತಿ- ಖಲು।
ಶುಕಸ್ಯ ವರ್ಣಃ ಕಃ। ಶುಕಸ್ಯ ವರ್ಣಃ ಹರಿತಃ।
ಹಂಸಃ ಜಲೇ ಸಂಚರತಿ। ಹಂಸಃ ಜಲೇ ಸಂಚರತಿ।
ಚಟಕಃ ಚಿಲ್ಲತಿ।
ಸಿಂಹಃ ಗರ್ಜತಿ।
ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಗರ್ಜತಿ।
ಹಂಸಃ ಜಲೇ ಸಂಚರತಿ।
ಗಜಃ ಬ್ರಿಮ್ಹತಿ।
ವೃಷಭಃ ನರ್ದತಿ।
ಅಶ್ವಃ ಹೇಸತೇ।
ಮಾರ್ಜಾಲಃ ವದತಿ।
ಕುಕ್ಕುರಃ ಭಷತಿ।
ಕಾಕಃ ರಟತಿ।
ಚಟಕಃ ಚಿಲ್ಲತಿ।

ಕಾಕಃ ರಟತಿ ಕಾ ಕಾ
ಧೇನುಃ ವದತಿ ಅಮ್ಬಾ
ವಿಡಾಲಃ ವದತಿ ಕಥಮ್ ಮ್ಯಾಂ
ಚಟಕಃ ವದತಿ ಕಥಮ್ ಚಿಂ ಚಿ
ಕುಕ್ಕುರಃ ಭಷತಿ ಕಥಮ್ ಭೌಂ ಭೌಂ
ಬೇ (ಭೇ)ಗಃ ಕರತಿ ಕಥಮ್ ಬೈ ಬೈ
ಅಜಃ ವದತಿ ಕಥಮ್ ಮೈಂ ಮೈಂ
ಸರ್ಪಃ ಕರತಿ ಕಥಮ್ ಭುಸ್ ಮುಸ್
ಪಿಕಃ ಕೂಜತಿ ಕಥಮ್ ಪೋ ಪೇ

ಸುಭಾಷಿತಮ್
ಸುಲಭಾಃ ಪುರುಷಾಃ ಲೋಕೇ ಸತತಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಃ।
ಅಪ್ರಿಯಸ್ಯಯ ಚ ಪರ್ಥ್ಯಸ್ಯ ವಕ್ತಾ ಶ್ರೋತಾ ಚ ದುರ್ಲಭಃ॥

ಇದಾನೀಮ್ ಯತ್ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರುತವನ್ತಃ ತಸ್ಯ ತಾತ್ಪರ್ಯಮ್ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ।
ಲೋಕೇ ಪ್ರಿಯ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವಕ್ತುಮ್ ಸರ್ವೇ ಉತ್ಸಹನ್ತು ಏವ। ತಥೈವ ಶ್ರೋತುಮ್ ಅಪಿ ಬಹುಜನಾಃ ಸಜ್ಜಾಃ ಭವನ್ತಿ। ಅಪ್ರಿಯಮ್ ಕಿನ್ತು ಹಿತಕರಮ್ ತಾದೃಶ ವಚನಾನಿ ಕೇಚನೇವ ವದನ್ತಿ। ತಥೈವ ತಾನಿ ವಚನಾನಿ ಶ್ರೋತುಮ್ ಕೇಚನ್ ಏವ ಉತ್ಸಹಸನ್ತು। ಅತಃ ಏವ ಲೋಕೇ ಅಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಪಥ್ಯಸ್ಯ ವಚನಸ್ಯ ಶ್ರೋತಾ ವಕ್ತಾ ದ್ವೌ ಅಪುಇ ದುರ್ಲಭಮ್।

