ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀಃ ಅಪನೀ ಜಿಮ್ಮೇದಾರೀ ಭೀ ಸಮಝೇಂ ಶ್ರದ್ಧಾಲು
>> Friday, January 1, 2010
ನಯಾ ಸಾಲ ಶುರೂ ಹೋನೇ ಸೇ ಕುಛ ಪಹಲೇ ಹೀ ಮೈಂನೇ ಹರಿದ್ವಾರ ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ, ಔರ ವಹೀಂ ಊಂಚೇ ಪಹಾಡ ಪರ ಅವಸ್ಥಿತ ಮಾಂ ಮನಸಾ ದೇವೀ ಕೇ ಮಂದಿರ ಕೀ ಯಾತ್ರಾ ಕೀ ಥೀ। ಯಾತ್ರಾ ತೋ ಇಸಕೇ ಬಾದ ದೇಹರಾದೂನ ಕೀ ಭೀ ಕೀ ಥೀ ಮಗರ ಫೋಟೋ ಸಿರ್ಫ ಹರಿದ್ವಾರ ಕೀ ಹೀ ಖೀಂಚ ಪಾಯಾ। ನಏ ಸಾಲ ಮೇಂ ಶುಭಕಾಮನಾಓಂ ಕೇ ಸಾಥ ನಯಾ ಯಹೀ ಹೈ ಕಿ ಹರಿದ್ವಾರ ಕೀ ಕುಛ ಫೋಟೋ ಭೀ ದೇಖ ಲೇಂ। ಅಪನೀ ಜಿಮ್ಮೇದಾರೀ ಭೀ ಸಮಝೇಂ ಶ್ರದ್ಧಾಲು
ಹಮ ಜಬ ಪಹುಂಚೇ ಥೇ ತೋ ಹರಿದ್ವಾರ ಮೇಂ ಕುಂಭ ಕೀ ತೈಯಾರಿಯಾಂ ಚರಮ ಪರ ಥೀಂ। ಶಾಯದ ಇಸೀ ಲಿಏ ಹಮ ಅಪನೇ ಮನ ಮೇಂ ಜಿಸ ಸುಂದರ ಹರಿದ್ವಾರ ವ ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ ಕೀ ಛವಿ ಲೇಕರ ಗಏ ಥೇ ಉಸಸೇ ಕಮ ಹೀ ದೇಖನೇ ಕೋ ಮಿಲಾ। ಶಾಯದ ತೈಯಾರಿಯೋಂ ಕೇ ಭೀ ಕಾರಣ ಐಸಾ ಹಮೇಂ ದಿಖಾ ಹೋಗಾ। ಮಸಲನ ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ ಪರ ಕಈ ಜಗಹ ತೋಡಫೋಡ ಕರ ದೀ ಗಈ ಥೀ। ತೇಜಧಾರ ಸೇ ಬಹತಾ ಗಂಗಾಜಲ ನಿರ್ಮಲ ನಹೀಂ ಬಲ್ಕಿ ಗಂದಾ ದಿಖಾ। ಪಾನೀ ಮೇಂ ನಜದೀಕ ಸೇ ಝಾಂಕಕರ ದೇಖಾ ತೋ ತಮಾಮ ಫೂಲ, ಪತ್ತಿಯೋಂ ಸಮೇತ ಲೋಗೋಂ ಕೇ ಕಪಡೇ ವಗೈರಹ ಪಾನೀ ಮೇಂ ಬಹತೇ ದಿಖೇ। ಅಗರ ಆಪ ಏಕ ಅಂಜಲಿ ಜಲ ಉಠಾ ಲೇಂ ತೋ ಉಸಮೇಂ ತಮಾಮ ಫೂಲ ಪತ್ತಿಯೋಂ ಕೇ ಟುಕಡೇ ಮಿಲ ಜಾಏಂಗೇ। ಬಾಹರ ಕೀ ತರಫ ಸೇ ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ ತಕ ಪಹುಂಚನೇ ಕೇ ಲಿಏ ಬನೇ ಖೂಬಸೂರತ ಪುಲೋಂ ಸೇ ಟಕರಾತೇ ಹುಏ ಗಂಗಾಜಲ ಮೇಂ ಪುಲ ಕೇ ನೀಚೇ ತಮಾಮ ಕಪಡೋಂ ಕೇ ಟುಕಡೋಂ ಕೋ ಫಂಸೇ ದೇಖಾ। ಜಿಸ ಗಂಗಾಜಲ ಕೋ ಸಿರ ಮಾಥೇ ಪರ ಲೇಕರ ಪುಣ್ಯ ಕೀ ಕಾಮನಾ ಕರನೇ ವಾಲೋಂ ಕೋ ಪತಾ ನಹೀಂ ಯಹ ಕ್ಯೋಂ ನಹೀಂ ಸಮಝ ಮೇಂ ನಹೀಂ ಆತಾ ಕೀ ಅಪನೇ ವಸ್ತ್ರ ವಗೈರಹ ಗಂಗಾ ಮೇಂ ಬಹಾಕರ ಆಖಿರ ಗಂಗಾ ಕೋ ಗಂದಾ ಕರನೇ ಕಾ ಪಾಪ ಕ್ಯೋಂ ಬಟೋರತೇ ಹೈಂ। ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ ಜೋ ಕಿ ಮಹಾನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಲ ಕೇ ಸಾಥ ಪರ್ಯಟಕೋಂ ಕೇ ಲಿಏ ಏಕ ಅಚ್ಛೀ ಜಗಹ ಹೈ ಮಗರ ವಹಾಂ ಯತ್ರ-ತತ್ರ ಖಾಕರ ಫೇಂಕೇ ಗಏ ದೋನೇ ವಗಾರಹ ಗಂದಗೀ ಮೇಂ ಇಜಾಫಾ ಕರತೇ ಕಹತೇ ಹೈಂ। ಯೇ ವೇ ದೋನೇ ವಗೈರಹ ಹೋತೇ ಹೈಂ ಜಿಸಮೇಂ ಲೋಗೋಂ ಗರೀಬೋಂ ಕೋ ಭೋಜನ ದಾನ ಕರತೇ ಹೈಂ। ಔರ ವೇ ಲೋಗ ಇಸೇ ವಹೀಂ ಖಾಕರ ಫೇಂಕ ದೇತೇ ಹೈಂ। ಯಹ ಗಂದಗೀ ದೇಖಕರ ತೋ ಯಹೀ ಲಗತಾ ಹೈ ಕಿ ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ ಪರ ಸಿರ್ಫ ನಹಾನೇ ಕೇ ಅಲಾವಾ ಬಾಕೀ ಕರ್ಮ ಪರ ಪಾಬಂದೀ ಲಗಾ ದೇನೀ ಚಾಹಿಏ। ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ವ ಅನಾವಶ್ಯಕ ದುಕಾನೇಂ ಲಗಾಕರ ಭೀಡ ಕರನೇ ವಾಲೋಂ ಕೋ ವಹಾಂ ದೂರ ಐಸೀ ಜಗಹ ಪರ ಬೈಠನೇ ಕೀ ಈಜಾಜತ ದೀ ಜಾನೀ ಚಾಹಿಏ ಜಹಾಂ ಸೇ ಸ್ನಾನ ವಗೈರಹ ಕೇ ಬಾದ ಶ್ರದ್ಧಾಲು ಗುದರೇಂ ಔರ ದಾನಪುಣ್ಯ ಕರತೇ ಹುಏ ಬಾಹರ ಚಲೇ ಜಾಏಂ। ಅರ್ಥಾತ ದಾನ ಕರ್ಮ ವಹಾಂ ಸೇ ಬಾಹರ ನಿಕಲಕರ ಕರನೇ ಕೀ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕೀ ಜಾನೀ ಚಾಹಿಏ। ಅಗರ ತೀರ್ಥಸ್ಥಲೋಂ ಕೋ ಬಚಾನಾ ಹೈ ತೋ ಗಂದಗೀ ರೋಕನೇ ವ ನಿಗರಾನೀ ಕೇ ಇಂತಜಾಮ ಸರಕಾರ ಕೋ ಫೌರನ ಕರನೇ ಚಾಹಿಏ। ಧರ್ಮ ಸ್ಥಲ ಸಾಫ ಸುಥರೇ,ಪಂಡೋಂ ಕೀ ಅರಾಜಕತಾ ವ ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ಕೇ ತಾಂಡವ ಸೇ ಮುಕ್ತ ಹೋಂ ತೋ ಮನ ಮೇಂ ಶ್ರದ್ಧಾ ಔರ ಜಗತೀ ಹೈ। ಅನ್ಯಥಾ ಮೇರೀ ತರಹ ಮನ ಮೇಂ ಏಕ ಪೀಡಾ ಲೇಕರ ಲೌಟತಾ ಹೈ ಶ್ರದ್ಧಾಲು ಔರ ಪರ್ಯಟಕ।
ಕುಂಭ ಮೇಲಾ -ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥಾಏಂ
ಕುಂಭ ಕೇ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಭಿಖಾರೀ ಬನೇಂಗೇ ಮುಸೀಬತ
ಮಹಾಕುಂಭ ಕೀ ತೈಯಾರಿಯೋಂ ಮೇಂ ಲಗೇ ಮೇಲಾ ಪ್ರಶಾಸನ ಕೇ ಲಿಏ ಭಿಖಾರೀ ಮುಸೀಬತ ಬನೇ ಹುಏ ಹೈ। ಪುಲಿಸ ಪ್ರಶಾಸನ ಜಹಾಂ ಮಹಾಕುಂಭ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೋ ಭಿಖಾರೀ ಮುಕ್ತ ಕರನೇ ಯೋಜನಾ ಬನಾ ರಹಾ ಹೈ ವಹೀ ಸೇಕ್ಟರ ವ ಜೋನ ಮೇಂ ಬಂಟನೇ ವಾಲೇ ಇಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೀ ತರ್ಜ ಪರ ಭಿಖಾರೀ ಭೀ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹೋನೇ ಕೀ ತೈಯಾರೀ ಮೇಂ ಹೈಂ। ಇನಮೇಂ ಬಾಗ್ಲಾದೇಶ ಭಿಖಾರೀ ಭೀ ಪ್ರಶಾಸನ ಕೇ ಲಿಏ ಚಿಂತಾ ಕಾ ಸಬಬ ಬನೇ ಹುಏ ಹೈ। ಇನ ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ಮೇಂ ಕಿಸೀ ಕೇ ಹಿಸ್ಸೇ ಮೇಂ ಹರಕೀ ಪೈಡೀ ಹೈ, ತೋ ಕೋಈ ಪಂತದ್ವೀಪ, ಮಂಸಾ ದೇವೀ, ಚಂಡೀ ದೇವೀ ಮಂದಿರೋಂ ಕೇ ಬಾಹರ ಕಟೋರೇ ಪಕಡೇ ಹುಏ ಹೈ। ಮೇಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೇ ಲಿಏ ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ಕೀ ಭೀ ವ್ಯವಸ್ಥಾಓಂ ಮೇ ಬಡೇ ಬದಲಾವ ಹೋನೇ ತಯ ಹೈ। ದಿಲ್ಲೀ, ಯೂಪೀ, ಬಿಹಾರ, ಪ.