ಕಥಾ

ಮಹಾರಾಜಸ್ಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯಸ್ಯ ಔದಾರ್ಯಮ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮೇವ। ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯಃ ಪರಮ್ ಉದಾರಃ ಪ್ರಜಾರಂಜಕಃ ಚ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮ್ ಸರ್ವತ್ರ ಸದಾ ಸಞ್ಚಾರಮ್ ಕರೋತಿ ಸ್ಮ।
ಏಕದಾ ಅಶ್ವಾರೋಹೀ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯಃ ಅರಣ್ಯಮಾರ್ಗೇ ಏಕಾಕೀ ಏವ ಗಚ್ಛನ್ ಆಸೀತ್। ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಃ ಸನ್ನಿಹತಃ ಇತಿ ಶೀಘ್ರಮ್ ವನಾತ್ ಬಹಿಃ ಗಚ್ಛಾಮಿ-ಇತಿ ಚಿನ್ತಯನ್ ಆಸೀತ್। ತಾವತಾ ಏವ ದೂರೇ ಕಶ್ಯಾಶ್ಚಿತ್ ಗೋಹೋರ ಆಕ್ರನ್ದನಮ್ ಶ್ರುತಮ್। ತಾಮ್ ದಿಶಾಮ್ ಅನುಶ್ರಿತ್ಯ ಏವ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯಃ ತತ್ರ ಗತವಾನ್। ತದಾ ವರ್ಷಾಕಾಲಃ ಆಸೀತ್। ಅತಃ ನದೀಷು ಪ್ರವಾಹಃ ಆಸೀತ್। ಭೂಮಿಃ ಸರ್ವಥಾ ಪಂಕಿಲಾ ಆಸೀತ್।। ಸರ್ವೇ ಗರ್ತಾಃ ಅಪಿ ಜಲೇನ್ ಪೂರ್ಣಾಃ ಆಸನ್। ಏತಾದೃಶೇ ಕಶ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ ಮಲಿನ್ ಗರ್ತೇ ಕಾಚಿತ್ ಗೌಂ ಪತಿತ್ವಾ ಆಕ್ರನ್ದತಿ ಸ್ಮ।ಏತದ್ ದೃಷ್ಟವಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಗೌಃ ರಕ್ಷನಾರ್ಥಮ್ ಸ್ವಯಮೇವ ಪಂಕಮ್ ಅವತೀರ್ಣವಾನ್। ಕಿನ್ತು ಸ್ವೋಪಿ ಪಂಕೇ ನಿಮಗ್ನಃ ಇವ ಅಭವತ್। ರಾತ್ರಿಃ ಇತ್ಯತ್ ಏಕಾಕೀ ಏವ ಧೇನುಮ್ ರಕ್ಷಿತುಮ್ ಸಹ ನ ಶಕ್ತವಾನ್। ಧೇನುಃ ಅಪಿ ಪ್ರಾಣ ಭೀತ್ಯಾ ಉಚ್ಚೈಃ ಆಕ್ರನ್ದತಿ ಸ್ಮ। ತತ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕಶ್ಚನ್ ಸಿಂಹಃ ತತ್ರ ಆಗತಃ। ಸಃ ಗಾಮ್ ಖಾದಿತುಮ್ ಇಷ್ಟವಾನ್ ಚ। ತದಾ ತತ್ರ ವಿದ್ಯಮಾನಃ ಅಶ್ವಃ ಸಿಂಹಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಲಾಯನಮ್ ಕೃತವಾನ್। ಇದಾನೀಮ್ ಏಕಾಕೀ ಮಹಾರಾಜಃ ಗಾಮ್ ರಕ್ಷಿತುಮ್ ಇಚ್ಛತಿ, ಕಿನ್ತು ಸಿಂಹಃ ಗಾಮ್ ಖಾದಿತುಮ್ ಇಚ್ಛತಿ। ಅತತಃ ಮಹಾರಾಜಃ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಭಯ ಜನನಾರ್ಥಮ್ ಸ್ವಸ್ಯ ಕೋಷಾತ್ ಖಡ್ಗಮ್ ಸ್ವೀಕೃತವಾನ್। ಯದಾ ಯದಾ ಸಿಂಹಃ ಗಾಮ್ ಖಾದಿತುಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ ತದಾ ತದಾ ಏಷಃ ಮಹಾರಾಜಃ ಖಡ್ಗಮ್ ದರ್ಶಯನ್ ತಮ್ ಸಿಂಹಮ್ ಭಾಯಯತಿ ಸ್ಮ। ಗರ್ತಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಏಕಃ ವಟಃ ವೃಕ್ಷಃ ಆಸೀತ್। ತತಸ್ಥಿತಃ ಕಶ್ಚನ್ ಶುಕಃ ಏತ ಸರ್ವಮ್ ಪಶ್ಯನ್ ಆಸೀತ್। ಸಃ ಮಹಾರಾಜಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್- ಭೋಃ ರಾಜನ್। ಅಸ್ಯಾಃ ಗೋಃ ಮರಣಮ್ ಸನ್ನಿಹಿತಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಭವಾನ್ ಏತಾಮ್ ಸಿಂಹಾತ್ ರಕ್ಷತಿ ಚೇತ್ ಅಪಿ ಕಿಮಪಿ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ ನಾಸ್ತಿ। ಯತಃ ಪಂಕೇ ಪತಿತಾ ಧೇನುಃ ಪ್ರಾತಃಕಾಲಾತ್ ಪೂರ್ವಮೇವ ನಿಮಜ್ಜಯತಿ। ವೃಥಾ ಭವತಃ ಪ್ರಾಣಮ್ ತ್ಯಾಗಮ್ ಕರೋತಿ। ಅತಃ ಭವಾನ್ ವ್ಯರ್ಥಮ್ ಕಾರ್ಯಮ್ ತ್ಯಜತು। ಇದಾನೀಮ್ ಸಿಂಹಃ ಏಕಃ ಏವ ಅಸ್ತಿ। ಘಣ್ಟಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಸಿಂಹೀ ಅಪಿ ಅತ್ರ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಕಿಂಚಿತ್ ಕಾಲಾನನ್ತರಮ್ ಅನ್ಯ ಕ್ರೂರ ಜನ್ತವಃ ಅಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಅತಃ ವ್ಯರ್ಥಕಾರ್ಯಮ್ ಪರಿತ್ಯಜತು। ಭವತಃ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮ್ ಅಸ್ಯ ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಉಪರಿ ಉಪವಿಶತು। ಇತಿ। ಶುಕಸ್ಯ ವಚನಮ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಹಾರಾಜಃ ಉಕ್ತವಾನ್- ಭೋ ಶುಕಾ। ಮದ್ ವಿಷಯೇ ತವ ಪ್ರೀತಿಮ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಂತುಷ್ಟಃ ಅಹಮ್। ಕಿನ್ತು ಅನೀತಿ ಮಾರ್ಗಮ್ ಭವಾನ್ ನ ಉಪದಿಶತು। ಯತಃ ಸ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮ್ ಕ್ರೀಮಿ ಕೀಟಾದಯಃ ಅಪಿ ಯತನ್ತೇ। ಕಿನ್ತು ಯಃ ಅನ್ಯೇಷಾಮ್ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮ್ ಜೀವತಿ ಸಃ ಏವ ಧನ್ಯಃ। ಮಮ್ ಪ್ರಯತ್ನೇನ್ ಲಾಭಃ ಭವತಿ ವಾ ನ ವಾ ಅಹಮ್ ನ ಜಾನಾಮಿ। ಕಿನ್ತು ಗೋಃ ರಕ್ಷಣಮ್ ಮಮ್ ಕರ್ತವ್ಯಮ್ – ಮಮ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಪರಿಕೃತ್ಯವಾ ಅಹಮ್ ಏತಾಮ್ ಧೇನುಮ್ ರಕ್ಷಾಮಿ ಏವ। ಇತಿ ಉಕ್ತವಾನ್।ತತಃ ರಾಜಾ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಪರ್ಯನ್ತಮ್ ಅಪಿ ಗೋಃ ರಕ್ಷಣಮ್ ಕೃತವಾನ್। ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲೇ ಸಿಂಹರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತಃ ದೇವೇನ್ದ್ರಃ ಸ್ವಸ್ಯ ರೂಪಮ್ ಪ್ರಾಕಟ್ಯತ್। ಗೋರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತಾ ಭೂದೇವೀ ಶುಕರೂಪೇಣ ಸ್ಥಿತಃ ಧರ್ಮಃ ಚಾಪಿ ಸ್ವ ಸ್ವರೂಪಮ್ ಪ್ರಕಟತಿವನ್ತಃ। ತೇ ಸರ್ವೇಪಿ ವಿಕ್ರಮಸ್ಯ ತ್ಯಾಗ ಶೌರ್ಯಮ್ ಚ ಶ್ಲಾಘಿತ್ವಾ ತಮ್ ಅಭಿನನ್ದಿತವನ್ತಃ। ಏವಮ್ ವಿಕ್ರಮಸ್ಯ ಔದಾರ್ಯಮ್ ಲೋಕೋತ್ತರಮ್ ಆಸೀತ್।

VIDEHA MAITHILI SANSKRIT TUTOR- XXII

ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಚ- ೨೨

(ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾ ಜಗಜ್ಜನನೀ ಸೀತಾಯಾಃ ಭಾಷಾ ಆಸೀತ್ – ಹನುಮನ್ತಃ ಉಕ್ತವಾನ- ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್)

-ಗಜೇನ್ದ್ರ ಠಕ್ಕುರಃ

(ಆಗಾಂ)

ENGLISH
ಸಂಸ್ಕೃತಮ್
ಮೈಥಿಲೀ
Has the Principal come?
ಪ್ರಾಚಾರ್ಯಃ ಆಗತಃ ಕಿಮ್?
ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ಏಲಾಹ ಕೀ?
This year the examination commences in March.
ಅಸ್ಮಿನ್ ವರ್ಷೇ ಪರೀಕ್ಷಾಯಾಃ ಆರಮ್ಭಃ ಮಾರ್ಚಮಾಸೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಏಹಿ ಬರಖ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾರ್ಚ ಮಾಸಮೇ ಹೋಏತ।
See if the maths teacher is there.
ಗಣಿತಸ್ಯ ಅಧ್ಯಾಪಕಃ ಅಸ್ತಿ ಕಿಮ್ ಇತಿ ಪಶ್ಯತು।
ದೇಖೂ ತಂ ಗಣಿತಕ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಛಥಿ ಕೀ?
Day after tomorrow will be a holiday.
ಪರಶ್ವಃ ವಿರಾಮಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಪರಸೂ ಛುಟ್ಟೀ ಹಏತ।
How many students are there in your department?
ಭವತಃ ವಿಭಾಗೇ ಕತಿ ಛಾತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಅಹಾಂಕ ವಿಭಾಗಮೇ ಕಏ ಟಾ ಛಾತ್ರ ಛಥಿ?
There are 30 students in my department.
ಮಮ ವಿಭಾಗೇ ತ್ರಿಂಶತ್ ಛಾತ್ರಾಃ ಸನ್ತಿ।
ಹಮರ ವಿಭಾಗಮೇ ೩೦ಟಾ ಛಾತ್ರ ಛಥಿ।
What is your pay-scale?
ಭವತಃ ವೇತನಶ್ರೇಣೀ ಕಾ?
ಅಹಾಂಕ ವೇತನಶ್ರೇಣೀ ಕೀ ಅಛಿ?
Did you read the newspaper? The Government has accepted our demands.
ವಾರ್ತಾಪತ್ರಂ ಪಠಿತವಾನ್ ಕಿಮ್? ಸರ್ವಕಾರೇಣ ಅಸ್ಮಾಕಮ್ ಅಭಿಯಾಚನಾಃ ಅಙ್ಗೀಕೃತಾಃ।
ಅಖಬಾರ ಪಢಲಹುಂ ಕೀ? ಸರಕಾರ ಹಮರಾ ಸಭಕ ಮಾಂಗ ಸಭ ಮಾನಿ ಲೇಲಕ।
30% bonus has been announced.
ತ್ರಿಂಶತ್ ಪ್ರತಿಶತಮ್ ಅಧಿವೇತನಮ್ ಉದ್ಘೋಷಿತಮ್ ಅಸ್ತಿ।
೩೦% ಅಧಿವೇತನಕ ಘೋಷಣಾ ಭೇಲ ಅಛಿ।
This rule will be implemented from the next-year.
ಏತಸ್ಯ ನಿಯಮಸ್ಯ ಅನ್ವಯಃ ಅಗ್ರಿಮವರ್ಷತಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಈ ನಿಅಮ ಅಗಿಲಾ ಬರಖಸಂ ಲಾಗೂ ಹೋಏತ।
I am in-charge of the examination department.
ಪರೀಕ್ಷಾ-ವಿಭಾಗಸ್ಯ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಂ ಮಮ ಅಸ್ತಿ।
ಹಮರಾ ಲಗ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಭಾಗಕ ಭಾರ ಅಛಿ।
Who is the head of the sports department?
ಕ್ರೀಡಾ-ವಿಭಾಗಸ್ಯ ಪ್ರಮುಖಃ ಕಃ ಅಸ್ತಿ?
ಕ್ರೀಡಾ ವಿಭಾಗಕ ಪ್ರಮುಖ ಕೇ ಛಥಿ?
We have to organize a science workshop.
ವಿಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಶಾಲಾ ಆಯೋಜನೀಯಾ ಅಸ್ತಿ।
ಹಮರಾ ಸಭಕೇಂ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಶಾಲಾಕ ಆಯೋಜನ ಕರಬಾಕ ಅಛಿ।
Our students got the first prize in the inter-school dance competition.
ಆನ್ತರ್ಶಾಲೇಯ-ನೃತ್ಯಸ್ಪರ್ಧಾಯಾಮ್ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಛಾತ್ರಾಃ ಪ್ರಥಮ-ಪುರಸ್ಕಾರಂ ಪ್ರಾಪ್ತವನ್ತಃ।
ಅನ್ತರ-ವಿದ್ಯಾಲಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತಾಮೇ ಹಮರಾ ಸಭಕ ಛಾತ್ರಕೇಂ ಪ್ರಥಮ ಪುರಸ್ಕಾರ ಭೇಟಲನ್ಹಿ।
Parent-teacher meeting will be on next Sunday.
ಅಗ್ರಿಮೇ ರವಿವಾಸರೇ ಪಾಲಕ-ಶಿಕ್ಷಕಮೇಲನಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ।
ಅಗಿಲಾ ರವಿಕೇಂ ಅಭಿಭಾವಕ-ಶಿಕ್ಷಕ ಮೀಟಿಂಗ ಹೋಏತ।
I will call his mother.
ಏತಸ್ಯ ಮಾತರಮ್ ಆಹ್ವಯಿಷ್ಯಾಮಿ।
ಹಮ ಓಕರ ಮಾಏಕೇಂ ಬಜೇಬಏ।
I have given application for leave.
ಅಹಂ ವಿರಾಮಸ್ಯ ನಿವೇದನಪತ್ರಂ ದತ್ತ್ವಾನ್ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಮ ಛುಟ್ಟೀಕ ಆವೇದನ ದೇನೇ ಛೀ।
He has taken a half-day leave today.