ಬಂಗಾಲ ವ ಉಡೀಸಾ ಸೇ ಇನ ದಿನೋಂ ಪಹುಂಚೇ ಭಿಖಾರೀ ಇಸಕೇ ಲಿಏ ಬಾಕಯದಾ ಕಾರ್ಯಯೋಜನಾ ತೈಯಾರ ಕರ ರಹೇ ಹೈಂ। ಮಹಾಕುಂಭ ಶುರೂ ಹೋನೇ ಸೇ ಕುಛ ದಿನ ಪಹಲೇ ಇನಕೇ ಕುನಬೇ ವ ಸಂಗೀ ಸಾಥೀ ಭೀ ಯಹಾಂ ಪಹುಂಚೇಂಗೇ। ವೇ ಅಪನೇ-ಅಪನೇ ಇಲಾಕೋಂ ಮೇಂ ಬಂಟ ಜಾಏಂಗೇ। ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ಕೇ ಇನ ಜತ್ಥೋಂ ಮೇಂ ಪಾಂಚ ವರ್ಷ ಕೇ ಬಚ್ಚೋಂ ಸೇ ಲೇಕರ 70 ಸಾಲ ಕೇ ಬೂಢೇ ತಕ ಶಾಮಿಲ ರಹತೇ ಹೈ। ಯೇ ಸಭೀ ಅಪನೀ ಉಮ್ರ ವ ಶಾರೀರಿಕ ಬನಾವಟ ಆದಿ ಕೇ ಅನುಸಾರ ಭೀಖ ಮಾಂಗನೇ ಕೇ ತರೀಕೇ ಅಪನಾತೇ ಹೈ। ಪಿಛಲೀ ಬಾರ ಅರ್ದ್ಧಕುಂಭ ಮೇಂ ಭೀ ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ಕೋ ಮೇಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೇ ಹಟಾನೇ ಕೀ ಯೋಜನಾ ಧರೀ ಕೀ ಧರೀ ರಹ ಗಈ ಥೀ। ಶ್ರದ್ಧಾಲುಓಂ ಕೋ ಡರಾ ಧಮಕಾಕರ ದಾನ ಪುಣ್ಯ ಕರನೇ ಕೋ ಮಜಬೂರ ಕರನಾ ಭೀ ಭೀಖ ಮಾಂಗನೇ ಕಾ ಏಕ ತರೀಕಾ ಹೈ। ಜಾನಕಾರೀ ಕೇ ಅನುಸಾರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಏಕ ಜನವರೀ, 2010 ಸೇ ಭಿಖಾರಿಯೋಂ ಕೋ ಮೇಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೇ ಹಟಾಕರ ರೋಶನಾಬಾದ ಭಿಕ್ಷುಕಗೃಹ ಮೇಂ ರಖಾ ಜಾಏಗಾ
ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಶಹರ ಸೇ ಬಾಹರ
ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಪಾಂಚ ಕರೋಡ ಲೋಗೋಂ ಕೇ ಹರಿದ್ವಾರ ಪಹುಂಚನೇ ಕೇ ದಾವೋಂ ಕೇ ಬೀಚ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಪ್ರಶಾಸನ ನೇ ಮೇಲೇ ಕೋ ಪೂರೀ ತರಹ ಶಹರ ಸೇ ಬಾಹರ ಕರ ದಿಯಾ ಹೈ। ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಲಗನೇ ವಾಲೀ ಪ್ರದರ್ಶನೀಯೋಂ ಕಾ ಆನಂದ ಉಠಾನೇ ಕೇ ಇಚ್ಛುಕ ಲೋಗೋಂ ಕೋ ದಸ ಕಿಲೋಮೀಟರ ಸಫರ ಕರ ಕಠಿನ ರಾಸ್ತೋಂ ಸೇ ಗೌರೀಶಂಕರ ನಗರ ಪಹುಂಚನಾ ಹೋಗಾ। ಕುಂಭ ಸೇ ಜುಡೇ ಸಮಾಚಾರೋಂ ಕೋ ಪಲಕ ಝಪಕತೇ ಹೀ ದೇಶ-ವಿದೇಶ ತಕ ಪಹುಂಚಾನೇ ವಾಲೇ ಪತ್ರಕಾರೋಂ ಕೇ ಲಿಏ ಪ್ರೇಸ ಶಿವಿರ ಭೀ ಗೌರೀಶಂಕರ ನಗರ ಮೇಂ ಹೀ ಬನಾಯಾ ಜಾಏಗಾ। ಬಡೇ ಕಥಾ ವಾಚಕೋಂ ಕೇ ಪಂಡಾಲ ಭೀ ಗೌರೀ ಶಂಕರ ನಗರ ಮೇಂ ಹೀ ಬನೇಂಗೇ। ಹರಿದ್ವಾರ ಶಹರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೇಂ ಜಿನ ಅಖಾಡೋಂ ಕೇ ಭವನ ಬನೇ ಹೈ, ಉನ್ಹೇಂ ಛೋಡಕರ ತಮಾಮ ಅಖಾಡೇ ಔರ ಖಾಲಸೇ ಮಂಡಲೇಶ್ವರ ನಗರ ಮೇಂ ಅಪನಾ ಡೇರಾ ಡಾಲೇಂಗೇ।
ಮಹಾಕುಂಭ ಕೀ ಧರ್ಮಧ್ವಜಾ ಬಡಕೋಟ ಕೇ ಪೇಡೋಂ ಸೇ ಸಜೇಗೀ
ದೇಹರಾದೂನ। ಸದೀ ಕೇ ಸಬಸೇ ಬಡೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೇಲೇ :ಮಹಾಕುಂಭ: ಮೇಂ ವಿಭಿನ್ನ ಅಖಾಡೋಂ ಕೀ ಧರ್ಮಧ್ವಜಾ ಕೇ ಲಿಏ ಉತ್ತರಕಾಶೀ ಜಿಲೇ ಕೇ ಬಡಕೋಟ ಕೇ ಜಂಗಲೋಂ ಸೇ ಪೇಡೋ ಕೋ ಕಾಟಕರ ಲಾಯಾ ಜಾಯೇಗಾ ಔರ ಉಸೀ ಕೇ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇ ಕುಲ 13 ಅಖಾಡೋಂ ಕೇ ಲಿಏ ಅಲಗ ಅಲಗ ಧರ್ಮಧ್ವಜಾ ಲಗಾಯೀ ಜಾಯೇಗೀ।
ಮಹಾಕುಂಭ ಮೇಂ ಅಧಿಕೃತ ತೌರ ಪರ 13 ಅಖಾಡೋಂ ಕೇ ಲಿಏ ಅಲಗ ಅಲಗ ಸ್ಥಾನೋಂ ಪರ ನಗರ ಬಸಾಯೇ ಜಾತೇ ಹೈ ಔರ ಉನಮೇಂ ಪರಂಮರಾ ಕೇ ಅನುಸಾರ 52 ಹಾಥ ಊಂಚೀ ಧರ್ಮಧ್ವಜಾ ಲಗಾಯೀ ಜಾತೀ ಹೈ। ಇಸ ಧ್ವಜಾ ಕೇ ಲಗನೇ ಕೇ ಬಾದ ಹೀ ಮಹಾಕುಂಭ ಕೀ ಔಪಚಾರಿಕ ರೂಪ ಸೇ ಶುರೂಆತ ಮಾನೀ ಜಾತೀ ಹೈ। ದೇಶ ಕೇ ಚಾರ ಸ್ಥಾನೋಂ ನಾಸಿಕ, ಉಜ್ಜೈನ, ಇಲಾಹಾಬಾದ ಔರ ಹರಿದ್ವಾರ ಮೇಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಾರಹ ವರ್ಷ ಪರ ಲಗನೇ ವಾಲೇ ಮಹಾಕುಂಭ ಕಾ ಮೇಲಾ ಮುಖ್ಯ ರೂಪ ಸೇ ದೇಶ ಭರ ಕೇ ಸಾಧು ಸಂತೋಂ ಕೇ ಲಿಏ ಗಠಿತ ಅಖಾಡೋ ಕೇ ಸ್ನಾನ ಕೇ ಲಿಏ ಹೀ ಆಯೋಜಿತ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ ಹೈ।
ದೇಶ ಮೇಂ ಕುಲ 13 ಅಖಾಡೋಂ ಕೋ ಹೀ ಆಧಿಕಾರಿಕ ರೂಪ ಸೇ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಿಲೀ ಹುಈ ಹೈ ಔರ ಸಭೀ ಅಖಾಡೇ ಅಖಿರ ಭಾರತೀಯ ಅಖಾಡಾ ಪರಿಷದ ಕೇ ಸದಸ್ಯ ಕೇ ತೌರ ಪರ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಿಯಾಕಲಾಪೋಂ ಮೇಂ ಹಿಸ್ಸಾ ಲೇತೇ ಹೈ। ಮಹಾಂಕುಭ ಸೇ ಜುಡೇ ಪ್ರಶಾಸನಿಕ ಸೂತ್ರೋಂ ನೇ ಬತಾಯಾ ಕಿ ಅಖಾಡೋಂ ಕೇ ಪರಿಸರ ಮೇಂ ಧರ್ಮಧ್ವಜಾ ಕೇ ಪೂರೇ ವಿಧಿ ವಿಧಾನ ಕೇ ಸಾಥ ಸ್ಥಾಪಿತ ಹೋ ಜಾನೇ ಕೇ ಬಾದ ಹೀ ಮಹಾಕುಂಭ ಕಾ ಔಪಚಾರಿಕ ರೂಪ ಸೇ ಆಗಾಜ ಹೋತಾ ಹೈ। ಇಸೀ ಕೇ ತಹತ ಇನ ಧ್ವಜಾಓಂ ಕೇ ಲಿಏ 52 ಹಾಥ ಊಂಚೇ ಅಖಂಡ ಪೇಡ ಯಾ ಬಾಂಸ ಕೀ ಜರೂರತ ಹೋತೀ ಹೈ।