ಸಃ ಅದ್ಯ ಅರ್ಧ-ದಿನಸ್ಯ ವಿರಾಮಂ ಸ್ವೀಕೃತವಾನ್।
ಓ ಆಇ ಆಧ-ದಿನುಕಾ ಛುಟ್ಟೀ ಲೇನೇ ಅಛಿ।
Again today the clerk has not come.
ಲಿಪಿಕಾರಃ ಅದ್ಯ ನ ಆಗತವಾನ್ ಏವ।
ಆಇ ಫೇರ ಕ್ಲರ್ಕ ನಞಿ ಆಏಲ।
Do you have a class now?
ಇದಾನೀಂ ಭವತಃ ಕಾಲಾಂಶಃ ಅಸ್ತಿ ಕಿಮ್?
ಆಇ ಅಹಾಂಕ ವರ್ಗ ಅಛಿ ಕೀ?
No, I am free now.
ನ, ಇದಾನೀಮ್ ಅಹಂ ಕಾರ್ಯರಹಿತಃ ಅಸ್ಮಿ।
ನಞಿ ಆಇ ಹಮ ಬಿನಾ ಕಾಜಕ ಛೀ।
If you have any doubt please ask.
ಸಂಶಯಃ ಅಸ್ತಿ ಚೇತ್ ಪೃಚ್ಛತು।
ಸಂಶಯ ಅಛಿ ತಂ ಪೂಛೂ।
Have you understood?
ಜ್ಞಾತಂ ಕಿಮ್?
ಬುಝಲಹುಂ ಕೀ?
Have you taken notes?
ಟಿಪ್ಪಣೀಂ ಲಿಖಿತವನ್ತಃ ಕಿಮ್?
ಟಿಪ್ಪಣೀ ಲಿಖಲಹುಂ ಕೀ?
It is enough for today.
ಅದ್ಯ ಏತಾವದೇವ ಪರ್ಯಾಪ್ತಮ್?
ಆಇ ಲೇಲ ಏತೇಕ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಅಛಿ।
Let us stop at the end of this paragraph.
ಏತಸ್ಯ ಅನುಚ್ಛೇದಸ್ಯ ಅನ್ತೇ ಸಮಾಪಯಾಮಃ।
ಏಹಿ ಅನುಚ್ಛೇದಕ ಅನ್ತಮೇ ಹಮ ಸಭ ಸಮಾಪ್ತ ಕರಬ।
Please, say it once again.
ಕೃಪಯಾ, ಪುನಃ ಏಕವಾರಂ ವದತು।
ಕೃಪಯಾ ಏಕರಾ ಏಕ ಬೇರ ಫೇರ ಕಹೂ।
Read this well before coming to class tomorrow.
ಶ್ವಃ ಕಕ್ಷ್ಯಾ-ಆಗಮನತಃ ಪೂರ್ವಮ್ ಏತತ್ ಪಠಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತು।
ಕಾಲ್ಹಿ ವರ್ಗ ಅಏಬಾಸಂ ಪೂರ್ವ ಏಕರಾ ಏಕ ಬೇರ ನೀಕ ಜಕಾಂ ಪಢಿ ಲೇಬ।
I did not understand this.
ಏತತ್ ಅಹಂ ನ ಜ್ಞಾತವಾನ್।
ಹಮ ಈ ನಹಿ ಬುಝಲಹುಂ।
Hey! You study well, do not you?
ಕಿಂ ಭೋಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಠತಿ ಖಲು?
ಯೌ, ಅಹಾಂ ತಂ ನೀಕ ಜಕಾಂ ಪಢಿತೇ ಛೀ।
You have not yet submitted your assignment.
ಭವಾನ್ ಭವತಃ ’ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯಮ್’ ಇತೋಽಪಿ ನ ದತ್ತವಾನ್।
ಅಹಾಂ ಅಪನ ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯ ಅಖನ ಧರಿ ನಹಿ ಜಮಾ ಕರೇನೇ ಛೀ।
Have you prepared the question paper?
ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕಾ ಸಜ್ಜೀಕೃತಾ ಕಿಮ್?
ಅಹಾಂ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಕ ತೈಯಾರೀ ಕೇಲಹುಂ ಕೀ?
Yes, I have started.
ಆಮ್, ಆರಮ್ಭಂ ಕೃತವಾನ್ ಅಸ್ಮಿ।
ಹಂ, ಪ್ರಾರಮ್ಭ ಕಏನೇ ಛೀ।
He has not answered a single question correctly.
ಏಷಃ ಏಕಮ್ ಅಪಿ ಪ್ರಶ್ನಂ ಸಮ್ಯಕ್ ನ ಉತ್ತೀರ್ಣವಾನ್।
ಓ ಏಕೋಟಾ ಪ್ರಶ್ನಕ ಠೀಕ ಉತ್ತರ ನಹಿ ದೇಲಕ।
Does anyone know the answer?
ಕೋಽಪಿ ಉತ್ತರಂ ಜಾನಾತಿ ಕಿಮ್?
ಕಕರೋ ಏಕರ ಉತ್ತರ ಬುಝಲ ಅಛಿ?
Hey, what is the noise about?
ಕಿಂ ಭೋಃ ಕೋಲಾಹಲಃ?
ಕೀ ಯೌ, ಕಥೀಕ ಹಲ್ಲಾ ಅಛಿ?
The students these days!
ಇದಾನೀನ್ತನ-ಚ್ಛಾತ್ರಾಸ್ತು!
ಆಇ ಕಾಲ್ಹಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ!
How is the result this year?
ಏತಸ್ಯ ವರ್ಷಸ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶಃ ಕಥಮ್ ಅಸ್ತಿ?
ಏಹಿ ಬರಖಕ ಪರಿಣಾಮ ಕೇಹನ ರಹಲ?
Better than last year’s.
ಗತವರ್ಷಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉತ್ತಮಮ್।
ಪಛಿಲಾ ಸಾಲಕ ಅಪೇಕ್ಷಾ ಉತ್ತಮ।
How did he get such high marks?
ಸಃ ಕಥಮ್ ಏತಾವತಃ ಅಙ್ಕಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್?
ಓ ಏತೇಕ ನೀಕ ಅಂಕ ಕೋನಾ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕಏಲಕ।
Examiner’s large heartedness.
ಪರೀಕ್ಷಕಾಣಾಮ್ ಔದಾರ್ಯಮ್।
ಪರೀಕ್ಷಕಕ ಉದಾರತಾಸಂ।
When does the summer vacation begin?
ಗ್ರೀಷ್ಮವಿರಾಮಸ್ಯ ಆರಮ್ಭಃ ಕದಾ?
ಗರಮೀ-ತಾತಿಲ ಕಹಿಯಾಸಂ ಹೋಏತ?
35 people have come for the interview.
ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಾರ್ಥಂ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶತ್ ಜನಾಃ ಆಗತವನ್ತಃ।
೩೫ ಗೋಟೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಲೇಲ ಆಏಲ ಛಥಿ।

ಸಮ್ಭಾಷಣಮ್

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ಬಹಿಃ ನ ಪ್ರಕಟಯಾಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ವಿತ್ತಕೋಷೇ ನ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ಅಪವ್ಯಯಮ್ ನ ಕರೋಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ವಾಹನಂ ನ ಕ್ರೀಣಾಮಿ।

ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಬಹು ಧನಮ್ ಅಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ಅನ್ಯೇನಃ ನ ದದಾಮಿ।

ವಿದ್ಯಾಲಯಃ ಅಸ್ತಿ ಕಿನ್ತು ಅಹಮ್ ವಿದ್ಯಾಲಯ ನ ಗತವಾನ್।

ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮೀಪಾ ಅಸ್ತಿ ಕಿನ್ತು ಪಠನಮ್ ನ ಸಮಾಪ್ತಮ್।

ಅಹಮ್ ಪಾಯಸಮ್ ಖಾದಿತುಮ್ ಇಷ್ಟವತೀ ಕಿನ್ತು ಅಂಬಾ ನ ದತ್ತವತೀ।

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅನ್ತಃ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ವಾ- ಆಗಚ್ಛತು।

ಏತತ್ ಕಿಮ್ ಫಲಮ್- ಸ್ವಾದುಫಲ।

ಏಷಾ ಕಾ- ಸಾ ಛುರಿಕಾ।

ಅಹಮ್ ಸ್ವಾದುಫಲಸ್ಯ ಉಪರಿ ಛುರಿಕಾ ಪಾತಯಾಮಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಪಾತಯಾಮಿ-ನಿಶ್ಚಯೇ ಪತತಿ।

ನ ಪತತಿ।

ಇದಾನೀಮ್ ಕಃ ಸ್ವಾದುಫಲಸ್ಯ ಉಪರಿ ಛುರಿಕಾ ಪಾತಯತಿ। ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಪಾತಯಾಮಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ನ ಪಾತಯತಿ। ಏಷಃ ನ ಪಾತಯತಿ। ಅಹಮ್ ಉಕ್ತವಾನ್ ಕಿಲ- ಭವಾನ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ನ ಪಾತಯತಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಮಂತ್ರೀ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಸತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕರೋಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಅಕಾರ್ಯಂ ನ ಕರೋಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಿಷ್ಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಪಾಠಯಾಮಿ।

ಅಹಮ್ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಅದ್ಯ ನಿದ್ರಾಂ ಕರೋಮಿ।

ಅದ್ಯ ಕಕ್ಷಾಂ ಪ್ರತಿ ವಾರುಣಿ ವಿಲಂಬೇನ ಆಗತವತೀ।

ತಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್ ವಯಂ ಉಹಿತ್ವಾ ವದಾಮಃ- ಪ್ರಾಯಶಃ ಉಪಯೋಗಮ್ ಕರ್ತು ವಾಕ್ಯಮ್ ವದಾಮಃ।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಚಲನಚಿತ್ರಂ ಗತವತೀ ಆಸೀತ್।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಾರ್ಗೇ ವಾಹನಸಮ್ಮರ್ದಃ ಆಸೀತ್।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಾ ಅಸ್ವಸ್ಥಾ ಆಸೀತ್।

ಅಹಮ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯಮ್ ಗತವತೀ ಆಸಮ್- ಅತಃ ಅಹಮ್ ವಿಲಂಬೇನ ಆಗತವತೀ।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಅಹಮ್ ಶ್ವಃ ದೇವಾಲಯಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ।

ಪ್ರಾಯಶಃ ಭಾರತೀಯಃ ಶಾನ್ತಿಪ್ರಿಯಃ।

ಇದಾನೀಮ್ ವಯಮ್ ಅನ್ಯಮ್ ಏಕಮ್ ಅಭ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ಮಃ।

ಅಹಂ ಕೃಷ್ಣಫಲಕೇ ಚಿತ್ರಲೇಖನಸ್ಯ ಆರಮ್ಭಮ್ ಕರೋಮಿ। ಏಕಾಂ-ಏಕಾಂ ಲಿಖಾಮಿ ಅಥವಾ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ವರ್ಧಯಾಮಿ। ತದಾ ಭವನ್ತಃ ವಾಕ್ಯಾನಿ ವದನ್ತಿ। ಪ್ರಾಯಶಃ ಭವಾನ್ ಹಂಸಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ಪತಿ-ಪತ್ಬ್ಯಾಃ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಾನ್ ನೌಕಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಾನ್ ಮೀನಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ ಭವಾನ್ ಫಲಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ಭವಾನ್ ಪರ್ಣಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮ್ ಲಿಖತಿ।

ಏಷಃ ಜೀವನೇ ಅಗ್ರೇ ಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ- ಇತಿ ಊಹಂ ಕುರ್ವನ್ತು। ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು। ವಾಕ್ಯೇ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ದ್ವಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಏಕಂ ಶಬ್ದಂ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ವದನ್ತು।

ಸಃ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ಚೋರಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ಸೈನಿಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ವೈದ್ಯಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಮಾನಚಾಲಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ।

ಸಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ಭೋಜನಪ್ರಿಯಃ/ ಮೂರ್ಖಃ।

ಭವಾನ್ ಕಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ।

ಅಹಂ ನಿಶ್ಚಯೇನ್ ವಿದ್ಯಾಲಯಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಃ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ।

ಏತತ್ ಲಘು ಪುಸ್ತಕಮ್।

ಏತಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕ ವೃಹತ್ ಅಸ್ತಿ।

ಕಾಕಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಶುಕಃ ಸುನ್ದರಃ ಅಸ್ತಿ।

ಏತಸ್ಯಾಃ ವೇಣ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏತಸ್ಯಾಃ ವೇಣೀ ದೀರ್ಘಾ ಅಸ್ತಿ।

ಗಿರಿಜಾಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಸಾವಿತ್ರೀ ಉನ್ನತಾ ಅಸ್ತಿ।

ಏತಸ್ಯ ದಣ್ಡಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏಷಃ ದಣ್ಡಃ ದೀರ್ಘಃ ಅಸ್ತಿ।

ಕೇರಲಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಕರ್ಣಾಟಕಂ ವೃಹತ್ ಅಸ್ತಿ।

ಪಾಕಿಸ್ತಾನಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಭಾರತದೇಶಃ ವೃಹತ್ ಅಸ್ತಿ।

ಅಜಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಗಜಃ ಸ್ಥೂಲಃ ಅಸ್ತಿ।

ಮಮ ಘಟ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ವಾರುಣ್ಯಾಃ ಘಟೀ ಸುನ್ದರೀ ಅಸ್ತಿ।

ಮಮ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಲತಾ ಉನ್ನತಾ ಅಸ್ತಿ।

ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಏಕಲವ್ಯಃ ಉತ್ತಮಃ ಧನುರ್ಧರಃ।

ದುರ್ಜನಃ ಸಹವಾಸೋಪೇಕ್ಷಯಾ ಸಜ್ಜನಃ ಸಹವಾಸಃ ಉತ್ತಮಃ।

೧-ಭೋಃ ನಿಬನ್ಧಾನಾಮ್ ಸಂಗ್ರಹಃ ಅಸ್ತಿ ವಾ।

೨-ಅಸ್ತಿ। ತತ್ರ ಪಶ್ಯತು।

೧-ಏತಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ವೃಹತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ನಾಸ್ತಿ ವಾ।

೨-ಕಿಮರ್ಥಮ್?

೧-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೇ ನಿಬನ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಅಸ್ತಿ। ತದರ್ಥಮ್ ಅಧಿಕ ವಿಷಯಸಂಗ್ರಹಃ ಕರಣೀಯಃ ಅಸ್ತಿ।

೨-ತಥಾಂ। ಆಗಚ್ಛತು, ದದಾಮಿ।

೧-ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ಪಶ್ಯತು। ತಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉತ್ತಮಮ್ ಅಸ್ತಿ।

೧-ಉತ್ತಮಮ್। ಮಮ ಸಖ್ಯಾಃ ಸಮೀಪೇ ಏತತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ನಾಸ್ತಿ। ತಸ್ಯಾ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಮಮ ಅಧಿಕ ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಂ ಕರ್ತ್ತುಮ ಶಕ್ನೋಮಿ।