ಇಸ ಲಿಂಕ ಸೇ ದೇಖಿಏ ಹರಿದ್ವಾರ ಮೇಂ ಹರ ಕೀ ಪೌಡೀ ವ ಅನ್ಯ ದೃಶ್ಯ---------।
ಅಮೇರಿಕಾ ಕಾ ಕುಂಭ
ಮಾರೀಶಸ ಕೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ, ಥಾಈಲೈಂಡ ಕೀ ರಾಮಾಯಣ, ಸೂರೀನಾಮ ಕೀ ರಾಮಕಥಾ, ಇಂಗ್ಲೈಂಡ ಕೀ ಬೈಸಾಖೀ, ಅಫ್ರೀಕಾ ಕಾ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ ಕಾ ಜಲಸಾ ಔರ ಅಮೇರಿಕಾ ಕಾ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ। ಹೈ ನ ಆಶ್ಚರ್ಯಜನಕ, ಕ್ಯೋಂಕಿ ಯೇ ಉತ್ಸವ ತೋ ಭಾರತ ಕೀ ಧರೋಹರ ಹೈಂ, ಲೇಕಿನ ಜಬ ಸೇ ಭಾರತ ಕೇ ಲೋಗ ದೂರ-ದರಾಜ ದೇಶೋಂ ಮೇಂ ಅಪನಾ ಬಸೇರಾ ಬನಾ ರಹೇ ಹೈ ವೇ ಭಾರತ ಕೀ ಅನಮೋಲ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏವಂ ಭಾಷಾ ಕೀ ಧರೋಹರ ಕೇ ಕುಛ ಬೀಜ ಅಪನೇ ಸಾಥಥ ಲೇ ಜಾ ರಹೀ ಹೈಂ। ಯಹ ಸಿಲಸಿಲಾ ಕಈ ಶತಾಬ್ದೀ ಪೂರ್ವ ಆರಂಭ ಹುಆ ಥಾ। ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲ ಸೇ ಹೀ ಯೂರೋಪ, ಅಫ್ರೀಕಾ, ಅರಬ ದೇಶೋಂ ಏವಂ ಪೂರ್ವೀ ಏಶಿಯಾ ಮೇಂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಿಸೀ ನ ಕಿಸೀ ರೂಪ ಮೇಂ ಪಹುಂಚಾಈ ಗಈ। ಭಾರತೀಯೋಂ ಕಾ ದೂಸರೇ ದೇಶೋಂ ಮೇಂ ಸ್ಥಾಈ ರೂಪ ಸೇ ಬಸನೇ ಕಾ ಕ್ರಮ 150 ವರ್ಷ ಪುರಾನಾ ಹೈ। ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ, ಅಫ್ರೀಕಾ ಏವಂ ಮೖರೀಶಸ ಮೇಂ ಭಾರತೀಯ 19ವೀಂ ಸದೀ ಕೇ ಅಂತರಾಲ ಮೇಂ ಪಹುಂಚೇ। ಇಂಗ್ಲೈಂಡ ಮೇಂ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕಾ ಆಗಮನ 70 ವರ್ಷ ಪುರಾನಾ ಹೈ ತೋ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೇಂ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕಾ ಆವಾಸ 50 ವರ್ಷ ಸೇ ಹೀ ಹೋನಾ ಆರಂಭ ಹುಆ ಹೈ। ಇನ ಸಬ ದೇಶೋಂ ಕೇ ಆರ್ಥಿಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಏವಂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವೇಶ ಭಿನ್ನ ಹೈಂ ಪರ ಏಕ ಬಾತ ಸಮಾನ ಹೈ ಔರ ವಹ ಹೈ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕೀ ಅಪನೇ ಧರ್ಮ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಏವಂ ಭಾಷಾ ಕೇ ಜುಡೇ ರಹನೇ ಕೀ ಅದಮ್ಯ ಲಾಲಸಾ। ಅಮೇರಿಕಾ ಕೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರ ಮೇಂ ಲಘು ಭಾರತ ಬಸಾ ಹುಆ ಮಿಲ ಜಾಏಗಾ। ಅಮೇರಿಕಾ ಮೇಂ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕೀ ಸಂಖ್ಯಾ ದೋ ಕರೋಡ ಕೇ ಲಗಭಗ ಹೈ। ಯಹ ಅಮೇರಿಕಾ ಕೀ ಕುಲ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕಾ ದೋ ಪ್ರತಿಶತ ಭೀ ನಹೀಂ ಹೈ,ಪರ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕೀ ಮುಖರತಾ, ಸಮಾಜ ಏವಂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮೇಂ ಬಢತಾ ಪ್ರಭಾವ ಏವಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೋಂ ಮೇಂ ಬಹುಲತಾ ಸರ್ವತ್ರ ದಿಖಾಈ ದೇತೀ ಹೈ। ಐಸೀ ಹೀ ಬಹುಲತಾ ಕೀ ಏಕ ಝಲಕ ಹಾಲ ಮೇಂ ಯಹಾಂ ಆಯೋಜಿತ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ದಿಖಾಈ ಧೀ।
ಭಾರತ ಮೇಂ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕಾ ಇತಿಹಾಸ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೈ। ಕಹತೇ ಹೈಂ ಕಿ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಕಾ ಮಹಾ ಅಭಿಯಾನ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಜೀ ಕೇ ಬಾರಹ ದಿನ ಮೇಂ ಪೂರಾ ಹುಆ ಥಾ। ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕಾ ಆರಂಭ ಕಬ ಸೇ ಹುಆ ಯಹ ತೋ ನಿಶ್ಚಿತ ಕರನಾ ಮುಶ್ಕಿಲ ಹೈ। ಚಂದ್ರ ಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ ಕೇ ಕಾಲ ಮೇಂ ಯೂನಾನೀ ಲೇಖಕೋಂ ನೇ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕಾ ಮೇಲೇ ಕಾ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಿಯಾ ಹೈ, ರಾಜಾ ಹರ್ಷ ವರ್ಧನ ಕೇ ಸಮಯ ತೋ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಅಪನೇ ಪೂರ್ಣ ಗೌರವ ಪರ ಥಾ। ಜಹಾಂ ಏಕ ಓರ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀ ನೇ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಗರೀಬೀ, ಗಂದಗೀ ಔರ ಅಂಧವಿಶ್ವಾಸ ಕಾ ಅನುಭವ ಕಿಯಾ ವಹೀಂ ಅಮೇರಿಕಾ ಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕ ಮಾರ್ಕ ಟ್ವೇನ ನೇ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಸಂಗಮ ಕೇ ತಟ ಪರ ಖಡೇ ಹೋಕರ ಭಾರತ ಕೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪುಂಜ ಕಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಕಿಯಾ ಥಾ। ಉನ್ಹೋಂನೇ ಭಾರತ ಕೋ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರೂ ಕಹಾ। ವಿದೇಶೋಂ ಮೇಂ ಭಾರತ ಕೀ ಬಢತೀ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಛವಿ ಕಾ ಹೀ ಪರಿಣಾಮ ಹೈ ಕಿ ಹಾಲ ಕೇ ಪ್ರಯಾಗ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ತೀನ ಹಜಾರ ಸೇ ಭೀ ಅಧಿಕ ವಿದೇಶೀ ಭಕ್ತ ಭಾಗ ಲೇನೇ ಗಏ। ಅಪ್ರತ್ಯಾಶಿತ ವರ್ಷಾ ಕೇ ಬಾವಜೂದ ಉನ್ಹೇ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಏವಂ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕೋಂ ಕಾ ಉತ್ಸಾಹ ಔರ ಸೇವಾ ಭಾವ ಆದರಣೀಯ ಲಗಾ। ಚೂಂಕಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾರತೀಯ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ನಹೀಂ ಜಾ ಸಕತಾ ಹೈ ಅತ: ಅಬ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಭಾರತ ಸೇ ಬಾಹರ ಜಾನೇ ಲಗೇ ಹೈಂ। ಜೋ ಪಂಚತತ್ವ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡ ಮೇಂ ಹೋತೇ ಹೈ ವಹೀ ಪಂಚತತ್ವ ಕುಂಭ ಮೇಂ ಭೀ ಹೋತೇ ಹೈ। ಜಿಸ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವ ಮೇಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಾ ಅಂಶ ಹೈ, ಜೋ ಕಿ ಪೂರ್ಣತಾ ಕಾ ದ್ಯೋತತಕ ಹೈ। ವರ್ಷ 2006 ಕೇ ಅಗಸ್ತ ಮಾಹ ಮೇಂ ಕೈಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೇಂ ಹಿಂದೂ-ಸಂಗಮ ಕಾ ಆಯೋಜನ ಹುಆ ಥಾ, ಜಿಸಮೇಂ ಅನೇಕ ಸಂಗಠನೋಂ ನೇ ಭಾಗ ಲಿಯಾ ಔರ ಪಾಂಚ ಹಜಾರ ಸೇ ಭೀ ಅಧಿಕ ಹಿಂದುಓಂ ನೇ ಭಾಗ ಲಿಯಾ। ಇಸ ವರ್ಷ ನೌ ಸಿತಂಬರ ರವಿವಾರ ಕೋ ಕೈಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕೇ ಲೖಸ-ಏಜಂಲಸ ನಗರ ಕೇ ನಿಕಟ ಯಹ ಪರ್ವ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕೇ ನಾಮ ಸೇ ಸಂಪನ್ನ ಹುಆ। ಸನಾತನ ಮಂದಿರ ಮಂದಿರ ಮೇಂ ಆಯೋಜಿತ ಏಕ ದಿನ ಕಾ ಯಹ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಪ್ರಾತ: 10 ಬಜೇ ಸೇ ಲೇಕರ ರಾತ 10 ಬಜೇ ತಕ ಚಲಾ। ಇಸ ಆಧುನಿಕ, ಅಪಾರಂಪರಿಕ ಏವಂ ಅನೂಠೇ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಹಜಾರೋಂ ಶ್ರದ್ಧಾಲುಓಂ ನೇ ಭಾಗ ಲಿಯಾ। ಭಕ್ತೋಂ ಮೇಂ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕೇ ಸಾಥ ವಿಶ್ವ ಕೇ ವಿಭಿನ್ನ ದೇಶೋಂ ಕೇ ಮೂಲ ನಿವಾಸೀ ಭೀ ಥೇ।
ಅಮೇರಿಕಾ ಮೇಂ ದೋ ಲಾಖ ಸೇ ಅಧಿಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಕೇ ನಿವಾಸೀ ಹಿಂದೂ ಜೀವನ ಶೈಲೀ, ದರ್ಶನ ಏವಂ ಯೋಗ ಕಾ ಪಾಲನ ಕರತೇ ಹೈಂ। ಇನ್ಹೇಂ (ಪ್ರೈಕ್ಟಿಸಿಂಗ ಹಿಂದೂ) ಕಹಾ ಜಾತಾ ಹೈ। ಜಿಸ ತರಹ ಭಾರತ ಕಾ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಕೀ ಸಾರ್ವಭೌಮಿಕತಾ ಕಾ ಪ್ರತೀಕ ಹೈ ಉಸೀ ತರಹ ಕೈಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕಾ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಹಿಂದೂ ಏಕತಾ ಕಾ ಧ್ವಜ ಹೈ। ಇಸೀ ಧ್ವಜ ಕೀ ಛಾಯಾ ಮೇಂ ಚಿನ್ಮಯ ಮಿಶನ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಶನ, ವೇದಾಂತ ಸೋಸಾಇಟೀ, ಸಾಈಬಾಬಾ ಸಂಗಠನ, ಸ್ವಾಮೀನಾರಾಯಣ ಸಂಸ್ಥಾ, ಮಾಂ ಅಮೃತಾನಂದಮಯೀ ಸಿದ್ಧಯೋಗ, ಹಂಸಾ ಯೋಗ, ಹಿಂದೂ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘ ಆದಿ 20 ಸೇ ಭೀ ಅಧಿಕ ಸಂಗಠನ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಸಮ್ಮಿಲಿತ ಹುಏ। ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕಾ ಆರಂಭ ಆಧಾ ಮೀಲ ಲಂಬೇ ಜುಲೂಸ ಸೇ ಹುಆ, ಜಿಸಮೇಂ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗಠನೋಂ ಕೀ ಝಾಂಕಿಯಾಂ ದೃಶ್ಯಮಾನ ಥೀಂ। ಪೂಜಾ ಅರ್ಚನಾ ಕೇ ಬಾದಂ ವಿಗ್ರಹೋಂ ಕಾ ಭಾರತ ಕೀ 21 ಪವಿತ್ರ ನದಿಯೋಂ ಸೇ ಲಾಏ ಗಏ ಜಲ ಮೇಂ ವಿಸರ್ಜನ ಕಿಯಾ ಗಯಾ। ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕಾ ಉದ್ದೇಶ್ಯ ಜಗತ ಮೇಂ ಸಹೃದಯತಾ ಪ್ರೇಮ ಏವಂ ಶಾಂತಿ ಕೇ ಲಿಏ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಕರನಾ ಥಾ। ಇಸ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ನ ಗಂಗಾ ಥೀ ನ ತ್ರಿವೇಣೀ, ನ ಶಾಹೀ ಸ್ನಾನ ಔರ ನ ಹೀ ಅಖಾಡೇ ಔರ ನ ಹೀ ಕರೋಡೋಂ ಭಕ್ತೋಂ ಕೀ ಭೀಡ, ಪರಂತು ಸ್ವಧರ್ಮ ಮೇಂ ಅಟೂಟ ಆಸ್ಥಾ, ಉತ್ಸಾಹ ಔರ ವಿದೇಶ ಮೇಂ ಬಸೇ ಭಾರತೀಯೋಂ ಕೇ ಉಜ್ಜವಲ ಭವಿಷ್ಯ ಕೀ ಓರ ಸಂಕೇತ ಅವಶ್ಯ ಥಾ। ಉಮ್ಮೀದ ಹೈ ಐಸೇ ಮೇಲೇ ಅಮೇರಿಕಾ ಕೇ ಅನ್ಯ ಸ್ಥಾನೋಂ ಪರ ಭೀ ಆಯೋಜಿತ ಹೋಂಗೇ। (ಲೇಖಿಕಾ ರೇಣು ರಾಜವಂಶೀ ಗುಪ್ತಾ )