೨-ಯದಿ ಸಾ ಅನ್ಯತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ತರ್ಹಿ ಭವತ್ಯಾಃ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಅಧಿಕಂ ವಿಷಯಸಂಗ್ರಹಂ ಕರೋತಿ।

೧-ಏವಂ ವಾ।

೨-ಪರನ್ತು ಅಸ್ಮಾಕಂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಸ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಉತ್ತಮಃ ಗ್ರಂಥಾಲಯಃ ಅನ್ಯಃ ನಾಸ್ತಿ। ಅತಃ ಸಾ ತತ್ ಪ್ರಾಪ್ತುಮ್ ನ ಶಕ್ನೋತಿ।

೧-ಭವತು। ಅಹಮ್ ಇದಾನೀಮ್ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಶ್ವಃ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಅಪೇಕ್ಷಯಾ ಶೀಘ್ರಮ್ ಅತ್ರಾಗತ್ಯ ಸರ್ವಮ್ ಪಠಾಮಿ।

ಸುಭಾಷಿತಮ್

ಜಲಬಿನ್ದು ನಿಪಾತೇನ್ ಕ್ರಮಶಃ ಪೂರ್ಣ್ಯತೇ ಘಟಃ।

ಸ ಹೇತುಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಚ ಧನಸ್ಯ ಚ॥

ಶ್ರುತಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಅರ್ಥಃ ಏವಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಕ್ರಮಶಃ ಜಲಂ ಪತತಿ-ನಲಿಕಾತಃ। ಪರನ್ತು ಪಾತ್ರಮ್ ಅವಶ್ಯಂ ಪೂರ್ಣಂ ಭವತಿ। ಯದ್ಯಪಿ ಬಿನ್ದುಶಃ ಪತತಿ ಅಲ್ಪಮ್ ಇತಿ ಜನಂ ನ ತ್ಯಜತಿ। ಕ್ರಮಶಃ ಪಾತ್ರಂ ಪೂರ್ಣಂ ಭವತಿ। ಏವಮೇವ ವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಸಂಗ್ರಹಃ ಅಪಿ ಕ್ಷಣಶಃ/ ಕಣಶಃ ಭವತಿ- ಸಃ ಅಗ್ರೇ ಪೂರ್ಣಃ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಏವಮೇವ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಾಣಿ ಅಪಿ ಸಃ ಕುರ್ವನ್ ಗಚ್ಛತು ಜೀವನೇ ಅವಶ್ಯಮ್। ಧರ್ಮನಿಷ್ಠಃ ಭವತಿ। ಏವಮೇವ ವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಸಂಪಾದನಂ-ಧನಸ್ಯ ಸಂಪಾದನಮ್ ಅಪಿ ತಥೈವ। ಕಣಶಃ ಧನಸಂಪಾದನಂ ಕರಣೀಯಮ್। ಏಕ ನಾನಕಂ, ನಾನಕ್-ದ್ವಯಂ, ನಾನಕತ್ರಯಂ ಇತಿ ನ ತ್ಯಕ್ತ್ತವ್ಯಮ್। ಸರ್ವಮ್ ಅಪಿ ಸಂಗ್ರೀಹಶ್ಯ ಸಂಗ್ರೀಹ್ಯ ಸಃ ಅಗ್ರೇ ಪ್ರಭೂತಂ ಧನಂ ಸಂಪಾದಿಷ್ಯತಿ। ಏವಂ ಸುಭಾಷಿತಕಾರಃ ವದತಿ- ವಿದ್ಯಾಯಾಃ/ ಧನಸ್ಯ/ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಂಪಾದನಂ ಕ್ರಮಶಃ ಭವತಿ ಸಃ ಪೂರ್ಣಃ ಭವತಿ।