ಹರಿದ್ವಾರ ಮೇಂ ೧೪ ಜನವರೀ ಸೇ ಲಗನೇ ವಾಲೇ ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕೀ ತೈಯಾರಿಯೋಂ ಪರ ಕುಛ ಖಬರೇಂ ಜನಸತ್ತಾ ಮೇಂ ೨೯ ದಿಸಂಬರ ಕೋ ಛಪೀ ಹೈಂ। ಜನಸತ್ತಾ ಸೇ ಯೇ ಖಬರೇಂ ಸಾಭಾರ ಲೀ ಗಈ ಹೈಂ। ಆಪ ಭೀ ಇನಕಾ ಅವಲೋಕನ ಕರೇಂ। ಇನಮೇಂ ಸೇ ಏಕ ಖಬರ ಹೈ--ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೇ ಸಭೀ ಕಾರ್ಯ ಸಹೀ ಸಮಯ ಪರ ಪೂರೇ ಹೋ ರಹೇ ಹೈಂ-ನಿಶಂಕ ಔರ ದೂಸರೀ ಹೈ-ರಮತಾ ಪಂಚ ಪಹುಂಚೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ।------------।ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೇ ಸಭೀ ಕಾರ್ಯ ಸಹೀ ಸಮಯ ಪರ ಪೂರೇ ಹೋ ರಹೇ ಹೈಂ-ನಿಶಂಕ
ಸುನೀಲ ದತ್ತ ಪಾಂಡೇಯ
ಹರಿದ್ವಾರ 28 ದಿಸಂಬರ। ಹರಿದ್ವಾರ ಮೇಂ ಅಗಲೇ ಸಾಲ 14 ಜನವರೀ ಸೇ ಲಗನೇ ವಾಲೇ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೀ ತೈಯಾರಿಯಾಂ ಲಗಭಗ ಪೂರೀ ಕರ ಲೀ ಗಈ ಹೈ। ಪಹಲೀ ಬಾರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೇ ಲಿಏ ಸತ್ತರ ಫೀಸದ ಕಾಮ ಸ್ಥಾಯೀ ರೂಪ ಸೇ ಕರವಾಏ ಜಾ ರಹೇ ಹೈಂ। ಜಿಸಕಾ ಪೂರಾ ಫಾಯದಾ ಹರಿದ್ವಾರ ಕೇ ವಾಸಿಯೋಂ ಕೋ ಮಿಲೇಗಾ। ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಕೇ ಲಿಏ ಇಸ ಬಾರ 450 ಕರೋಡ ರುಪಏ ಕಾ ಬಜಟ ರಖಾ ಗಯಾ ಹೈ। ಯಹ ಬಾತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ಡೖ ರಮೇಶ ಪೋಖರಿಯಾಲ ನಿಶಂಕ ನೇ ಬತಾಈ। ಉನ್ಹೋಂನೇ ಕಹಾ ಕಿ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಹಮಾರೇ ಲಿಏ ಏಕ ಅವಸರ ಔರ ಚುನೌತೀ ದೋನೋಂ ಹೀ ಹೈ। ಹಮನೇ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕೀ ಗುಣವತ್ತಾ ಕೇ ಲಿಏ ಥರ್ಡ ಪಾರ್ರ್ಟೀ ಸಿಸ್ಟಮ ಬನಾಯಾ ಹೈ, ಜಿಸಕೇ ಲಿಏ ಆಲಾ ದರ್ಜೇ ಕೀ ಕಂಪನಿಯೋಂ ಕೋ ಹರ ಕಾಮ ಪರ ಜಾಂಚ ಕೇ ಲಿಏ ಲಗಾಯಾ ಗಯಾ ಹೈ। ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೇ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕೀ ಗುಣವತ್ತಾ ಸೇ ಕಿಸೀ ತರಹ ಕಾ ಸಮಝೌತಾ ಉನಕೀ ಸರಕಾರ ನಹೀಂ ಕರೇಗೀ। ಉನ್ಹೋಂನೇ ಕಹಾ ಕಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಯೋಂ ಕೀ ಸಹೂಲಿಯತ ಕೇ ಲಿಏ ಗಂಗಾ ತಟ ಪರ ಕಈ ನಏ ಘಾಟೋಂ ಕಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಿಯಾ ಗಯಾ ಹೈ। ಸುರಕ್ಷಾ ಕೇ ಪುಖ್ತಾ ಇಂತಜಾಮ ಕಿಏ ಜಾ ರಹೇ ಹೈಂ।
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ನೇ ಬತಾಯಾ ಕಿ ಸಾಧು-ಸಂತೋಂ ಕೀ ಸುವಿಧಾಓಂ ಕೇ ಲಿಏ ಸಭೀ ಇಂತಜಾಮ ಕಿಏ ಗಏ ಹೈಂ। ಉನ್ಹೋಂನೇ ಕಹಾ ಕಿ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಮೇಂ ಜೋ ಭೀ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೀ ಹರಿದ್ವಾರ ಆಏ, ವಹ ಸುಖದ ಅನುಭೂತಿ ವ ಮೀಠೀ ಯಾದೇಂ ಲೇಕರ ಲೇಕರ ಜಾಏ, ಯಹ ಹಮಾರಾ ಪ್ರಯಾಸ ಹೋಗಾ। ಉನ್ಹೋಂನೇ ಕಹಾ ಕಿ ಇಸ ಬಾರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ 70 ಫೀಸದ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಾಈ ಪ್ರವೃತಿ ಕೇ ಕರಾಏ ಗಏ ಹೈಂ, ಜಿನಕಾ ಲಾಭ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೇ ಲೋಗೋಂ ಕೋ ಕುಂಭ ಕೇ ಬಾದ ಭೀ ಮಿಲೇಗಾ। ಡೖ ನಿಶಂಕ ನೇ ಬತಾಯಾ ಕಿ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೇ ಲಿಏ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ನೇ 293 ಯೋಜನಾಓಂ ಕೀ ಮಂಜೂರೀ ದೀ ಹೈ। ಶಾಸನ ನೇ ಇನಕೇ ಲಿಏ ಸಾಢೇ ಚಾರ ಸೌ ಕರೋಡ ರುಪಏ ಕೀ ಧನರಾಶಿ ಮಂಜೂರ ಕರ ದೀ ಹೈ ಔರ ಸಾಢೇ ತೀನ ಸೌ ಕರೋಡ ರುಪಏ ಅಬ ತಕ ಮುಕ್ತಕರ ದಿಏ ಹೈಂ। ಕುಂಭ ಕೇ ಸಾಢೇ ಚಾರ ಸೌ ಕರೋಡ ರುಪಯೋಂ ಮೇಂ ಸೇ 70 ಫೀಸದ ರುಪಏ ಯಾನೀ ಸವಾ ತೀನ ಸೌ ಕರೋಡ ರುಪಏ ಕೇ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಾಈ ಪ್ರವೃತಿ ಕೇ ಕರಾಏ ಗಏ ಹೈಂ। ಅಸ್ಥಾಈ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕೇ ಲಿಏ 11776.58 ಲಾಖ ರುಪಏ ಆಬಂಟಿತ ಕಿಏ ಗಏ ಹೈಂ।