ಕಥಾ

ಕಾವೇರೀ ನದ್ಯಾಃ ತೀರೇ ಏಕಂ ಗುರುಕುಲಮ್। ಗುರುಕುಲೇ ವಟವಃ (ಬಾಲಕಾಃ) ಸನ್ತಿ। ತೇ ಪ್ರತಿದಿನಂ ನಿಯಮಿತಂ ಜೀವನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ। ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲತಃ ರಾತ್ರಿಪರ್ಯನ್ತಮ್ ನಿಯಮಿತಂ ಜೀವನಮ್। ಉತ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ, ಯೋಗಾಸನಂ ಆದಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ಅಧ್ಯಯನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ, ಏವಂ ಪವಿತ್ರಂ ಜೀವನಂ ತೇಷಾಮ್। ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ತೇಷಾಂ ಕಾರ್ಯಮ್। ಬಹಿಃ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಭಿಕ್ಷಾಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಗೃಹಮ್ ಆನಯನ್ತಿ। ಮಿಲಿತ್ವಾ ಸರ್ವೇ ಖಾದನ್ತಿ। ಏವಂ ಗುರುಕುಲಸ್ಯ ನಿಯಮಃ (ಪದ್ಧತಿಃ)। ಏಕದಾ ಸುನ್ದರಃ ನಾಮ್ ಬಾಲಕಃ ಭಿಕ್ಷಾಟನಾರ್ಥಂ ಬಹಿಃ ಗಚ್ಛತಿ। ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ವಂ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಾಗಚ್ಛತಿ। ಆಗಮನ್ ಸಮಯೇ ಮಾರ್ಗೇ ಏಕಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಪಶ್ಯತಿ। ಸುನ್ದರಃ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಃ- ನೀಲವರ್ಣಃ-ಕಂದುಕಾ ಆಕಾರೇಣ ಅಸ್ತಿ- ಅತಃ ತಸ್ಯ ಕುತುಹಲಂ ಭವತಿ। ಹಸ್ತೇನ್ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ತಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಸ್ಥಾಪಯತಿ। ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಂ ವಾ ಉಪಯೋಗಂ ಭವತಿ- ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ। ಗುರುಕುಲಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಸನ್ತಿ। ಮಿತ್ರೇಭ್ಯಃ ದರ್ಶಯತಿ। ಬಾಲಕಾಃ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹಿತ್ವಾ ಕ್ರೀಡನ್ತಿ। ಏವಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕ್ರೀಡನ್ತಿ। ಏಕದಾ ಗುರುಃ ಪಶ್ಯತಿ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಮ್। ಸಃ ಸುನ್ದರಮ್ ಆಹೂಯ ಪೃಚ್ಛತಿ- ಹೇ ಸುನ್ದರಾ। ಏತಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಭವಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್। ಪರನ್ತು ಏತೇನ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡೇನ್ ಇತಃ ಪರಮ್ ಭವಾನ್ ನ ಕ್ರೀಡತು। ಅನ್ಯೇನ ಶಿಲಾಖಣ್ಡೇನ್ ಕ್ರೀಡತು। ಏತಮ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭವಾನ್ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛತು। ಏತಸ್ಯ ವಿಕ್ರಯೇಣಂ ಕರೋತು। ಇತಿ ವದತಿ। ಗುರೋಃ ಆಜ್ಞಾ। ಸಃ ಸುನ್ದರಃ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛತಿ- ಶಾಕಾಪಣಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪ್ರಥಮತಃ ಶಾಕಾಪಣಿಕಮ್ ಪೃಷ್ಟವಾನ್- ಭವಾನ್ ಏತಾಮ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಕ್ರೀಣಾತಿ ವಾ। ಆಪಣಿಕಃ ವದತಿ। ನಾಣಕದ್ವಯಂ ದದಾಮಿ। ತದಾ ಸಃ ಬಾಲಕಃ ಗುರುಂ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಇತಿ ಪ್ರತ್ಯಾಗಚ್ಛತಿ। ಗುರುಃ ವದತಿ- ಭೋಃ, ಇದಾನೀಮ್ ಪುನಃ ಅನ್ಯತ್ರ ವಿಚಾರಯತು, ವಿಕ್ರೇಯಣಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಮಾಮ್ ಪುನಃ ಏಕವಾರಂ ಪಶ್ಯತು। ಇತಿ ವದತಿ। ಸಃ ತಥೈವ ಬಾಲಕಃ ಅನ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ। ಸುನ್ದರಃ ಕ್ರೀಡನಕ ವಿಕ್ರೇತುಃ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಃ ತಮ್ ವಿಚಾರಯತಿ- ಏತಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ ಕಿಯತ್ ದದಾತಿ- ಸಃ ವದತಿ- ಅಹಂ ರೂಪ್ಯಕಂದ್ವಯಂ ದದಾಮಿ। ತದಾ ಬಾಲಕಃ ಪುನಃ ಗುರೋಃ ಸಮೀಪಮ್ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತದಾ ಗುರುಃ ಪುನಃ ವದತಿ- ಇದಾನೀಮ್ ಭವಾನ್ ನಗರಾನ್ತರಂ ಗಚ್ಛತು। ತತ್ರ ವಿಚಾರಯತು। ಸಃ ಬಾಲಕಃ ನಗರಂ ಗಚ್ಛತಿ- ತತ್ರ ಆಭರಣಸ್ಯ ಆಪಣಂ ಪಶ್ಯತಿ, ಆಭರಣ ವಿಕ್ರೇತಾರಂ ಪೃಚ್ಛತಿ- ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ ಕಿಯತ್। ಅಹಮ್ ಏತಮ್ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ವಿಕ್ರೇತುಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಿ। ಸಃ ಆಪಣಿಕಃ ಪರೀಕ್ಷಾಮ್ ಕರೋತಿ- ಸೂಕ್ಷ್ಮತಯಾ। ಸಃ ವದತಿ। ಭೋ ಬಾಲಾ। ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ ಅಮೂಲ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ। ಯದಿ ಅಹಂ ಆಪಣೇ ಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಆಭರಣಸ್ಯ ವಿಕ್ರಯೇಣಂ ಕರೋಮಿ ತಥಾಪಿ ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಂ ನ ಭವತಿ। ತಾವದ್ ಅಸ್ತಿ ಏತಸ್ಯ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್। ಯದಿ ಭವಾನ್ ವಿಕ್ರೇತುಮ್ ಇಚ್ಛತಿ- ಮಯಾ ಆಪಣಃ ತ್ಯಕ್ತವ್ಯಃ ಭವತಿ। ತದಾ ಬಾಲಕಃ ಅಮೂಲ್ಯಂ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪುನಃ ಗುರೋಃ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಗುರುಃ ವದತಿ- ಭವತಾ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಚೇತ್- ರತ್ನ ಪರೀಕ್ಷಕೇನ್ ಭವಿತವ್ಯಮ್। ತದಾಏವ ಶಿಲಾಖಣ್ಡಸ್ಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೂಲ್ಯಂ ಕಿಮಿತಿ ಜ್ಞಾಯತೇ। ಇತಿ ಗುರುಃ ವದತಿ। ಪುನಃ ವದತಿ- ಪಶ್ಯನ್ತು। ಜನಾನಾಂ ಸಮೀಪೇ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯಂ ವಸ್ತು ಅಸ್ತಿ- ಜೀವನನಾಮಕಮ್। ಪರನ್ತು ತೇ ಮೂಲ್ಯಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ- ಯದಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಮೂಲ್ಯಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವ್ಯಾವಹಾರನ್ತಿ, ತೇಷಾಂ ಜೀವನಮ್ ಅಪಿ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯಂ ಭವತಿ। ಏವಂ ಗುರುಃ ಕಥಾ ದ್ವಾರಾ ಸಂದೇಶಂ ದದಾತಿ।