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ನೇ ಬತಾಯಾ ಕಿ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕಾರ್ಯೋಂ ಮೇಂ ಸಿಂಚಾಈ ವಿಭಾಗ ಸಹಿತ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಗಂಗಾ ನಹರ ರುಡಕೀ, ಪೇಯಜಲ ನಿಗಮ, ಜಲ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಗಂಗಾ ಪ್ರದೂಷಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಕಾಈ, ಪಾವರ ಕಾರಪೋರೇಶನ, ಲೋಕ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಭಾಗ, ರಾಜಾಜೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ ದೇಹರಾದೂನ, ಪೇಯಜಲ ವಿಭಾಗ, ಶಕ್ತಿ ನಹರ ಖಂಡ ಹರಿದ್ವಾರ, ಹರಿದ್ವಾರ ವಿಕಾಸ ಪ್ರಾಧಿಕರಣ, ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಗಮ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ನಗರ ಪಾಲಿಕಾ ಹರಿದ್ವಾರ ಋಷಿಕೇಶ, ನಗರ ಪಂಚಾಯತ, ವನ ವಿಭಾಗ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಸೇತು ನಿಗಮ, ವನ ವಿಭಾಗ ಹರಿದ್ವಾರ, ಪರಿವಹನ ನಿಗಮ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿಯಂತ್ರಗಣ ಸೇವಾ, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ವಿಭಾಗ, ಪಶುಪಾಲನ ವಿಭಾಗ, ಮೇಲಾಧಿಷ್ಠಾನ, ಪರ್ಯಟನ ವಿಭಾಗ, ಹೌಮ್ಯೋಪೈಥಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಭಾಗ ಜುಟೇ ಹಂೈ। ಹರ ವಿಭಾಗ ಕಾ ಏಕ ನೋೇಡಲ ಅಫಸರ ಬನಾಯಾ ಗಯಾ ಹೈ, ಜೋ ಮೇಲಾಧಿಷ್ಠಾನ ಸೇ ಹರ ವಿಭಾಗ ಸೇ ತಾಲಮೇಲ ಬಿಠಾನೇ ಕಾ ಕಾಮ ಕರತಾ ಹೈ। ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ನೇ ಕಹಾ ಹೈ ಕಿ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕಾರ್ಯೋಂ ಮೇಂ ಢಿಲಾಈ ವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬರ್ದಾಶ್ತ ನಹೀಂ ಕಿಯಾ ಜಾಏಗಾ। ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಮೇಂ ಗಂಗಾಘಾಟೋಂ ಕೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇ ಸಾಥ ಗಂಗಾ ನಹರ ಪರ ದೋ ಸ್ಥಾಈ ಪುಲೋಂ, ಸಡಕೋಂ, ರೇಲವೇ ಲಾಈ ಓವರ ಬ್ರಿಜ ಕಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಿಯಾ ಗಯಾ ಹೈ। ಕುಂಭ ಮೇಲೇ ಮೇಂ ಉನಕೀ ಸರಕಾರ ಧನ ಕೀ ಕಮೀ ನಹೀಂ ಹೋನೇ ದೇಗೀ।
ಡೖ ನಿಶಂಕ ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ಕೀ ಕುರ್ಸೀ ಸಂಭಾಲತೇ ಹೀ ಕುಂಭ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕಾ ಸ್ಥಲೀಯ ನಿರೀಕ್ಷಣ ಕಿಯಾ ಔರ ಲೋಕನಿರ್ಮಾಣ ವಿಭಾಗ, ಗಂಗಾ ಪ್ರದೂಷಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಕಾಈ ನಗರ ಪಾಲಿಕಾ ಸಮೇತ ಕಈ ವಿಭಾಗೋಂ ಕೇ ಅಫಸರೋಂ ಕೋ ನಿಲಂಬಿತ ಕಿಯಾ, ಜಿಸಸೇ ಕುಂಭ ಕಾರ್ಯೋಂ ಮೇಂ ಲಗೇ ಅಫಸರೋಂ ಮೇಂ ಖೌಫ ಛಾ ಗಯಾ ಔರ ಕುಂಭ ಕಾಮೋಂ ಮೇಂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪರ ಕಾಫೀ ಹದ ತಕ ಪರ ರೋಕ ಲಗೀ ಹೈ। ಔರ ಬೇಕಾಬೂ ಹುಏ ಕುಂಭ ಅಧಿಕಾರಿಯೋಂ ಪರ ಅಂಕುಶ ಲಗಾ ಹೈ। ಪೂರ್ವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ಭುವನ ಚಂದ್ರ ಖಂಡೂಡೀ ಕೇ ಜಮಾನೇ ಮೇಂ ತೋ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಸೇ ಜುಡೇ ಅಫಸರ ಬೇಕಾಬೂ ವ ನಿರಂಕುಶ ಬನೇ ಹುಏ ಥೇ। ಖಂಡೂಡೀ ಕೇ ಜಮಾನೇ ಮೇಂ ಏಕ ಕಾಂಗ್ರೇಸೀ ನೇತಾ ಔರ ಏಕ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕೀ ಜಮೀನ ಮೇಲಾ ಭೂಮಿ ಸೇ ಮುಕ್ತ ಕರ ದೀ ಗಈ ಥೀ, ಜಿಸಸೇ ಖಂಡೂಡೀ ಸರಕಾರ ಕೀ ಖಾಸೀ ಫಜೀಹತ ಹುಈ ಥೀ।
ಡೖ ನಿಶಂಕ ನೇ ಪದ ಸಂಭಾಲತೇ ಹೀ ಸಬಸೇ ಪಹಲೇ ಕುಂಭ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕೀ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಕೀ ಔರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಭೂಮಿ ಕೇ ಕಮ ಹೋನೇ ಪರ ಚಿಂತಾ ಜತಾತೇ ಹುಏ ಕುಂಭ ಭೂಮಿ ಕೋ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಕರನೇ ಕೇ ಕಡೇ ನಿರ್ದೇಶ ದಿಏ। ಖಂಡೂಡೀ ಅಪನೇ ಕಾರ್ಯಕಾಲ ಮೇಂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ದೂರ ಕರನೇ ಕೇ ಡಂಕೇ ತೋ ಬಹುತ ಬಜಾತೇ ಥೇ, ಲೇಕಿನ ಉನಕೇ ಸಚಿವ ಪೀಕೇ ಸಾರಂಗೀ ಕೇ ಕಾರನಾಮೋಂ ನೇ ಖಂಡೂಡೀ ಸರಕಾರ ಕೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ದಿನೋಂ ಕೀ ಕಾರನಾಮೋಂ ಕೀ ಪೋಲ ಖೋಲ ದೀ ಥೀ। ಬತಾತೇ ಹೈಂ ಕಿ ಜಿನ ದೋ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೋಂ ಕೀ ಜಮೀನ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಭೂಮಿ ಸೇ ಮುಕ್ತ ಕೀ ಗಈ ಥೀ। ಉಸಮೇಂ ಸಾರಂಗೀ ಕೀ ಅಹಮ ಭೂಮಿಕಾ ಥೀ। ಕುಂಭ ಮೇಲಾಧಿಷ್ಠಾನ ಕೇ ಅಫಸರೋಂ ನೇ ಸಾಂರಗೀ ಕೇ ಹೀ ದಬಾವ ಮೇಂ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಭೂಮಿ ಕೀ ಮುಕ್ತ ಕರನೇ ಕೀ ಕಾರ್ಯವಾಹೀ ಕೀ ಥೀ। ಖಂಡೂಡೀ ನೇ ಅಪನೇ ಕಾಯರ್ಕಾಲ ಮೇಂ ಏಕ ದಿನ ಭೀ ಕುಂಭ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕಾ ನಿರೀಕ್ಷಣ ನಹೀಂ ಕಿಯಾ। ಜಬಕಿ ಇಸಕೇ ಉಲಟ ನಿಶಂಕ ನೇ ಛಹ ಸೇ ಅಧಿಕ ಬಾರ ಕುಂಭ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕಾ ಗಹನ ನಿರೀಕ್ಷಣ ಕಿಯಾ, ಜಿಸಸೇ ಕುಂಭ ಕಾರ್ಯೋಂ ಮೇಂ ತೇಜೀ ಆಈ ಔರ ಸಭೀ ಕಾಮ ಸಹೀ ಸಮಯ ಪರ ಪೂರೇ ಹೋತೇ ಜಾ ರಹೇ ಹೈಂ। ಇಸ ಬಾರ ಖಾಸ ಬಾತ ಯಹ ಹೈ ಕಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ಡೖ ನಿಶಂಕ ಕೇ ದಬಾವ ಔರ ಪಹಲ ಕೇ ಬಾದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ನೇ ಪಹಲೀ ಬಾರ ಹರಿದ್ವಾರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕೇ ಲಿಏ 400 ಕರೋಡ ರುಪಏ ದಿಏ ಹೈಂ ಔರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಕಾರ್ಯೋಂ ಕೀ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಹರ ಸಪ್ತಾಹ ಉಚ್ಚ ಸ್ತರ ಪರ ಹೋ ರಹೀ ಹೈ। ಪಹಲೀ ಬಾರ ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಪರ ನಿಗರಾನೀ ರಖನೇ ಕೇ ಲಿಏ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ಕೇ ದಫ್ತರ ಮೇಂ ಏಕ ವಿಶೇಷ ಸೇಲ ಬನಾಯಾ ಗಯಾ ಹೈ, ಜಿಸಕೇ ಪ್ರಭಾರೀ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರೀ ಕೇ ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವ ಸುಭಾಷ ಕುಮಾರ ಹೈ।
ರಮತಾ ಪಂಚ ಪಹುಂಚೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ
ಜನಸತ್ತಾ ಸಂವಾದದಾತಾ
ಹರಿದ್ವಾರ, 28 ದಿಸಂಬರ। ಹರಿದ್ವಾರ ಮೇಂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಸಾಬ ಸೇ ಕುಂಭ ಕೀ ಹಲಚಲ ರವಿವಾರ ಸೇ ಶುರೂ ಹೋ ಗಈ। ದಶನಾಮೀ ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಪರಂಪರಾ ಕೇ ಸಬಸೇ ಬಡೇ ಪಂಚದಶ ಜೂನಾ ಅಖಾಡಾ ಕೇ ರಮತಾ ಪಂಚ ಅಪನೇ ದೇವತಾ ನಿಶಾನ ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ ಜೀ ಕೇ ಸಾಥ ಅಪನೇ ಢಾಈ ಹಜಾರ ಸಾಲ ಪುರಾನೇ ಠಿಕಾನೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಜ್ವಾಲಾಪುರ ಮೇಂ ಪಹುಂಚೇ। ಜಹಾಂ ಉನಕಾ ಗರ್ಮಜೋಶೀ ಕೇ ಸಾಥ ತೀರ್ಥ ಪುರೋಹಿತ ಸಮಾಜ ಕೇ ಲೋಗೋಂ ಔರ ಶ್ರೀಗಂಗಾ ಸಭಾ ಕೇ ಸಭಾಪತಿ ಕೃಷ್ಣ ಕುಮಾರ ಠೇಕೇದಾರ, ಮಹಾಮಂತ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಶ್ರೀಕುಂಜ ಪಂಡಿತ ರಮೇಶ ಸಿಖೋಲಾ ಆದಿ ನೇ ಫೂಲ ಮಾಲಾಓಂ ಸೇ ಸ್ವಾಗತ ಕಿಯಾ।
ತೀರ್ಥ ಪುರೋಹಿತೋಂ ಕೇ ಧಡಾ ಪಂಚಾಯತ ಫಿರಾಹೈಡಿಯಾನ, ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಜ್ವಾಲಾಪುರ ಕೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪಂಡಿತ ರಾಧೇಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಧಾನ, ಮಹಾಮಂತ್ರೀ ಸರದಾರ ಪಂಡಿತ ಶ್ರವಣ ಕುಮಾರ, ಯೋಗೇಶ, ಶಶಿಕಾಂತ ವಶಿಷ್ಠ, ಕಮಲಕಾಂತ, ರಮೇಶ ಶುಕ್ಲ, ರಾಧೇಶ್ಯಾಮ ಕುಏಂವಾಲೇ, ಜಾಗೇಶ್ವರ ವಶಿಷ್ಠ , ಲಕ್ಷ್ಮೀರಾಣಾ, ಅರವಿಂದ ರಾಣಾ, ಪ್ರೇಮ ಪಂಚಭೈಯಾ ಆದಿ ನೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಕೇ ದ್ವಾರಾ ಪರ ರಮತಾ ಪಂಚೋಂ ಕೇ ಶ್ರೀಮಂಹತೋಂ, ಜೂನಾ ಅಖಾಡೋಂ ಕೇ ನಿಶಾನ ದೇವತಾ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶ ಜೀ ಕಾ ರೋಲೀ ಚಂದನ, ಅಕ್ಷತ, ಪುಷ್ಪ, ನವೈದ್ಯ ಸೇ ಪೂಜನ ಕಿಯಾ। ಹರ-ಹರ ಮಹಾದೇವ, ಗಂಗಾ ಮೈಯಾ ಕೀ ಜಯ, ವೀರ ಬಜರಂಗ ಬಲೀ ಕೇ ನಾರೋಂ ಸೇ ಪೂರಾ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಗಂೂಜ ಉಠಾ। ವೈದಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನ ಕೇ ಸಾಥ ನಿಶಾನ ದೇವತಾ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶ ಜೀ ಕೀ ಸ್ಥಾಪನಾ ರಘುನಾಥ ಮಂದಿರ ಔರ ಗುಘಾಲ ದೇವತಾ ಕೇ ಪ್ರಾಂಗಣ ಮೇಂ ಬಡೇ ಪುಜಾರೀ ದಿಗಂಬರ ಬಾಬಾ ಓಮಗಿರೀ ಔರ ದಿಗಂಬರ ಬಾಬಾ ದೀಪಕ ಪುರೀ ಔರ ಥಾನಾಪತಿ ಕಲ್ಯಾಣಪುರೀ ನೇ ಕೀ। ಇಸ ಅವಸರ ಪರ ತಂಬೂ ಗಾಡಕರ ನಿಶಾನ ದೇವತಾ ಕಾ ಅಸ್ಥಾಯೀ ಮಂದಿರ ಬನಾಯಾ ಗಯಾ। ಇಸ ತರಹ ಬಾರಹ ಸಾಲ ಬಾದ ಫಿರ ಸೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಜ್ವಾಲಾಪುರ ಮೇಂ ಜುನಾ ಅಖಾಡ ಕೇ ರಮತಾ ಪಂಚೋಂ ಕೀ ರೌನಕ ಲೌಟ ಆಈ ಹೈ। ಉನಕೇ ಡೇರೇ ಲಗ ಗಏ। ಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಪ್ರಶಾಸನ ನೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಮೇಂ ಸಡಕೋಂ ಕಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕರವಾಯಾ ಔರ ಬಿಜಲೀ ಕಾ ಪುಖ್ತಾ ಇಂತಜಾಮ ಕಿಯಾ। ರಮತಾ ಪಂಚೋಂ ಕೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಮೇಂ ಆತೇ ಹೀ ಇಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೇಂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗತಿವಿಧಿಯಾಂ ಬಢ ಗಈ ಹೈಂ।
ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಮೇಂ ಜೂನಾ ಅಖಾಡೇ ಕೇ ನಾಗಾ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೋಂ ಕಾ ಡೇರಾ 29 ಜನವರೀ ತಕ ರಹೇಗಾ। ಜೋ 30 ಜನವರೀ ಕೋ ಪೇಶವಾಈ ಕೇ ರೂಪ ಮೇಂ ನಗರ ಭ್ರಮಣ ಕರತೇ ಹುಏ ಹರಿದ್ವಾರ ಸ್ಥಿತ ಮಾಯಾದೇವೀ ಕೇ ಪ್ರಾಂಗಣ ಮೇಂ ಪ್ರವೇಶ ಕರೇಂಗೇ। ಜಹಾಂ 14 ಅಪೈ್ರಲ ಕೋ ಕುಂಭ ಕೇ ಮುಖ್ಯ ಸ್ನಾನ ಕೇ ಬಾದ ಅಪನೇ-ಅಪನೇ ಸ್ಥಾನೋಂ ಪರ ಲೌಟ ಜಾಏಂಗೇ। ಜೂನಾ ಅಖಾಡೇ ಕಾ ರಮತಾ ಪಂಚ ಸನ 2007 ಮೇಂ ಹನುಮಾನ ಘಾಟ ಬನಾರಸ ಸೇ ಹರಿದ್ವಾರ ಕೇ ಲಿಏ ಚಲಾ ಥಾ। ದೋ ಸಾಲ ಮೇಂ ಲಂಬಾ ಸಫರ ತಯ ಕರತೇ ಕೇ ಬಾದ ರಮತಾ ಪಂಚ ಹರಿದ್ವಾರ ಪಹುಂಚೇ ಹೈಂ। ಏಕ ಹಫ್ತೇ ಪಹಲೇ ರಮತಾ ಪಂಚ ಹರಿದ್ವಾರ ಸೇ ಪೂರ್ವ ದಿಶಾ ಮೇಂ ಸ್ಥಿತ ಕಾಂಗಡೀ ಗಾಂವ ಮೇಂ ಆಏ। ವಹಾಂ ಸೇ ವೇ ಕನಖಲ ಸ್ಥಿತ ಭೈರವ ಮಂದಿರ ಆಶಾ ರೋಡೀ ಪಹುಂಚೇ। ಪಂಚಕ ಹೋನೇ ಕೇ ಕಾರಣ ಜಹಾಂ ಉನ್ಹೋಂನೇ ಛಹ ದಿನ ತಕ ವಿಶ್ರಾಮ ಕಿಯಾ। ಇಸಕೇ ಬಾದ ರವಿವಾರ ಸುಬಹ ಠೀಕ ಸಾಢೇ ನೌ ಬಜೇ ವೇ ಭೈರವ ಮಂದಿರ ಕನಖಲ ಸೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಜ್ವಾಲಾಪುರ ಕೇ ಲಿಏ ನಿಕಲೇ। ಹನುಮಾನ ಗಢೀ, ಪ್ರೇಮನಗರ ಚೈಕ, ಚಂದ್ರಾಚಾರ್ಯ ಚೌಕ, ಭಗತ ಸಿಂಹ ಚೌಕ, ಬೀಏಚಈಏಲ ಫಾಂಉಡ್ರೀ ತಿರಾಹ ಹೋತೇ ಹುಏ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಕೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈದಾನ ಮೇಂ ಸುಬಹ ಸವಾ ಗ್ಯಾರಹ ಬಜೇ ಪಹುಂಚೇ।
ಕನಖಲ ಕೇ ಹನುಮಾನ ಗಢೀ ಮೇಂ ನಿರ್ಮಲ ಪಂಚಾಯತೀ ಅಖಾಡಾ ಕೇ ಮಂಹತ ಔರ ನಿರ್ಮಲ ಸಂತಪುರಾ ಕೇ ಪರಮಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮಹಂತ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ನೇ ಅಪನೇ ಸಾಥಿಯೋಂ ಕೇ ಸಾಥ ಜೂನಾ ಅಖಾಡೇ ಕೇ ರಮತಾ ಪಂಚೋಂ ಕಾ ಫೂಲ ಮಾಲಾಓಂ ಸೇ ಸ್ವಾಗತ ಕಿಯಾ। ಜ್ವಾಲಾಪುರ-ಭೇಲ ಮೋಡ ಪರ ಕಾಂಗ್ರೇಸ ನೇತಾ ಪೂನಮ ಭಗತ ನೇ ರಮತಾ ಪಂಚೋಂ ಕಾ ಸ್ವಾಗತ ಕಿಯಾ। ಢೋಲ, ನಗಾಡೇ, ನಾಗಫನೀ, ತುರಈ, ಔರ ಶಂಖನಾದ ಕೇ ಸಾಥ ಘೋಡೇ ಪರ ವಿರಾಜಮಾನ ನಿಶಾನ ದೇವತಾ ಕೋ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಲಾಯಾ ಗಯಾ। ನಿಶಾಂನ ದೇವತಾ ಕೇ ಸಾಥ ನಾಗಾ ಸಂಯಾಸಿಯೋಂ ಕೇ ಪರಂಪರಾಗತ ಹಥಿಯಾರ ಭಾಲೇ ಫರಸೇ, ಚಲ ರಹೇಂ ಥೇ। ನಿಶಾನ ದೇವತಾ ಕೋ ಘೋಡೇ ಪರ ಸವಾರ ದಿಗಂಬರ ಬಾಬಾ ಘನಶ್ಯಾಮ ಗಿರೀ ನೇ ಸಂಭಾಲ ರಖಾ ಥಾ।
ಜೂನಾ ಅಖಾಡೇ ಕೇ ಸಭಾಪತಿ ಮಂಹತ ಉಮಾಶಂಕರ ಭಾರತೀ ನೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಪಹುಂಚನೇ ಪರ ಕಹಾ ಕಿ ಢಾಈ ಹಜಾರ ಸಾಲ ಪುರಾನೇ ಸ್ಥಾನ ಪರ ಪಹುಂಚ ಕರ ಹಮ ಸಂತಗಣ ಗದ್-ಗದ್ ಹೈಂ। ತೀರ್ಥ ಪುರೋಹಿತೋಂ ನೇ ಅಪನೇ ಪೂರ್ವಜೋಂ ಕೀ ವರ್ಷೋಂ ಪುರಾನೀ ಪರಂಪರಾ ಕೋ ಜಿಸ ತರಹ ನಿಭಾಯಾ ಹೈ ಉಸಸೇ ಸಂತ ಸಮಾಜ ಅಭಿಭೂತ ಹೈ। ಮಂಹತ ಕಣರ್ಪುರೀ ನೇ ಕಹಾಕಿ 12 ಸಾಲ ಬಾದ ಫಿರ ಸೇ ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಕೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈದಾನ ಮೇಂ ಸಂತೋಂ ಔರ ತೀರ್ಥ ಪುರೋಹಿತೋಂ ಕಾ ಮಿಲನ ಹುಆ ಹೈ। ಯಹಾಂ ಆಜ ಭಕ್ತಿ ಭಾವ ಕೀ ಗಂಗಾ ಫಿರ ಸೇ ಪ್ರವಾಹಿತ ಹುಈ ಹೈ। ಪಾಂಡೇವಾಲಾ ಮೇಂ ಜೂನಾ ಅಖಾಡೇ ಕೇ ಸಾಧುಓಂ ಕೇ ಕಾಫಿಲೇ ಮೇಂ ಸಭಾಪತಿ ಶ್ರೀಮಹಂತ ಉಮಾಶಂಕರ ಭಾರತೀ, ರಮತಾ ಪಂಚ ಕೇ ಶ್ರೀಮಂಹತ ದೇವೇಂದ್ರ ಗಿರೀ, ಮಂಹತ ವೇದವ್ಯಾಸ ಪುರೀ, ಮಂಹತ ವಿಜಯ ಗಿರೀ, ಶ್ರೀಮಹಂತ ನಟರಾಜ ಗಿರೀ, ಮಂಹತ ಶಂಭುಗಿರೀ, ಜೂನಾ ಅಖಾಡೇ ಕೇ ಸಚಿವ ಶ್ರೀಮಂಹತ ಹರಿಗಿರೀ, ಮಹಂತ ಪ್ರೇಮಪುರೀ, ಮಂಹತ ಕರ್ಣ ಪುರೀ, ಮಂಹತ ಪ್ರೇಮ ಗಿರೀ, ಮಂಹತ ರಮಣ ಪುರೀ, ಮಂಹತ ವಿದ್ಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತೀ, ಥಾನಾಪತಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಪುರೀ, ಅಗ್ನಿ ಆಖಾಡಾ ಕೇ ಶ್ರೀ ಮಂಹತ ಆನಂದ ಚೈತನ್ಯ, ಶ್ರೀ ಮಂಹತ ಅಚ್ಯುತಾನಂದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಸಮೇತ ಕಈ ಸಂತ ಮಹಂತ ಉಪಸ್ಥಿತ ಥೇ। ಮೇಲಾ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಕೀ ಓರ ಸೇ ಉಪಕುಂಭ ಮೇಲಾ ಅಧಿಕಾರೀ ಸರದಾರ ಹರದೇವ ಸಿಂಹ ಔರ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಅಧಿಕಾರೀ ಡೖಕ್ಟರ ಅನಿಲ ತ್ಯಾಗೀ ನೇ ಫೂಲ-ಮಾಲಾಓಂ ಸೇ ರಮತಾ ಪಂಚೋಂ ಕಾ ಸ್ವಾಗತ ಕಿಯಾ। Read more...

















